Từ bao đời nay, người dân xã Hương Xuân, huyện Hương Trà (tỉnh Thừa Thiên- Huế) được chở che, ngăn lũ từ sông Bồ bằng đê bao Thanh Lương. Nhưng cách đây 3 tháng, thông qua một dự án (đầu tư gần 1 tỷ đồng) mở rộng, nâng cấp mặt đê thì ngay lập tức, một đoạn đê Thanh Lương dài 1km đã bị băm vằm, vỡ nát.

Hàng trăm hộ dân bị cô lập

Đê bao sông Bồ tan hoang vì… nâng cấp

Sau khi nhận được thông tin phản ánh, sáng sớm 20-11, chúng tôi tức tốc lên đường về thôn Thanh Lương 2, xã Hương Xuân. Quả nhiên, chúng tôi chứng kiến 260 hộ dân với 1.600 khẩu đang lâm vào tình cảnh tiến thoái lưỡng nan vì lũ cô lập.

Ngay từ thời nhà Nguyễn, những người sáng lập và định cư ở làng Thanh Lương đã đắp đê ngăn lũ. Trải qua gần 5 thế kỷ, người dân nơi đây được đê bao che chở trước những trận lũ hung dữ từ sông Bồ. Nhưng hiện tại, người dân đang nơm nớp lo sợ khi đê bao vừa được kiên cố hóa bằng bê tông cốt thép đã bị vỡ tung ngay đợt lũ hồi đầu tháng 10.

Ông Dương Bá Hóa, Phó trưởng thôn Thanh Lương 2, cho biết: “Trận lũ lịch sử năm 1999, dân cũng chưa phải di dời vì đã có đê bao Thanh Lương. Nhưng năm nay, mới trận lũ đầu tháng 10 thì đê bao bị vỡ, nước sông Bồ lên đến mức báo động 2 khiến mọi người, từ già đến trẻ phải khăn gói chạy lũ”.

Vượt qua hàng trăm héc ta ruộng lúa đã bị lũ nhấn chìm, tôi và một đồng nghiệp báo Vietnamnet ra tận chỗ đê bị vỡ chụp ảnh. Trong lúc thao tác, tôi bất ngờ bị lún xuống rồi cả người bị một dòng lũ dữ từ sông Bồ ập đến cuốn trôi…. May mắn, tôi được người dân địa phương cứu thoát. Theo người dân địa phương từ hôm vỡ đê đến nay, đã có nhiều người dân địa phương như anh Nguyễn Tám, anh Khoa… khi chạy lũ qua đê đã bị lún sụp gãy chân, thoát chết trong gang tấc.

Địa phương không được quyết

Đem nỗi khổ của bà con đến gặp ông Lê Lai, Chủ tịch UBND xã Hương Xuân, thì được ông cho biết: “Từ thuở lập làng, đê Thanh Lương chưa bao giờ bị vỡ. Cách đây 3 tháng, thông qua một dự án thuộc Chương trình Phát triển nông thôn (được tài trợ từ nguồn vốn ODA của Phần Lan), Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Bảo trì đường bộ Thừa Thiên - Huế đã triển khai thực hiện việc nâng cấp và bê tông hóa tuyến đê.

Để có mặt bằng thi công, đơn vị này đã tiến hành bới xúc toàn bộ mảng tre hóa bảo vệ trong và ngoài đê để làm đường. Về nguyên nhân chính gây vỡ đê, là do công trình được thi công đúng vào mùa lũ với nhiều yếu tố địa chất thay đổi đột ngột”. Khi tôi hỏi, chính quyền không nhận biết và không lường được tính nguy hiểm khi thi công đê bao chắn lũ vào mùa mưa, thì ông Lai nói thêm: “Điều này địa phương không được quyền quyết định mà phải phụ thuộc vào ý muốn của đơn vị tài trợ vốn” (!?).

Theo ông Lai, đê sông Bồ bị vỡ không chỉ gây thiệt hại trước mắt mà còn ảnh hưởng lâu dài về sau. Bởi, từ hôm vỡ đê đến nay, hơn 1.000 hộ dân trong xã rơi vào tình cảnh bị nước lũ cô lập, nông dân không có đất để làm vụ đông xuân vì hiện nay đồng ruộng đã bị cát sỏi sông Bồ vùi lấp khoảng 0,5m, có nơi đến 1m. Điều người dân lo ngại nhất hiện nay là bao giờ tuyến đê mới được nâng cấp theo thiết kế và chất lượng có được bảo đảm?

Theo ghi nhận của chúng tôi, không chỉ UBND xã Hương Xuân mà ngay cả lãnh đạo huyện Hương Trà trong những ngày qua cũng đang cuống cuồng tìm giải pháp trấn an người dân khi đê Thanh Lương bị vỡ. Đích thân ông Võ Hàn, Chủ tịch huyện Hương Trà, đã về Hương Xuân kiểm tra, chỉ đạo chính quyền địa phương phải tổ chức di dời những hộ dân định cư ven đê Thanh Lương khi nước lũ sông Bồ lên mức báo động 2. Huyện huy động lương thực, thực phẩm để cứu đói người dân sau lũ và đã làm việc với đơn vị thi công để tìm biện pháp khắc phục hậu quả. 

VŨ VĂN THẮNG