Dưới thời Tổng thống Kennedy, Mỹ từng bàn đến việc dùng vũ khí hạt nhân để đánh Trung Quốc. Trong một cuốn băng vừa được giải mật về buổi họp tuyệt mật ngày 9-5-1963 tại Nhà Trắng, tướng Maxwell Taylor - lúc đó là Chủ tịch Hội đồng liên quân Mỹ - đã tuyên bố: “Tôi rất ghét phải nghĩ đến việc đấu chuyện này (bàn về giải pháp tấn công Trung Quốc) theo cách phi hạt nhân”.
Trong cuốn băng, tướng Maxwell Taylor nói: “Thưa Tổng thống, tôi hy vọng trước khi chúng ta đi sâu vào vấn đề của Ấn Độ, chúng ta nên nhìn rộng hơn về chuyện đang đề cập, thái độ của ta đối với Trung Quốc… Đây là một tình trạng đặc biệt của toàn bộ vấn đề đối phó thế nào với chính trị và quân sự Trung Quốc trong thập kỷ kế tiếp… Tôi rất ghét phải nghĩ đến việc đấu chuyện này theo cách phi hạt nhân”.
Đó là câu chuyện giữa các nhân vật chóp bu của Mỹ, khi bàn chuyện giúp Ấn Độ trong cuộc tranh chấp biên giới giữa nước này với Trung Quốc (TQ) vào năm 1963. Sau đó, Tổng thống (TT) Kennedy bắt đầu bàn ý tưởng bảo đảm an ninh cho Ấn. Bộ trưởng quốc phòng lúc đó là Robert McNamara xen ngang trở lại vấn đề TQ: “Thưa TT, tôi nghĩ tướng Taylor ngụ ý rằng trước khi có quyết định bảo vệ Ấn khỏi bị TQ tấn công, chúng ta phải thừa nhận rằng để chống nguy cơ ấy, chúng ta phải sử dụng vũ khí hạt nhân… Bất kỳ cuộc tấn công nào của TQ vào khu vực của Ấn đều đòi hỏi Mỹ sử dụng vũ khí hạt nhân và đó là hướng thích hợp hơn là tung vào số đông lính Mỹ”.
Giải pháp của Taylor và đồng thuận của McNamara tại sao không thực hiện được?
 |
| Đám mây hình nấm sau vụ nổ bom nguyên tử ở Hiroshima năm 1945 Ảnh: M.T. |
Nước Mỹ thời nào cũng có những ý kiến đa chiều để tìm ra lối thoát hoàn hảo nhất. Có phe “diều hâu” thì luôn phải có phe “bồ câu” làm đối trọng, để cảnh tỉnh về hậu quả các giải pháp nhằm đem lại lợi ích của nước Mỹ. Chuyện này cũng vậy, nói đến vũ khí hạt nhân là có tranh luận quyết liệt.
Lúc đó, trợ lý ngoại trưởng là George Ball cảnh báo: “Nếu dùng phương pháp đó, có thể sẽ tạo ra nhận định rằng Mỹ thù địch người Đông Á, thậm chí Mỹ có thể bị truy tố tội danh phân biệt chủng tộc”. Mỹ đã ném hai quả bom nguyên tử xuống đất Nhật để kết thúc Thế chiến II, nếu ném thêm loại bom này, cũng vào châu Á, có thể bị thế giới nghĩ rằng Mỹ muốn diệt người châu Á. G.Ball đã nói với Kennedy: “Nếu để lộ ra một sự thay đổi chiến lược thành sự lệ thuộc vào hệ thống phòng thủ hạt nhân để chống lại TQ ở Đông Á, dư luận thế giới sẽ càng nghĩ chúng ta đúng là “ông ngáo ộp”, sẵn sàng dùng vũ khí hạt nhân chống lại người châu Á. Chuyện này sẽ gây nhiều rắc rối lớn với người Nhật, với toàn thể người da vàng”.
Thủ tướng Anh lúc đó là Harold Macmillan cũng miễn cưỡng đề nghị một cách khác đảm bảo an ninh tương tự cho Ấn Độ, nơi hưởng độc lập khỏi Anh từ năm 1947. Chuyện này khiến Kennedy phật ý, thắc mắc với Ngoại trưởng Dean Rusk làm sao tìm được sự đồng ý từ đồng minh Anh. D.Rusk trả lời: “Tôi nghĩ chúng ta cần căng ra để giải thích cho dân biết vì sao chúng ta làm thế với Ấn, ngay cả khi Anh hoặc Australia, Canada không làm thế. Chúng ta cần có những lá cờ khác bay trên công trình chung ấy”.
Trong khi các “quân sư’ đã nói lên ý kiến của mình, thì TT Kennedy ra lời kiên quyết nhưng lửng lơ: “Rõ ràng chúng sẽ bảo vệ Ấn, nếu nước này bị tấn công… Nếu chúng ta bị tấn công ở Triều Tiên, Đài Loan hoặc Tây Âu, rõ ràng chúng ta sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Nếu Mỹ đã hứa như thế, tại sao chúng ta không chuẩn bị giữ lời hứa bảo vệ Ấn Độ?”. Qua ý kiến “truyền đạt” như thế, khó để hiểu được Kennedy nói đến biện pháp tấn công hạt nhân hay vũ khí thông thường. Ông ta chỉ mới cho ý kiến bảo vệ Ấn, nhưng có vẻ còn cân nhắc thêm thì đến tháng 11-1963, Kennedy đã bị ám sát trong lúc thăm Texas. Câu chuyện sử dụng vũ khí hạt nhân vẫn là ba chấm lửng…
Stephen Cohen, một chuyên gia về an ninh Nam Á của Viện Brooking ở Washington, sau khi nghiên cứu về cuốn băng, nói: “Bối cảnh lúc ấy là Kennedy rất ủng hộ Ấn Độ, cho rằng Ấn là một thế lực bình đẳng tự nhiên với TQ, nhưng các trợ lý của ông không tin và không muốn như vậy. Tôi cho rằng họ không muốn thấy bộ binh Mỹ dính vào một cuộc chiến, khi đã dàn quân ở Hàn Quốc để ngăn chặn Liên Xô. Họ cũng nói đến vũ khí hạt nhân chỉ vì không muốn TT làm gì đó cho Ấn. Đó là cách nâng tầm nguy cơ để không trở thành một giải pháp”.
Nếu lý giải của S.Cohen là sự thật thì các “quân sư” của Kennedy quá giỏi, biết “nâng mức trầm trọng” nhưng kỳ thực muốn “dọa thủ trưởng” của mình “nương tay”. Sự thực Kennedy đủ thông minh để nghe bộ sậu và lời quyết không rõ ràng cũng đã thể hiện sự “thông hiểu” lẫn nhau các thành viên trong Nhà Trắng (?!).
Robert Dallek, tác giả cuốn sách biên khảo về Kennedy Một cuộc đời dang dở (An unfinished life) cho rằng có vẻ Kennedy không ôm lấy, cũng không bác bỏ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân. Vì khi nói với người em Robert Kennedy, TT Mỹ tỏ bày quan ngại về hậu quả của bom hạt nhân, nhưng cũng cho đó là một công cụ hù dọa hữu dụng. R.Dallek viết: Kennedy rất nhạy cảm với vấn đề có hay không sử dụng vũ khí hạt nhân.
Ông ấy nhớ rất kỹ câu trả lời của TT Dwight Eisenhower về ý tưởng sử dụng bom hạt nhân chiến lược để cứu Pháp đang sa lầy ở Điện Biên Phủ: “Chúng ta không thể sử dụng vũ khí hạt nhân hai lần trong cùng một thế hệ, chống lại cùng một sắc tộc châu Á”. Dallek nhấn mạnh Eisenhower cũng từng đem vũ khí hạt nhân ra hù dọa TQ để kết thúc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), nhưng năm 1954 lại bác ý tưởng dùng bom nguyên tử để hù khi xảy ra tranh chấp hai đảo Quemoy và Matsu giữa TQ và đảo Đài Loan.
Ngọc Lữ (tổng hợp từ AFP, CNN, TG) | 
