Việc Bộ trưởng Nông, Lâm và Ngư nghiệp của Nhật Bản là Toshikatsu Matsuoka tự sát vào hôm 28-5 đã làm rúng động cả nước Nhật. Cái chết của quan chức cao cấp này rất có thể sẽ giáng một đòn nghiêm trọng vào nội các của Thủ tướng Shinzo Abe, vốn đã có chỉ số uy tín giảm sút tới mức kỷ lục kể từ khi ông này lên nắm quyền từ năm ngoái. Những đánh giá ban đầu cho thấy, ông Matsuoka đã quyết định chọn cái chết sau khi dính líu vào một số vụ bê bối tài chính và tham nhũng đang bắt đầu bị điều tra…

Cái chết bất ngờ

Toshikatsu Matsuoka là vị bộ trưởng đầu tiên tại Nhật đã tự sát kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Đúng vào chiều 28-5, Bộ trưởng Toshikatsu Matsuoka cần phải tham dự một buổi họp quan trọng của một ủy ban trong quốc hội. Nhưng ngay từ sáng, người ta đã không thấy ông bước chân ra khỏi phòng mình trong một căn nhà dành cho các nghị sĩ, tọa lạc tại khu phố sang trọng Akasaka của Tokyo. Thư ký và vệ sĩ của bộ trưởng do lo ngại đã phá cửa xông vào và phát hiện sếp đã treo cổ, cho dù ông lúc đó vẫn còn sống.

Sau khi được xe cấp cứu đưa tới bệnh viện của Trường Đại học Tổng hợp Keyo, mọi nỗ lực của các bác sĩ trong suốt 3 giờ sau đó đều không thành công – bộ trưởng 62 tuổi Matsuoka đã không hồi tỉnh nữa.

Được biết là cảnh sát sau đó đã phát hiện một lá thư tuyệt mệnh do Matsuoka để lại, nhưng nội dung đã không được công bố. Khi thông báo về cái chết của Matsuoka, Chánh văn phòng nội các Yasuhisa Shiozaki đã tránh không nhắc tới từ “tự sát”.

Tuy nhiên, cảnh sát cũng như các phương tiện truyền thông đại chúng Nhật Bản đều tin rằng, ông Matsuoka đã tự móc thòng lọng vào cổ mình, trở thành vị bộ trưởng đầu tiên của Nhật tự sát kể từ sau chiến tranh.

Nguyên nhân và hậu quả

Theo lịch từ trước, Bộ trưởng Matsuoka vào cuối ngày hôm đó sẽ phải ra trình diện trước một ủy ban của Quốc hội để giải thích về một số vụ gian lận tài chính mà ông có dính líu. Phải nói là ông Matsuoka đã bị những vụ bê bối theo đuổi ngay từ giai đoạn bắt đầu sự nghiệp làm bộ trưởng.

Chỉ đúng 3 ngày sau khi nhậm chức vào mùa thu năm ngoái, ông Matsuoka phải công khai xin lỗi về việc đã vi phạm luật pháp, không khai báo về khoản tiền 1 triệu yên (8.500 USD) đã nhận với tư cách tiền quyên góp chính trị từ một nhóm các doanh nhân có dính líu tới một số vụ bê bối tài chính. Chẳng bao lâu sau vụ này, ông Matsuoka còn bị lên án đã lạm dụng ngân sách khoản tiền 28 triệu yên để duy trì hoạt động và trả lương cho nhân viên tại văn phòng nghị sĩ của mình, cho dù khoản tiền này đã được đảm bảo miễn phí trên thực tế.

Mới đây, Viện Kiểm sát lại bắt đầu mở cuộc điều tra về những gian lận liên quan đến việc phân chia các hợp đồng của nhà nước tại một cơ quan của Bộ Nông nghiệp. Trên báo chí xuất hiện một số thông tin khẳng định, ông Matsuoka đã nhận một số khoản tiền đóng góp từ các công ty có dính líu vào những gian lận này.

Phe đối lập trước đó đã không ít lần kêu gọi vị bộ trưởng này từ chức, nhưng Thủ tướng Shinzo Abe đã tìm cách bảo vệ ông này, đồng thời hứa hẹn sẽ làm rõ mọi lời buộc tội. Giờ đây, cái chết của vị bộ trưởng này rất có thể sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của liên minh cầm quyền, vốn đã giảm sút đáng kể trong thời gian gần đây, khi cuộc bầu cử vào thượng viện đang tới gần (tháng 7-2007).

Những nguyên nhân chính dẫn tới sự sụt giảm uy tín đáng kể của nội các cầm quyền chính là việc nhiều bộ trưởng có dính dáng tới những vụ bê bối tài chính. Gần đây nhất là những mập mờ được phát hiện trong các báo cáo lương hưu, khiến hàng chục ngàn người đã không thể nhận hoặc nếu có cũng là những khoản lương hưu đã bị cắt giảm đáng kể.  

NHƯ QUỲNH (tổng hợp)