Hỏi: Thuật ngữ chữ “quốc ngữ” chúng ta đang dùng xuất hiện năm nào?
Trần Thiên Long (Tiền Giang)
Như đã biết, dưới các triều Trần, Lê, chữ quốc ngữ còn gọi là chữ Nôm, là thứ chữ dùng chữ Hán để ghi âm tiếng Việt. Do đó, Chu Văn An có Quốc ngữ thi tập (đã bị quân Minh mang về nước), Nguyễn Bỉnh Khiêm có Bạch Vân quốc ngữ thi,...
Còn thuật ngữ chữ “quốc ngữ” chỉ loại chữ dùng chữ cái La tinh để phiên âm tiếng Việt xuất hiện vào cuối thế kỷ 19, cụ thể là ngày 6-4-1878. Vào ngày này, Thống đốc Nam Kỳ ra nghị định quy định: 1. Kể từ ngày 1-1-1882, các công văn, nghị định, bản án, lệnh,… đều phải viết bằng chữ quốc ngữ, các văn bản niêm yết công khai cũng phải viết bằng chữ quốc ngữ; 2. Kể từ ngày 1-1-1882, chỉ những ai biết chữ quốc ngữ mới được bổ dụng vào các cơ quan cai trị cấp phủ, huyện, tổng và mới được xét tăng trật.
Đến ngày 30-1-1882, Thống đốc Nam Kỳ ra nghị định tiếp theo buộc mọi công văn phải viết bằng tiếng Pháp; nếu viết bằng chữ quốc ngữ thì phải có bản dịch ra tiếng Pháp kèm theo.
LÊ TRUNG HOA
