Bịt lỗ hổng trong đầu tư các dự án BOT

SGGP
Công ty cổ phần Đầu tư quốc lộ 91 Cần Thơ - An Giang vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị trả lại dự án hoặc Nhà nước hoàn trả 880 tỷ đồng tiền đầu tư. Lý do đưa ra là vì kinh doanh thua lỗ, trong khi phải trả nợ ngân hàng cả gốc lẫn lãi vay mà lại phải tạm ngưng thu phí trạm T2.

Đầu tư kiểu “tay không bắt giặc”

BOT quốc lộ 91 bắt đầu thu phí tại trạm T1 từ đầu tháng 4-2016 và trạm T2 từ cuối năm 2016. Nhà đầu tư cho biết, khoảng 3 năm thu phí gần 500 tỷ đồng chỉ đủ trả nợ và bảo trì dự án, từ khi đưa vào sử dụng cầu Vàm Cống thì bị tài xế phản ứng và buộc xả trạm thu phí T2.

BOT là hình thức nhà đầu tư bỏ tiền làm dự án để kinh doanh thu hồi vốn và có lợi nhuận rồi chuyển giao lại cho phía Nhà nước. Khi tham gia dự án hẳn nhà đầu tư đã tính toán cẩn trọng, kiểm tra thực tế, thống kê kỹ mật độ giao thông trên đường, mới đưa vào thiết kế, thi công, lập phương án hoàn vốn có lợi nhuận.

Bịt lỗ hổng trong đầu tư các dự án BOT ảnh 1 Nhà đầu tư kiến nghị trả lại dự án BOT quốc lộ 91
Trong dự án này, phải chăng, lúc tính toán phương án chỉ chú trọng lợi nhuận nhưng thiếu minh bạch, đã đặt nhầm chỗ trạm thu phí T2, đến khi đưa vào khai thác kinh doanh bị tài xế phản ứng, phải ngưng thu phí, lỗ, nên kiến nghị trả lại dự án cho Nhà nước.

Thực tế không ít nhà đầu tư làm dự án theo kiểu “tay không bắt giặc”, chủ yếu sử dụng vốn vay ngân hàng rồi đưa cả gốc lẫn lãi suất vào phương án hoàn vốn. BOT quốc lộ 91 thu phí trong 3 năm gần 500 tỷ đồng, mà chỉ đủ trả nợ, bảo trì dự án, chứng tỏ khoản vay khủng, tức nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính vốn tự có, nên mới đi vay, giờ lo sợ trở thành nợ xấu ngân hàng.

Qua đó cho thấy cách làm dự án BOT ở nước ta có một nghịch lý: vốn đầu tư chủ yếu huy động từ ngân hàng, rồi nhà đầu tư đưa cả gốc lẫn lãi vay vào phương án hoàn vốn. Như vậy, chẳng khác nào Nhà nước đi vay tiền làm dự án BOT rồi trả lãi, chẳng những không giúp giảm gánh nặng ngân sách, mà còn phải chịu thêm khoản lợi nhuận cho nhà đầu tư. Chuyện nợ xấu được nhà đầu tư nêu ra nhiều khi để gây áp lực với các cơ quan chức năng. Liên quan đến huy động tài chính làm dự án BOT, phải nhắc tới trách nhiệm của ngân hàng khi thẩm định cho vay quá mức.

Chọn nhà đầu tư đủ khả năng tài chính

Thời gian qua, Kiểm toán Nhà nước đã kiểm toán, kết luận nhiều dự án BOT giao thông thu phí cao hơn hẳn phương án tài chính; nhà đầu tư báo doanh thu không đúng thực tế. Dự án Pháp Vân - Cầu Giẽ bình quân mỗi ngày thu 1,97 tỷ đồng, nhưng báo chỉ thu 582 triệu đồng. Dự án quốc lộ 1 đoạn tránh TP Đồng Hới (Quảng Bình) có doanh thu năm 2015 là 110,98 tỷ đồng, nhưng phương án tài chính xác định chỉ 90,42 tỷ đồng, thu vượt 20 tỷ đồng.

Dự án cầu Cổ Chiên (nối Trà Vinh - Bến Tre) bị yêu cầu giảm lợi nhuận hơn 433 tỷ đồng, giảm lãi vay hơn 1.000 tỷ đồng, giảm thời gian thu phí hơn 5 năm… Kiểm toán Nhà nước cũng đã có kết luận và yêu cầu cơ quan chức năng làm việc với các nhà đầu tư điều chỉnh giảm thời gian thu phí tổng cộng tới 222 năm đối với 61 dự án BOT.

Có những dự án BOT thiếu công khai, minh bạch, nên người phải trả phí hoài nghi và bức xúc. Dự án quốc lộ 91 rơi vào trường hợp đặt nhầm chỗ trạm thu phí BOT, tài xế phản ứng, phải ngưng thu phí tại trạm T2 từ ngày 25-5-2019. Kể từ đó đến nay cơ quan chức năng vẫn chưa có phương án cụ thể, cách thức giải quyết rốt ráo vụ việc. Nhà nước không thể trích ngân sách mua lại, bù lỗ 880 tỷ đồng cho nhà đầu tư. Bởi không có kiểu kinh doanh lời ăn, lỗ đẩy cho Nhà nước. Điều này không phù hợp với nền kinh tế thị trường, trái với nguyên tắc đầu tư, tạo tiền lệ xấu.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Đức Kiên đã khẳng định: “Dự án nằm trên đất, đất thuộc quyền sở hữu toàn dân, thì Nhà nước vẫn thực hiện quyền quản lý. Nhà nước thiếu vốn đầu tư cho hạ tầng, nên mời gọi doanh nghiệp (DN) vào và chỉ cho phép DN xây dựng khai thác, quản lý trong thời gian nhất định; khi nào hết thời hạn kinh doanh, DN phải trả lại hạ tầng cho Nhà nước. Nếu DN làm ẩu, gian dối từ thi công đến xây dựng thì phải chịu trách nhiệm”.

Bộ Giao thông Vận tải là cấp có thẩm quyền, nên chủ động phối hợp giải quyết trở ngại sao cho hài hòa lợi ích, không gây bức xúc cho tài xế, tránh dư luận không tốt, đừng để nhà đầu tư chờ quá lâu ảnh hưởng hoạt động DN.

Để bịt lỗ hổng trong đầu tư các dự án BOT giao thông sắp tới, ngoài chuyện công khai và minh bạch các thông tin liên quan, lấy ý kiến người dân trước khi thực hiện, cần hạn chế những rủi ro cho dự án. Trong việc chọn nhà đầu tư, tiêu chí đủ khả năng tài chính tự có là một trong những điều kiện tiên quyết.

TRẦN VĂN TƯỜNG, quận 9, TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một buổi công bố, chào bán dự án bất động sản (ảnh chỉ có tính minh họa)

Chiêu trò môi giới bất động sản

Môi giới bất động sản (BĐS) là một nghề được pháp luật công nhận. Không thể phủ nhận, môi giới BĐS là một trong những tác nhân giúp thị trường BĐS nước ta vận hành linh hoạt hơn. Tuy nhiên, thời gian qua có không ít người mua nhà đất do không tìm hiểu kỹ thông tin đã sập bẫy của nhiều môi giới BĐS. 

Bạn đọc viết

Khắc phục tâm lý chủ quan khi tham gia giao thông

Từ ngày 15-7 đến 14-8-2019, lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) các tỉnh thành trên cả nước đồng loạt ra quân kiểm tra lập lại trật tự, an toàn giao thông, tập trung xử lý các hành vi vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Nhiều bạn đọc đã nêu ý kiến đóng góp các biện pháp lập lại trật tự, an toàn giao thông.

Cơ quan trả lời

Xử lý người nước ngoài phạm tội ở Việt Nam

Trong trường hợp người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam và không thuộc trường hợp miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo quy định nêu trên, căn cứ vào các cấu thành tội phạm người nước ngoài thực hiện, họ phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật giống như công dân Việt Nam phạm tội.

Từ thư bạn đọc

Làm mất lô hàng 3.093USD, chỉ đền 4,9 triệu đồng

Hơn 2 tháng sau khi xảy ra sự việc, Công ty TNT - Vietrans Express Worldwide mới gửi email yêu cầu Công ty Phước điền thông tin lô hàng để được bồi thường và đến ngày 26-3-2019, Công ty Phước nhận được chuyển khoản, bồi thường 4,9 triệu đồng...

Ý kiến

Giữ gìn hình ảnh cảnh sát giao thông

Mới đây Bộ Công an đã công bố dự thảo thông tư quy định về thực hiện dân chủ trong công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông, để lấy ý kiến người dân.