Một trong những nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội (ĐBQH) là giám sát, phát hiện những điểm bất hợp lý, tiếp nhận phản ánh của dân kiến nghị các cơ quan chức năng giải quyết. Nhưng thực tế cho thấy yêu cầu của ĐBQH chưa được trả lời một cách thấu đáo. Thậm chí có cơ quan còn phúc đáp chung chung với tinh thần “trả nợ” là chính. Vì sao như vậy, việc chế tài sau giám sát được xác định đến phạm vi nào? Có lẽ đây là câu hỏi lớn nhất trong cả nhiệm kỳ qua của Đoàn ĐBQH TPHCM mà đến nay vẫn chưa có lời giải đáp…
 |
|
Trưởng đoàn ĐBQH TPHCM Phạm Phương Thảo (trái) tìm hiểu những phản ánh cử tri về những bất cập trong quy hoạch Công viên Bình Phú, quận 6. Ảnh: TR.T. |
Qua 5 năm hoạt động, Trưởng đoàn ĐBQH TPHCM Phạm Phương Thảo, nhìn nhận: Đoàn ĐBQH TPHCM xác định công tác xây dựng pháp luật là việc trọng tâm trong toàn bộ hoạt động của đoàn.
Đây là nhiệm kỳ làm luật kỷ lục, đoàn đã tham gia góp ý hơn 80 bộ luật (nhiệm kỳ trước: 32 luật), song song đó là tổ chức 100 cuộc hội thảo, khảo sát để góp ý xây dựng luật.
Công tác quan trọng thứ hai, theo Đoàn ĐBQH TP, là giám sát. Nhiệm kỳ qua đoàn đã thực hiện hơn 60 cuộc giám sát, khảo sát. Nhiều nội dung kiến nghị góp ý sau khi giám sát của Đoàn ĐBQH TP được UBND TP, sở ban ngành, quận - huyện trả lời bằng văn bản.
Một số vụ việc đã được điều chỉnh theo sự góp ý của Đoàn ĐBQH như: tiến độ thi công công trình Bệnh viện Hùng Vương, dự án mở rộng đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Văn Trỗi, dự án mở rộng KCN Tân Bình; chấn chỉnh việc sử dụng lãng phí nhà xưởng kho bãi của nhà nước; chống thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản; đẩy nhanh tiến độ thực hiện chính sách nhà ở cho người có thu nhập thấp, nhà ở cho công nhân KCX-KCN trên địa bàn TP; rà soát và giải quyết dứt điểm các vụ khiếu nại, tố cáo tồn đọng kéo dài... Bà Phạm Phương Thảo cho rằng hoạt động chất vấn, giám sát dù chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra của cử tri, nhưng từng đại biểu đã thể hiện tính chiến đấu cao.
Nhưng khi nhìn thẳng vào sự thật, báo cáo tổng kết của Đoàn ĐBQH TP khẳng định: Số cuộc giám sát trực tiếp tại cơ sở tuy có tăng lên nhưng chưa nhiều. Một số cuộc chỉ giới hạn trong phạm vi làm việc và xem xét báo cáo của các sở, ngành cấp TP hoặc lãnh đạo quận, huyện.
Đoàn ĐBQH TP chỉ mới chú trọng đến việc chất vấn trực tiếp tại kỳ họp, công tác chất vấn giữa hai kỳ họp thực hiện không đều, không thường xuyên. Việc giám sát văn bản quy phạm pháp luật chưa thực hiện được. Các cuộc giám sát thường tổ chức theo Đoàn ĐBQH, chưa có ĐBQH thực hiện chương trình giám sát riêng theo quy định của Luật hoạt động giám sát.
Nhiều kiến nghị sau giám sát của Đoàn ĐBQH TP được các cơ quan hữu quan tiếp nhận nhưng không có văn bản chính thức trả lời. Trong khi đó, việc đôn đốc và theo dõi kết quả thực hiện các kiến nghị sau giám sát có được đặt ra, nhưng chưa thực hiện chặt chẽ.
Mặc dù pháp luật có quy định về giám sát tối cao của Quốc hội và chế tài sau giám sát. Tuy nhiên, việc thực hiện các bước sau giám sát tối cao không hề đơn giản và còn nhiều vấn đề bàn cãi. Vì vậy, theo Đoàn ĐBQH TP, việc chế tài sau giám sát cần được xác định đến phạm vi nào, thẩm quyền đến đâu, xử lý hệ quả đến mức nào là vừa.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Đoàn ĐBQH tiếp hơn 2.000 lượt công dân tại trụ sở. Và tổng số đơn đã chuyển đến các ngành chức năng là trên 2.300, nhận 1.347 văn bản trả lời, đạt tỷ lệ 57,81%. Theo đánh giá của Đoàn ĐBQH TP, kết quả này còn nhiều hạn chế, không tương xứng với công sức của Đoàn ĐBQH và ĐBQH. Tỷ lệ trả lời của các cơ quan hữu quan chưa cao, trong đó còn khá nhiều văn bản trả lời với nội dung chung chung, nhiều vụ việc tồn đọng kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm.
Đơn thư khiếu nại, tố cáo do ĐBQH chuyển và có ý kiến, kiến nghị chưa thật sự được các ngành hữu quan coi trọng và giải quyết thấu đáo. Trong khi đó, việc quy định trách nhiệm đối với các cơ quan không trả lời kiến nghị của ĐBQH chưa cụ thể rõ ràng.
Nói như đại biểu Nguyễn Thế Hiệp: Có nhiều việc ĐBQH muốn làm đến nơi đến chốn nhưng chính quyền quận, huyện lại thờ ơ. Có không ít cuộc tiếp xúc cử tri mặc dù 99% bức xúc của dân thuộc thẩm quyền giải quyết của quận nhưng lãnh đạo quận không ai đến dự.
Tuy số cuộc tiếp xúc cử tri (TXCT) được tổ chức ngày càng nhiều hơn nhưng theo Đoàn ĐBQH TP tình trạng “cử tri chuyên nghiệp” vẫn còn phổ biến, số cuộc TXCT ở cơ sở (xã, phường), TXCT theo giới ngành còn ít. Có gia đình dù được công nhận là gia đình văn hóa, nhưng suốt nhiệm kỳ chưa một lần được mời tham gia dự TXCT với các ĐBQH, HĐND TP.
Theo đánh giá của Đoàn ĐBQH TP việc đeo bám, đôn đốc và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri, vẫn còn hạn chế, chưa đạt yêu cầu như mong muốn. Cử tri luôn mong được nghe đại biểu báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị đã phản ánh tại các lần tiếp xúc trước. Nhưng việc này cũng chỉ dừng ở mức báo cáo một số nội dung có chọn lọc vì không đủ thời gian và không thể báo cáo hết tất cả các kết quả giải quyết.
Vì vậy ở các cuộc TXCT, người dân vẫn thường phàn nàn: không biết kiến nghị của mình được giải quyết đến đâu. Chính vì điều này Đoàn ĐBQH TP cho rằng: rất cần thiết phải có cơ chế phối hợp giữa Đoàn ĐBQH với HĐND, UBND các cấp trong việc giải quyết các kiến nghị của cử tri thuộc thẩm quyền địa phương để tránh trùng lắp và đạt hiệu quả.
Kết thúc nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI, nhiều cử tri đã “đặt hàng” Quốc hội khóa XII cần tìm cơ chế để đại biểu của dân không phải chỉ làm mỗi nhiệm vụ kiến nghị, kiến nghị và kiến nghị, khi mà những vấn đề dân cần, dân bức xúc cứ ngày một lớn hơn, dễ biến thành điểm “sôi”.
Điển hình trong nhiệm kỳ qua là tình trạng phản ứng gay gắt, nhiều lần của cử tri hầu hết ở 24 quận, huyện về đền bù giải tỏa, thu hồi đất, quy hoạch treo... Người dân cho rằng, khi đại biểu đã 3 lần kiến nghị mà các cơ quan chức năng vẫn chưa làm “ra ngô ra khoai”, nên đề nghị thanh tra…
TRẦN TOÀN | 
