Chuyến đi làm tan băng

10 giờ 15 phút ngày 23-6 giờ địa phương (tức 0 giờ 15 phút ngày 24-6 giờ Việt Nam), khoảng 4 tiếng đồng hồ trước giờ đoàn rời Hoa Kỳ lên đường về nước, tại cuộc gặp gỡ với đại diện 20 tập đoàn kinh tế lớn ở bờ Tây Hoa Kỳ đến chào tại khách sạn St. Regis thuộc quận Cam TP Los Angeles bang California, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã nói rõ: “Đến lúc này, tôi có thể chính thức thông báo với quý vị là chuyến thăm Hoa Kỳ của đoàn các quan chức cao cấp Nhà nước Việt Nam đã thành công tốt đẹp”.

Giữa tiếng vỗ tay không ngớt, giữa những cái bắt tay chúc mừng những người bạn Việt Nam của các nhân vật “sừng sỏ” – các chủ tịch tập đoàn kinh tế lớn của Hoa Kỳ, hình như tất cả chúng tôi, những người Việt Nam có vinh dự chứng kiến tận mắt các thành công ấy suốt những ngày qua, đều thấy lòng mình nôn nao cảm giác rất khó tả. Sự xúc động, niềm tự hào pha lẫn nỗi nhớ thương quê nhà…

Đạt được mức tin cậy ngoại giao

Nếu chuyến đi Hoa Kỳ năm 2006 của Thủ tướng Phan Văn Khải được coi là chuyến đi phá băng thì chuyến viếng thăm Hoa Kỳ lần này (từ 18 đến 24-6-2007) của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết là chuyến đi làm tan băng thật sự trong quan hệ về nhiều mặt giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Nói về chuyến thăm Hoa Kỳ lần này của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, báo chí Hoa Kỳ và các nước phương Tây đã nhận định như thế. Đây có thể coi là nhận định khách quan của báo chí thế giới bởi xét trên nhiều phương diện, chuyến đi đã thành công lớn dù trước đó, dư luận trong - ngoài nước không phải không có những dự đoán về nhiều khó khăn đang chờ đón đoàn Việt Nam trên đất Hoa Kỳ.

Thành công trước hết và quan trọng nhất của chuyến đi, chính là kể từ nay, quan hệ giữa hai nước đã thật sự thay đổi. Theo đánh giá của nhiều người, có lẽ chưa bao giờ quan hệ ngoại giao giữa hai nước lại đạt được sự tin cậy như hiện nay. Sau chuyến đi, chúng ta đã khẳng định được với thế giới, với Hoa Kỳ thiện chí xây dựng mối quan hệ hợp tác nhiều mặt - đặc biệt là kinh tế - của chúng ta với Hoa Kỳ cũng như các quốc gia khác trên thế giới.

Vì đã có thiện chí ấy mà trong cuộc hội đàm giữa Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Tổng thống Hoa Kỳ G.W. Bush – vốn được dự đoán là sẽ rất khó khăn – cũng như các cuộc gặp gỡ khác giữa Chủ tịch nước ta với lãnh đạo 2 viện trong Quốc hội Hoa Kỳ, chúng ta đã không né tránh các vấn đề còn bất đồng giữa 2 bên nhưng cũng đồng thời tỏ rõ thái độ sẵn sàng đối thoại, thông tin về các vấn đề này để 2 bên thông cảm và chia sẻ cùng nhau. Mặt khác, chúng ta cũng tỏ rõ thái độ không vì những bất đồng ấy mà cản trở các quan hệ khác giữa 2 nước. Thẳng thắn, cởi mở và nồng hậu là tinh thần mà cả hai nhà lãnh đạo cao nhất của 2 nhà nước và cả các bên cùng duy trì tại các buổi hội đàm trên đất Mỹ trong chuyến đi vừa qua.

Trao đổi với giới báo chí tháp tùng theo đoàn trước khi lên chuyên cơ về nước về thành công trên mặt trận ngoại giao này, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cho biết hai nhà lãnh đạo Việt Nam và Hoa Kỳ đã có sự nhất trí với nhau trên nhiều vấn đề, nổi bật là mong muốn tăng cường quan hệ hữu nghị, đoàn kết giữa hai nước, hai dân tộc; nhất trí tăng cường hoạt động giao lưu ở các ngành, các cấp; tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại nhằm tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam có cơ hội vào thị trường Hoa Kỳ nhiều hơn, đồng thời thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư Hoa Kỳ đến với Việt Nam. Ngoài ra, hai bên cũng nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - kỹ thuật, giáo dục, y tế, giúp đỡ bệnh nhân HIV/AIDS, các vấn đề nhân đạo, đặc biệt là giúp đỡ những người bị nhiễm chất độc da cam/dioxin và tẩy độc các vùng bị ô nhiễm bởi dioxin.

Theo thông báo của Chủ tịch nước, Quốc hội Hoa Kỳ cũng vừa phê chuẩn việc chi 400.000 USD hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin, 3 triệu USD để tẩy độc các vùng bị nhiễm độc ở khu vực miền Trung nước ta. Việc phê chuẩn này diễn ra ngay trong chuyến viếng thăm Hoa Kỳ của Chủ tịch nước đã góp phần mang lại thành công cho chuyến đi trên một lĩnh vực mà nhiều năm qua ta phải đấu tranh bền bỉ và không khoan nhượng với Mỹ.

Tất nhiên, như Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã phát biểu ngay tại cuộc hội đàm với Tổng thống Bush, sự giúp đỡ nói trên của Chính phủ Hoa Kỳ chỉ là sự giúp đỡ ban đầu vì số lượng người Việt Nam và những vùng đất của Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam/dioxin còn rất nhiều (và Tổng thống Bush cũng hoàn toàn nhất trí với Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết rằng Chính phủ Hoa Kỳ cần giúp đỡ Việt Nam nhiều hơn nữa trong vấn đề nói trên).

Thành quả to lớn về hợp tác kinh tế

Một con số khác cũng thuyết phục không kém về kết quả to lớn của chuyến đi, đó là con số trên 11 tỷ USD đầu tư, hợp tác với Việt Nam mà các doanh nghiệp Hoa Kỳ đã ký kết hoặc thỏa thuận ghi nhớ với các doanh nghiệp Việt Nam tháp tùng Chủ tịch nước. Tất cả doanh nhân, đại diện các doanh nghiệp lớn trên hầu hết các lĩnh vực kinh tế của Việt Nam có mặt trong chuyến đi lịch sử này, đều thừa nhận rằng chưa có chuyến công du ra nước ngoài nào của các vị lãnh đạo đất nước mà kết quả về các thỏa thuận kinh tế lại lớn đến như vậy.

Kết quả này là thành quả chung của cả đất nước, đặc biệt là từ thiện chí của chúng ta. Theo Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc: “Chỉ riêng con số 150 doanh nhân đại diện gần 150 doanh nghiệp Việt Nam tháp tùng Chủ tịch nước trong chuyến đi này đã nói lên việc chúng ta muốn tăng cường quan hệ kinh tế với Mỹ và mong muốn thúc đẩy hơn nữa làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp Mỹ vào Việt Nam”.

Mong muốn đó còn thể hiện rất rõ trong chương trình làm việc của Đoàn lãnh đạo cấp cao Nhà nước Việt Nam tại Mỹ lần này. Ngoài các buổi hội đàm ngoại giao chính thức, Chủ tịch nước và các quan chức cao cấp trong đoàn như Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm… đã dành một phần rất lớn thời gian để làm việc, trao đổi, tham dự diễn đàn với các tập đoàn, các doanh nhân và các CEO hàng đầu của Mỹ.

Tại các buổi gặp gỡ nói trên, các quan chức cao cấp của ta, đặc biệt là Chủ tịch nước, đã liên tục phát đi thông điệp quan trọng “Việt Nam không còn là một cuộc chiến tranh. Việt Nam bây giờ là một nước hòa bình, năng động và sẵn sàng là đối tác, là bạn với tất cả các nước trên thế giới. Việt Nam đang mở cửa và hướng tới tương lai.

Chính phủ Việt Nam sẵn sàng tạo mọi điều kiện cho các nhà kinh doanh trên thế giới và Hoa Kỳ đến làm ăn và làm ăn hiệu quả. Nhân dân Việt Nam luôn nở nụ cười chào đón các nhà đầu tư trên khắp thế giới”. Các nhà đầu tư và doanh nhân Hoa Kỳ đã thật sự rất ấn tượng về điều này và ít nhiều đã trở thành nhân tố tích cực quyết định thành công của các dự án hợp tác.

Không chỉ là số vốn đầu tư khá lớn, điều quan trọng hơn là trong gần 20 biên bản ghi nhớ, hợp đồng hợp tác… mà các doanh nghiệp Hoa Kỳ ký kết với doanh nghiệp Việt Nam, hầu hết đều tập trung đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng mà nền kinh tế Việt Nam đang rất cần như xây dựng hạ tầng cảng biển, xây dựng các nhà máy điện, các khu và cụm CN, đầu tư phát triển thị trường tài chính, công nghệ thông tin và viễn thông…

Ngoài các hợp đồng đầu tư, chúng ta còn ký được các hợp đồng có tính chất hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao kinh nghiệm trong xây dựng và quản lý thị trường tài chính, chứng khoán như thỏa thuận hợp tác giữa Trung tâm giao dịch chứng khoán TPHCM với Sở giao dịch chứng khoán New York; các thỏa thuận về liên doanh thành lập trường đại học kỹ thuật ở Việt Nam và cả những hợp đồng lớn về xuất nhập khẩu. Như vậy, cùng với quy mô vốn, số lượng dự án thì chất lượng các dự án cũng tăng lên rất mạnh bởi các lĩnh vực về hạ tầng, công nghệ cao, tài chính, giáo dục… là những lĩnh vực mà Hoa Kỳ có trình độ đứng vào hàng thứ nhất thế giới và chúng ta đang rất cần để nâng cao hơn nữa tiến trình công nghiệp hóa đất nước.

Gửi thông điệp hòa hợp dân tộc đến kiều bào ở Mỹ

Cả chuyến đi kéo dài 7 ngày, dừng chân ở 3 thành phố lớn của Mỹ thì đã có đến 2 ngày Đoàn lãnh đạo cấp cao Nhà nước Việt Nam dừng chân ở Los Angeles thuộc bang California, bang được coi là có đông người Việt sinh sống nhất ở Mỹ. Và cũng tại đây, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã có buổi gặp gỡ Việt kiều Mỹ với số lượng đông nhất – gần 800 người – so với 2 cuộc gặp gỡ trước đó ở New York và Washington D.C. Cũng tại Los Angeles, Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã đến tận nhà riêng thăm một Việt kiều sinh sống ở quận Cam. Tất cả những động thái đó của vị đứng đầu Nhà nước Việt Nam là một bằng chứng thuyết phục về thái độ và chính sách nhất quán xem Việt kiều là một phần không thể tách rời của dân tộc Việt Nam; về sự quan tâm của Nhà nước, Chính phủ Việt Nam đối với kiều bào ở nước ngoài, đặc biệt là bà con Việt kiều đang sinh sống tại Mỹ.

Việc bất chấp mọi nguy hiểm cũng như khả năng bị công kích, thóa mạ của một số Việt kiều quá khích để đến tận nơi gặp gỡ bà con Việt kiều của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã được cộng đồng người Việt sinh sống tại California và trên cả nước Mỹ ghi nhận và trân trọng. “Ngài là vị Chủ tịch nước đầu tiên của Việt Nam đến tận quận Cam này để gặp bà con Việt kiều ở đây. Phái đoàn của ngài cũng là phái đoàn cao cấp nhất của Nhà nước Việt Nam mà chúng tôi lần đầu tiên được gặp ngay tại bang Cali này. Và đây cũng là lần đầu tiên bà con Việt kiều ở đây đến gặp một quan chức Việt Nam với số lượng đông như vậy”. Đại diện bà con Việt kiều tại quận Cam đã xúc động nói với Chủ tịch Nguyễn Minh Triết như thế.

Cùng với việc đến tận nơi thăm bà con, công bố bãi miễn thị thực nhập cảnh cho Việt kiều về thăm quê hương từ 1-9 tới đây và chuyển giao nghĩa địa Bình Dương cho chính quyền địa phương để bà con Việt kiều dễ dàng tới lui thăm viếng, chăm sóc mồ mả người thân, bài phát biểu “từ trái tim và tấm lòng của một người con nước Việt” (nhận xét của ông Nguyễn Cao Kỳ về bài nói chuyện của Chủ tịch nước khi gặp gỡ bà con Việt kiều tại quận Cam – Báo SGGP đã đăng trên các số báo trước) đã thực sự khiến bà con Việt kiều ở Cali cảm động và tin tưởng vào thiện chí của Đảng, của Chính phủ Việt Nam. “Chắc chắn tôi sẽ trở về Việt Nam. Chắc chắn tôi sẽ nói và thuyết phục nhiều bạn bè của tôi hôm nay chưa dám đến buổi gặp mặt này về thăm Việt Nam, rằng Nhà nước Việt Nam không hề kỳ thị Việt kiều, rằng chúng tôi bây giờ cũng là một phần máu thịt Việt Nam. Tôi và nhiều bạn bè tôi hơn 25 năm rồi chưa một lần về lại quê nhà…”.

Trong khán phòng nơi diễn ra buổi gặp gỡ với Chủ tịch nước ở Los Angeles, một Việt kiều đã đứng tuổi, người trước đây có dính dáng ít nhiều đến chế độ cũ đã rơi nước mắt nói với cánh báo chí chúng tôi như vậy… 

TRÚC QUÂN