Ngày hội Thống nhất non sông

Đêm  30-4, tại đôi bờ sông Bến Hải-Hiền Lương (Quảng Trị) đã diễn ra một đêm hội với chủ đề “Khát vọng độc lập thống nhất” được truyền hình trực tiếp cùng với các điểm như: ở vườn hoa hàng Đậu (Hà Nội), ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), Hội trường Thống Nhất (TPHCM).

Trong ngày 30-4 này, cụm di tích lịch sử đôi bờ Hiền Lương được khánh thành đưa vào hoạt động (gồm Kỳ đài Tổ quốc, cụm tượng đài Khát vọng thống nhất, cổng chào bờ Bắc cầu Hiền Lương và nhà trưng bày bổ sung di tích với tổng vốn đầu tư trên 45,9 tỷ đồng), càng làm cho ngày hội thống nhất non sông có ý nghĩa sâu sắc.

Đêm Thành Cổ

Cách đây 36 năm, tại bến Nhan Biều, Bắc sông Thạch Hãn (Quảng Trị), là điểm vượt sông của bộ đội ta tiến vào Thành Cổ, và ở bến sông này đêm 29-4-2008, những người lính năm xưa ấy đã có một đêm tri ân, và gặp mặt giao lưu đầy nghĩa tình. Những nén nhang, những ngọn nến, những đèn hoa đang được thắp sáng cả một dòng sông để viếng vong hồn của đồng đội, với một lòng tri ân vô hạn. Hòa trong dòng người với một màu áo lính sờn bạc, bên bờ Thạch Hãn chúng tôi gặp thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, Ủy viên TƯ Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên là Trung đoàn trưởng Tiểu đoàn 27-Triệu Hải, từng tham gia chiến đấu tại chiến trường Thành Cổ - 81 ngày đêm đỏ lửa.

Thượng tướng Hiệu tâm sự: “Hồi đó cuộc chiến đấu ở đây đã diễn ra như một huyền thoại, người bị thương không về tuyến sau, không kể bộ binh hay công binh, thông tin, quân y, tất cả cầm súng tiêu diệt kẻ thù. Lớp lớp ngã xuống, lớp lớp xông lên không kịp nhìn mặt nhau, hỏi tên nhau, không biết cấp bậc của nhau, hễ ai áo vải, mũ tai bèo là đồng đội của mình, và chính vì thế, hôm nay vẫn còn rất nhiều người đồng đội còn nằm lại đến nay vẫn chưa thể tìm được hài cốt”. Chính những đồng đội, người mẹ, người chị, người em như: Nguyễn Xuất Hiện, 14 tuổi, chiến đấu 3 tháng liên tục ở Thành cổ và đã ngã xuống trong vòng tay tiếc thương vô hạn của đồng đội. Hay như Hoàng Văn Khâm, 19 tuổi, đã bám trụ chiến đấu và hy sinh trong 70 ngày đêm bảo vệ Thành cổ.

Tượng đài ở Thành cổ Quảng Trị còn là biểu tượng cho nấm mồ chung của hơn 10.000 anh hùng liệt sĩ đã anh dũng ngã xuống vì sứ mệnh thiêng liêng của Tổ quốc. Bên dưới nấm mồ chung ấy là hành trang của người lính đơn sơ với chiếc bi đông, mũ tai bèo, dép cao su, ba lô và khẩu súng trường. Chiến tranh đã qua đi hơn 30 năm, nhưng các anh vẫn còn nằm đó, hóa thân vào cát bụi của Thành cổ - Quảng Trị.

Đất lửa hồi sinh

Nằm về phía Tây huyện Gio Linh, xã Linh Thượng ngày nay có 6 thôn bản, 255 hộ dân (phần lớn là đồng bào dân tộc Vân Kiều), là một trong những vùng đất bị hủy diệt tàn khốc nhất. Ông Hồ Hương, Chủ tịch UBND xã Linh Thượng dẫn chúng tôi đi trên con đường cấp phối phẳng phiu, băng qua Khe Mướp... Trước mắt hiện rõ những quả đồi trước đây không lâu vốn toàn lau lách, cỏ dại và thú rừng, nay đã được bàn tay con người đánh thức bởi màu xanh của hàng vạn cây cao su từ bốn đến sáu năm tuổi.

Chị Hồ Xin ở thôn 5 xới cỏ tranh quanh gốc cao su cho biết: “Gặp thời tiết thuận lợi, khoảng 3 - 5 năm tới, tôi sẽ có nguồn thu nhập ổn định, ước tính mỗi năm vài trăm triệu đồng”. Không riêng gì Gio Linh mà cách Thành cổ Quảng Trị vài cây số về phía Đông - Bắc là vùng cát trắng loá của huyện Triệu Phong. Giữa bời bời cát trắng là tiếng hú gọi cuồng nộ không dứt của những ngọn gió Lào, và sự tiềm ẩn của hàng vạn tấn bom, mìn chưa nổ. Gần 4 vạn người dân co cụm, luôn đối diện với đói nghèo, lạc hậu… và chính những bàn tay của những người ở lại đã cải tạo được những vùng cát này.  

Năm 2003, tỉnh Quảng Trị tiến hành xây dựng 11 làng sinh thái cho khoảng hơn 400 hộ dân trên vùng cát. Cùng với việc lập vườn của hộ gia đình, nhiều công trình cơ sở hạ tầng đã được đầu tư xây dựng. Hơn 16km đường cấp phối thuộc địa bàn các xã Triệu Lăng, Triệu Vân, Triệu Trạch đã hoàn thành đưa vào sử dụng. Song song tuyến đường từ chợ Cạn Triệu Vân đến bến cá Triệu Lăng nối vùng biển Triệu Phong với thị xã Quảng Trị và thị trấn Ái Tử cũng được rải thảm bằng bêtông nhựa… Các công trình giao thông, điện, hệ thống kênh tiêu thủy ra biển được xây dựng có tác dụng cải tạo môi trường, đảm bảo cho quá trình sản xuất trên cát bền vững...Và trong ngày 30-4 này người dân đôi bờ Thạch Hãn – Thành Cổ (Quảng Trị) lại đón nhận thêm một công trình Khu Kinh tế Bắc Thạch Hãn do chính những người lính đã từng chiến đấu ở đây về xây dựng.

Võ Linh