“Từng vào sinh ra tử, không sợ súng đạn và kẻ thù, thế mà thời hòa bình lại bất lực trước cảnh con cháu, thế hệ trẻ bị sa vào đầm lầy, không biết lối ra sao? Không thể khoanh tay ngồi nhìn được, cần phải đấu tranh quyết liệt trên mặt trận mới này…”. Và một giải pháp từ chính những cựu chiến binh (CCB) - cán sự xã hội (CSXH) quận Bình Thạnh (TPHCM) tâm huyết đưa ra là thực hiện mô hình “3 kèm 1”, 3 CCB kèm cặp 1 người hồi gia.

Cựu chiến binh P.3, Q.Bình Thạnh (TPHCM) thường xuyên đến động viên người hồi gia.

Con đường sáng

Năm 1998, anh Nguyễn Quốc Khánh (phường 3, quận Bình Thạnh) trở về địa phương trong tâm trạng hoang mang, đầy mặc cảm với những người xung quanh. Sau một thời gian ổn định tinh thần và được gia đình động viên, Khánh có ý định đi kiếm việc làm để nuôi sống bản thân và làm lại cuộc đời.

“Mấy tháng lặn lội tìm việc, đến đâu người ta cũng lắc đầu khi nghe đến tiền sử từng là con nghiện của tôi”, Khánh kể. Không ít lần, vì thất vọng trước thái độ xa lánh, miệt thị của mọi người, cộng thêm tâm lý thiếu bình tĩnh trước sự rủ rê, lôi kéo của bạn nghiện, Khánh có ý định buông xuôi và trở lại con đường cũ.

Khánh tâm sự: “Trong lúc tôi gần như bị bế tắc hoàn toàn thì các bác CCB trong phường đã dang tay giúp đỡ. Các bác ấy thường xuyên đến nhà, không chỉ động viên tinh thần mà còn đứng ra giới thiệu và bảo lãnh cho tôi vào làm ở cơ sở sản xuất dây xích CCB (phường 3, quận Bình Thạnh)”. Thời gian đầu, Khánh thử việc chưa có lương, vậy là các bác CCB lại cùng nhau hùn tiền để “trợ cấp” cho Khánh. “Ban đầu tôi thấy rất ngại và băn khoăn: tại sao các bác không phải là người thân mà lại nhiệt tình với mình như thế? Nhưng rồi qua những hành động, những lời nói động viên chân tình của các bác, tôi mới “cảm” được tấm lòng của các bác CCB, cùng với sự mong mỏi của người thân, gia đình đối với mình, tôi càng quyết tâm hơn chọn đi trên con đường sáng” - Khánh nói.

Hạnh phúc hơn với Khánh là sau gần 4 năm trở về địa phương, nhờ chăm chỉ làm việc và sống hòa đồng, thân thiện với mọi người, anh đã chiếm được trái tim của một cô gái trẻ. Nhờ sự hỗ trợ của gia đình, vợ chồng anh cũng đã cất được nhà riêng và hiện đã có 2 cô con gái ngoan.

“Quay trở về với gia đình, được xã hội rộng lòng đón nhận, mọi người xung quanh thông cảm để làm lại từ đầu, đó là mong muốn của những người hồi gia chúng tôi. Vì vậy, ngoài bản lĩnh của mỗi người thì thái độ của xã hội, của những người xung quanh có tác động rất lớn”, anh Trương Trung Hiếu (ngụ phường 22, quận Bình Thạnh) bộc bạch. Cũng nhờ các CCB - CSXH của phường 22 giới thiệu, bảo lãnh mà hiện nay Hiếu đã có một công việc ổn định tại một công ty giày da ở Bình Dương.

Mô hình “3 kèm 1”

Ông Nguyễn Xuân Khói, Phó Chủ tịch Thường trực Hội CCB quận Bình Thạnh cho biết, năm 2004, thực hiện chỉ đạo của UBND TP, quận Bình Thạnh đã thành lập 20 tổ CSXH tình nguyện tại 20 phường thuộc quận để quản lý và hỗ trợ người hồi gia. Mỗi tổ CSXH gồm 5 thành viên, bố trí lực lượng CCB, cán bộ hưu trí làm tổ trưởng, phối hợp với các đoàn thể tại địa phương. “Do lực lượng mỏng nên các CSXH phải đối mặt với không ít khó khăn trong việc theo dõi, bám sát đối tượng. Có phường, lúc cao điểm lên đến trên 20 cháu hồi gia nên dù tích cực đến mấy, tổ CSXH cũng không thể xoay xở hết. Tổng kết cuối năm đầu tiên, còn nhiều cháu tái nghiện khiến chúng tôi thấy ray rứt”, ông Khói tâm sự.

Giải pháp đó được được Hội CCB quận Bình Thạnh hợp thức hóa bằng “chiêu” tăng cường lực lượng, bổ sung thành viên trong các tổ CSXH tại các cơ sở để đảm bảo đi sâu và bám sát từng đối tượng.

Ông Nguyễn Đức Dụ, cán bộ Hội CCB phường 22, bộc bạch: Khi triển khai thực hiện mô hình này, ban đầu, hễ thấy bóng dáng CSXH ở đầu hẻm là các đối tượng đã bảo nhau đóng cửa không tiếp, thậm chí còn… đuổi thẳng. Thế nhưng, các thành viên tổ CSXH đầu bạc, ai cũng quyết tâm không đầu hàng. Chúng tôi lấy lý do thăm hỏi, động viên gia đình và giúp đỡ các cháu làm thủ tục nhập hộ khẩu để tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của các cháu và gia đình. Khi các cháu tin cậy thì rất vui vẻ, hòa đồng và sẵn sàng hợp tác với các bác CCB.

“Không chỉ cần kiến thức mà sự nhiệt tình và tấm lòng là điều cần nhất ở mỗi CSXH. Mình phải xem người hồi gia như bạn bè, con cháu, lấy sự chân tình mà cảm hóa họ. Cẩn thận, kiên trì và linh động trong cách tiếp cận”, ông Hà Đức Đa, tổ trưởng tổ CSXH phường 22 đúc kết kinh nghiệm. Sự cẩn thận được thể hiện ngay trong cuốn sổ dày cộm mà ông luôn mang bên mình, trong đó ghi rất rõ ràng, chi tiết từng người hồi gia: lý lịch, ngày đi cai, ngày về, những biểu hiện trong sinh hoạt hàng ngày, chuyển biến qua từng thời gian cụ thể… Ông Phạm Nhì, một CCB và là chủ cơ sở sản xuất dây xích ở phường 3, quận Bình Thạnh - nơi luôn ưu tiên đón nhận người hồi gia vào làm việc, mong muốn: “Xin những người xung quanh hãy bao dung bằng cách đối xử công bằng, chân thành, không tạo ra “hàng rào tâm lý” với những người hồi gia để họ làm lại cuộc đời”.

Chính sự bao dung, ấm áp tình cảm của những CCB đầu bạc ở quận Bình Thạnh mà đường về của những người hồi gia trên địa bàn quận đã trở thành những “con đường sáng”…

Thanh Hợp