Dế mèn phiêu lưu ký - Sức sống diệu kỳ

Dế mèn phiêu lưu ký, tác phẩm quen thuộc với nhiều thế hệ độc giả Việt Nam đã đi trọn hành trình 70 năm kể từ năm 1942, sau khi nhà văn Tô Hoài hoàn tất tác phẩm mà ngay chính bản thân ông cũng không nghĩ rằng nó có sức sống mãnh liệt đến như vậy.

Ngày 20-11, tại Hà Nội, lễ kỷ niệm 70 năm Dế mèn phiêu lưu ký đã được tổ chức trong không khí trang trọng, ấm áp với sự có mặt của chính ông Dế mèn Tô Hoài cùng đông đảo các bạn hữu và nhiều thế hệ độc giả yêu mến tác phẩm này.

Dế mèn phiêu lưu ký được dịch ra nhiều thứ tiếng và được bạn đọc nhiều nước yêu thích.

70 năm qua, kể từ khi ra đời đến nay, Dế mèn phiêu lưu ký luôn là cuốn sách thiếu nhi được đọc nhiều nhất ở Việt Nam. Đây cũng là tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất. Một vinh dự không chỉ riêng cho tác giả Tô Hoài - cha đẻ của Dế mèn mà còn là niềm tự hào cho văn học Việt Nam. Tác phẩm này không chỉ quanh quẩn ở bãi cỏ ven sông Tô Lịch, mà đã vượt qua biên giới quốc gia đến làm bạn với thiếu nhi của gần 40 quốc gia trên thế giới. Chính nhà văn Tô Hoài cũng thừa nhận rằng bản thân ông cũng chưa đi được bằng ấy nước.

Năm 1941, truyện Con dế mèn được in lần đầu tiên trong tuyển tập gồm 20 truyện ngắn của NXB Tân Dân. Ngay khi ra mắt độc giả, Dế mèn ngay lập tức tạo được sức hút kỳ lạ khiến ông Vũ Đình Long, Giám đốc của NXB Tân Dân khi đó đã gọi Tô Hoài - cậu thanh niên mới gần 20 tuổi lên gặp gỡ và đề nghị hợp tác viết kéo dài thêm câu chuyện về Dế. Một năm sau đó, hai tập tiếp theo của Dế mèn phiêu lưu ký ra đời đã đánh dấu một mốc son trong sự nghiệp sáng tác của nhà văn Tô Hoài và của nền văn học thiếu nhi Việt Nam. Tác giả Vũ Ngọc Phan khi nói về Tô Hoài và Dế mèn phiêu lưu ký đã từng khẳng định: “Ở nước ta, chưa có ai viết về loài vật được như ông. Nhiều nhà văn có lẽ do chịu ảnh hưởng của tác giả Dế mèn phiêu lưu ký đã viết rất nhiều sách về giống vật, nhưng đa số họ chưa thành công và cho đến nay, Tô Hoài vẫn là người ăn “giải cạn” trong thể loại này”. Lồng trong câu chuyện của Dế mèn, những vấp váp đầu đời của một anh chàng hung hăng, kiêu căng tự phụ tuy có hơi “xấu xí” nhưng vẫn vô cùng đáng yêu. Bao nhiêu đứa trẻ đã rớt nước mắt cảm động vì tình anh em của Dế mèn và Dế trũi, gặp lúc gian nguy, cả hai trôi trên cánh đồng lụt, sắp chết đói, Dế trũi đã mời anh kết nghĩa ăn đôi càng của mình để sống, đừng chết uổng cả hai. Nhưng Dế mèn không nghe, vì thương em, và vẫn muốn em đừng vội ngã lòng trước nguy khó. Trường đoạn ấy giá trị hơn hàng ngàn bài học về đạo đức luân lý, bởi nó đã diễn tả vô cùng sống động và đầy cảm xúc chứa chan về lòng nhân ái vô hạn.

Nhà văn Tô Hoài tâm sự, khi viết Dế mèn, ông có hai cuốn sách gối đầu giường là Gulliver du ký (Jonathan Swift) và Con chim xanh (Maurice Maeterlinck). Chính cảm hứng từ hai cuốn sách đã khơi gợi trong ông những tò mò về thế giới bên ngoài và ước muốn được phiêu lưu. Dế mèn phiêu lưu ký không phải là chuyện đồng thoại đơn thuần mà mang những tư tưởng của lớp trẻ thời đó.

70 năm cho một cuộc hành trình độc đáo của một kiệt tác văn học dành cho thiếu nhi với biết bao cột mốc chinh phục bạn đọc đầy tự hào của tác giả, ông Nguyễn Huy Thắng, Phó Giám đốc NXB Kim Đồng, khẳng định. Năm 1960, ba năm sau khi thành lập, NXB Kim Đồng đã cho ra mắt ấn phẩm Dế mèn phiêu lưu ký đầu tiên, từ đó khai mở cuộc phiêu lưu của chú dế mèn đến với bạn đọc trong và ngoài nước bằng nhiều hình thức thể hiện phong phú. Ấn phẩm chữ, ấn phẩm có minh họa, truyện tranh, những bản dịch bằng tiếng Nga, Anh, Pháp, Nhật, Thụy Điển, Khmer... và sắp tới là tiếng Hàn. Không chỉ thiếu nhi mà cả người lớn, không chỉ bạn đọc Việt Nam mà độc giả cả thế giới, ngay cả ở những nước không biết đến con dế mèn là như thế nào cũng thích đọc, thích trải nghiệm cùng cuộc phiêu lưu của nhân vật văn học có một không hai này.

“Dế mèn đã trở thành Dế cụ “thất thập cổ lai hy” nhưng Dế mèn không già, không mỏi”, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên khẳng định. Dế mèn vẫn luôn tràn đầy khát khao lên đường tìm đến những chân trời khác lạ, được sống những cảnh đời mới. Và ai cũng tin rằng Dế mèn không vì sự ngăn trở của tuổi tác mà tiếp tục sống mãi trong hành trình khám phá những giấc mơ.

Vĩnh Xuân

>> "Dế mèn phiêu lưu ký" tròn 70 tuổi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bộ VH-TT-DL đề nghị chấn chỉnh biến tướng trong cúng, dâng sao giải hạn

Bộ VH-TT-DL đề nghị chấn chỉnh biến tướng trong cúng, dâng sao giải hạn

Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VH-TT-DL) vừa ban hành công văn số 73/VHCS-NSVH gửi Sở VH-TT-DL, Sở VH-TT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu có giải pháp chấn chỉnh, xử lý kịp thời các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động lễ hội đầu Xuân trong đó đặc biệt nhấn mạnh hiện tượng biến tướng cúng, dâng sao giải hạn để trục lợi.

Điện ảnh

Âm nhạc

Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời sẽ có buổi hòa nhạc ấn tượng cùng nghệ sĩ violon nổi tiếng Nhật Bản

Đêm 22-2, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Dàn nhạc Giao hưởng Mặt trời (SSO) sẽ cùng với nữ nghệ sĩ độc tấu violon nổi tiếng Nhật Bản, Keiko Urushihara, đưa khán giả đến với những “bờ bến lạ” của thế giới âm nhạc hàn lâm, trong đêm hòa nhạc có tên gọi “Vũ điệu Mặt Trời”.

Sân khấu

Hát bội chào xuân với Lễ khai hạ - Cầu an

Sáng 11-2, Ban quản lý Di tích lịch sử văn hóa Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt đã tổ chức “Lễ khai hạ - Cầu an”. Đông đảo du khách thập phương đã đến viếng, dâng hương hoa và thưởng thức các nghi thức lễ cúng tế truyền thống.

Sách và cuộc sống

Ra mắt hai tuyển tập văn chương của nhiều thế hệ

Nhân kỷ niệm 30 năm ra đời, báo Nhân dân cuối tuần vừa giới thiệu đến bạn đọc hai tuyển tập văn chương gồm: 30 năm thơ và 30 năm truyện. Điều thú vị ở hai tuyển tập này chính là đã kết nối được cả quá khứ với hiện tại, thế hệ những nhà văn thời kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, rồi những người trẻ đang góp phần làm nên sắc diện của nền văn chương đương đại.

Sáng tác

Sức xuân

Hoa khép nhụy
lộc biếc chồi
Mưa xuân giăng lạnh
bồi hồi Nguyên tiêu
Bảy ba bâu trắng yếm điều
Em ngân
xao xuyến khúc chiều Hội Lim

Mỹ thuật

Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn khởi động phiên “Tết”

Với mong muốn chắt chiu hơi thở Tết Việt từ hội họa, thổi hồn vào đời sống tinh thần của mỗi người, Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn sẽ tổ chức phiên 20 giới thiệu các sáng tác mang đậm nét thăng hoa trong văn hóa truyền thống của dân tộc.