Dế mèn phiêu lưu ký - Sức sống diệu kỳ

Dế mèn phiêu lưu ký, tác phẩm quen thuộc với nhiều thế hệ độc giả Việt Nam đã đi trọn hành trình 70 năm kể từ năm 1942, sau khi nhà văn Tô Hoài hoàn tất tác phẩm mà ngay chính bản thân ông cũng không nghĩ rằng nó có sức sống mãnh liệt đến như vậy.

Ngày 20-11, tại Hà Nội, lễ kỷ niệm 70 năm Dế mèn phiêu lưu ký đã được tổ chức trong không khí trang trọng, ấm áp với sự có mặt của chính ông Dế mèn Tô Hoài cùng đông đảo các bạn hữu và nhiều thế hệ độc giả yêu mến tác phẩm này.

Dế mèn phiêu lưu ký được dịch ra nhiều thứ tiếng và được bạn đọc nhiều nước yêu thích.

70 năm qua, kể từ khi ra đời đến nay, Dế mèn phiêu lưu ký luôn là cuốn sách thiếu nhi được đọc nhiều nhất ở Việt Nam. Đây cũng là tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất. Một vinh dự không chỉ riêng cho tác giả Tô Hoài - cha đẻ của Dế mèn mà còn là niềm tự hào cho văn học Việt Nam. Tác phẩm này không chỉ quanh quẩn ở bãi cỏ ven sông Tô Lịch, mà đã vượt qua biên giới quốc gia đến làm bạn với thiếu nhi của gần 40 quốc gia trên thế giới. Chính nhà văn Tô Hoài cũng thừa nhận rằng bản thân ông cũng chưa đi được bằng ấy nước.

Năm 1941, truyện Con dế mèn được in lần đầu tiên trong tuyển tập gồm 20 truyện ngắn của NXB Tân Dân. Ngay khi ra mắt độc giả, Dế mèn ngay lập tức tạo được sức hút kỳ lạ khiến ông Vũ Đình Long, Giám đốc của NXB Tân Dân khi đó đã gọi Tô Hoài - cậu thanh niên mới gần 20 tuổi lên gặp gỡ và đề nghị hợp tác viết kéo dài thêm câu chuyện về Dế. Một năm sau đó, hai tập tiếp theo của Dế mèn phiêu lưu ký ra đời đã đánh dấu một mốc son trong sự nghiệp sáng tác của nhà văn Tô Hoài và của nền văn học thiếu nhi Việt Nam. Tác giả Vũ Ngọc Phan khi nói về Tô Hoài và Dế mèn phiêu lưu ký đã từng khẳng định: “Ở nước ta, chưa có ai viết về loài vật được như ông. Nhiều nhà văn có lẽ do chịu ảnh hưởng của tác giả Dế mèn phiêu lưu ký đã viết rất nhiều sách về giống vật, nhưng đa số họ chưa thành công và cho đến nay, Tô Hoài vẫn là người ăn “giải cạn” trong thể loại này”. Lồng trong câu chuyện của Dế mèn, những vấp váp đầu đời của một anh chàng hung hăng, kiêu căng tự phụ tuy có hơi “xấu xí” nhưng vẫn vô cùng đáng yêu. Bao nhiêu đứa trẻ đã rớt nước mắt cảm động vì tình anh em của Dế mèn và Dế trũi, gặp lúc gian nguy, cả hai trôi trên cánh đồng lụt, sắp chết đói, Dế trũi đã mời anh kết nghĩa ăn đôi càng của mình để sống, đừng chết uổng cả hai. Nhưng Dế mèn không nghe, vì thương em, và vẫn muốn em đừng vội ngã lòng trước nguy khó. Trường đoạn ấy giá trị hơn hàng ngàn bài học về đạo đức luân lý, bởi nó đã diễn tả vô cùng sống động và đầy cảm xúc chứa chan về lòng nhân ái vô hạn.

Nhà văn Tô Hoài tâm sự, khi viết Dế mèn, ông có hai cuốn sách gối đầu giường là Gulliver du ký (Jonathan Swift) và Con chim xanh (Maurice Maeterlinck). Chính cảm hứng từ hai cuốn sách đã khơi gợi trong ông những tò mò về thế giới bên ngoài và ước muốn được phiêu lưu. Dế mèn phiêu lưu ký không phải là chuyện đồng thoại đơn thuần mà mang những tư tưởng của lớp trẻ thời đó.

70 năm cho một cuộc hành trình độc đáo của một kiệt tác văn học dành cho thiếu nhi với biết bao cột mốc chinh phục bạn đọc đầy tự hào của tác giả, ông Nguyễn Huy Thắng, Phó Giám đốc NXB Kim Đồng, khẳng định. Năm 1960, ba năm sau khi thành lập, NXB Kim Đồng đã cho ra mắt ấn phẩm Dế mèn phiêu lưu ký đầu tiên, từ đó khai mở cuộc phiêu lưu của chú dế mèn đến với bạn đọc trong và ngoài nước bằng nhiều hình thức thể hiện phong phú. Ấn phẩm chữ, ấn phẩm có minh họa, truyện tranh, những bản dịch bằng tiếng Nga, Anh, Pháp, Nhật, Thụy Điển, Khmer... và sắp tới là tiếng Hàn. Không chỉ thiếu nhi mà cả người lớn, không chỉ bạn đọc Việt Nam mà độc giả cả thế giới, ngay cả ở những nước không biết đến con dế mèn là như thế nào cũng thích đọc, thích trải nghiệm cùng cuộc phiêu lưu của nhân vật văn học có một không hai này.

“Dế mèn đã trở thành Dế cụ “thất thập cổ lai hy” nhưng Dế mèn không già, không mỏi”, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên khẳng định. Dế mèn vẫn luôn tràn đầy khát khao lên đường tìm đến những chân trời khác lạ, được sống những cảnh đời mới. Và ai cũng tin rằng Dế mèn không vì sự ngăn trở của tuổi tác mà tiếp tục sống mãi trong hành trình khám phá những giấc mơ.

Vĩnh Xuân

>> "Dế mèn phiêu lưu ký" tròn 70 tuổi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thực hư việc sẽ dừng chương trình Gặp nhau cuối năm

Thực hư việc sẽ dừng chương trình Gặp nhau cuối năm

Sau chương trình Gặp nhau cuối năm 2018, nhiều thông tin đồn đoán rằng đó sẽ là chương trình gặp nhau cuối năm cuối cùng, tuy nhiên đạo diễn Đỗ Thanh Hải vừa chính thức xác nhận không có chuyện dừng mà sẽ tiếp tục sản xuất Táo quân 2019.

Điện ảnh

Khi văn học và điện ảnh kết giao

Một lần nữa, mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh lại được nhắc đến trong buổi giao lưu với nhà văn người Pháp David Foenkinos, tổ chức mới đây tại TPHCM. Dù hiệu quả đến đâu cũng không thể phủ nhận văn học trước hết vẫn là chất liệu quý giá cho các bộ phim. 

Âm nhạc

Cặp đôi âm nhạc Hàn Quốc Haha và Byul cùng biểu diễn tại Việt Nam

Ngày 20-11, trong buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu về Lễ hội văn hóa và ẩm thực Việt Nam - Hàn Quốc 2018 do Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam phối hợp với nhiều đơn vị và doanh nghiệp tổ chức tại Hà Nội sẽ có sự xuất hiện của cặp đôi làng giải trí Hàn Quốc và Haha và vợ anh Byul - giọng ca ballad nữ được yêu thích.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Xuất bản cuốn sách “Tiên Điền tế văn”

Cuốn sách có khổ 16cm x 24cm, gồm 354 trang. Nội dung có 3 phần chính: Làng (xã) Tiên Điền xưa và nay, về tình hình văn bản Tiên Điền tế văn; phiên âm, dịch nghĩa văn bản Tiển Điền tế văn.

Sáng tác

Niềm vui giặt tã

Các nàng tiên phai dần trong trí nhớ
bây giờ anh quay lại cõi đời
với om, xoong, niêu, nồi
với mỗi ngày niềm vui giặt tã

Mỹ thuật

Di sản mỹ thuật của Lê Thị Lựu trở về cố hương

Lần đầu tiên, những bức tranh quý của họa sĩ Lê Thị Lựu  (ảnh) đã chính thức trở về quê hương - đó là tin vui nức lòng cho giới mỹ thuật và những người yêu thích mỹ thuật nước nhà, đặc biệt là đối với những nghệ sĩ tiên phong của nền mỹ thuật Việt Nam.