Đạo diễn Vinh Sơn: Mong không đánh mất giọng điệu riêng

Phải mất nhiều năm kịch bản “Trăng nơi đáy giếng” (TNĐG) mới được thực hiện do thiếu kinh phí. Đạo diễn Vinh Sơn đã phải tìm tài trợ từ nước ngoài để có thể thực hiện bộ phim. Phim hoàn tất, tham dự nhiều liên hoan trong nước và quốc tế, đoạt không ít giải thưởng: giải Cánh diều bạc (không có giải vàng) tại giải Cánh diều 2008 của Hội Điện ảnh VN. Ngoài ra cũng trong mùa giải này bộ phim còn đoạt thêm các giải: biên kịch, diễn viên chính, họa sĩ xuất sắc nhất; giải “Diễn viên nữ xuất sắc” ở LHP Dubai; giải “Đạo diễn phim châu Á xuất sắc” ở LHP Madrid Imagine India…

Bộ phim còn được tuyển chọn chính thức tham dự các LHP Pusan, Rotterdam, VIFF, Sydney, Munich, Namur, Rabat, Bangkok, Vancouver… Sau gần 2 năm chu du, mới đây Hãng phim Giải Phóng (đơn vị sản xuất) mới thông báo việc phim chính thức ra rạp phục vụ công chúng TPHCM. Trước ngày phim ra rạp, PV Báo SGGP có cuộc trao đổi cùng đạo diễn Vinh Sơn, người đã thai nghén và nuôi dưỡng “TNĐG” suốt nhiều năm qua.

* “TNĐG” đã được xuất hiện ở 3 loại hình nghệ thuật: truyện ngắn, sân khấu và điện ảnh, theo đánh giá của anh thì ở loại hình nào tác phẩm thành công nhất?

* Dù xuất phát từ cùng một mạch chuyện và nhân vật, nhưng mỗi tác phẩm có giá trị độc lập theo góc nhìn của mỗi tác giả. Vở kịch “Hãy khóc đi em” dựa trên truyện “TNĐG” đã rất ăn khách, nhưng tôi không muốn khai thác theo hướng đó. Tôi thích mối xung đột giữa một người phụ nữ và hai người đàn ông (một người cõi âm và một người cõi dương) hơn là giữa một người đàn ông và hai người phụ nữ (vợ chính, vợ bé). Dĩ nhiên điện ảnh có ngôn ngữ riêng, nhưng theo tôi, truyện “TNĐG” của nhà văn Trần Thùy Mai có thể chuyển thể thành nhiều bộ phim khác nhau, mang nhiều ý nghĩa khác nhau.

* Cùng “TNĐG” tham gia nhiều LHP quốc tế, kỷ niệm đáng nhớ của anh ở các LHP là gì?

* Khán giả tại các LHP ở châu Âu như Rotterdam, Munich thật tuyệt vời. Họ có truyền thống “đến hẹn lại lên”, đến kỳ LHP lại tụ tập xem phim, nên trình độ hiểu biết về điện ảnh tác giả rất cao. Ấn tượng và hồi hộp nhất có lẽ là ở Dubai, một nước Hồi giáo, khi các phụ nữ trùm kín mặt ngồi xem một phim Việt Nam kể về mối liên hệ vợ chồng. Thật khó biết được họ đang cảm thấy gì…

* Anh nghĩ sao khi cho rằng phim “TNĐG” nhờ tham dự nhiều LHP nên mới được nhiều người biết tiếng?

* Cũng đúng vậy. Nhưng cũng không phải dễ để được mời tham dự chính thức một LHP quốc tế. Nó như là một hình thức nghiệm thu, đóng dấu chất lượng cho phim. Ngoài những LHP mà “TNĐG” được mời tham gia chính thức thì một số LHP hiện nay thường chỉ tổ chức tranh giải cho các phim đầu tay hoặc thứ nhì, nên “TNĐG” ít có điều kiện tranh giải.

* Anh có hài lòng với bộ phim này, nếu có thể thay đổi, anh muốn làm thêm gì nữa cho bộ phim?

- Tôi hài lòng vì mình đã bỏ hết tâm sức vào đó, thực hiện được những gì mình cho là tốt nhất. Còn muốn rút kinh nghiệm, làm thêm điều gì, là dành cho những phim sắp tới.

* Phát hành phim nghệ thuật lâu nay không mấy thành công, anh sẽ làm gì để bộ phim đến được với khán giả hiệu quả nhất?

* Việc phát hành và thị hiếu của khán giả nằm ngoài tầm tay của người đạo diễn. Nhưng tác phẩm điện ảnh là một món ăn lâu thiu, vài chục năm nữa có khi lại ngon.

* Nghe nói ngoài phát hành trong nước, “TNĐG” còn đang được một số nhà phát hành nước ngoài chú ý?

* Nhà sản xuất Hãng phim Giải Phóng đang đàm phán việc phát hành. Trước mắt bộ phim đã có hợp đồng phát hành ở Hà Lan, Bỉ, Luxembourg. Hãng đồng sản xuất là Alliance Films đang bàn việc phát hành ở Pháp và các nước nói tiếng Pháp, kênh truyền hình ARTE. Hiện nay, giám đốc Hãng phim Giải Phóng cũng đang ở Canada tìm nhà phát hành ở châu Mỹ. Trong nước ngoài việc phim chuẩn bị ra rạp, thì chúng tôi cũng đã có hợp đồng với bên quân đội.

* Điều gì giúp anh nuôi dưỡng cảm xúc để thực hiện những bộ phim nghệ thuật trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn kinh phí và hầu hết các đạo diễn đều chỉ muốn làm phim thị trường và phim truyền hình?

* Chọn lựa nào cũng có cái được cái mất. Tôi cũng sẽ làm phim thị trường và phim truyền hình khi có thể. Chỉ mong muốn sao đừng đánh mất giọng điệu riêng của mình.

* Một năm số lượng phim nhà nước đặt hàng cho các hãng phim quá ít, trong khi đó số lượng các đạo diễn thuộc biên chế hãng lại quá đông, thêm vào đó cơ chế làm phim lại khó khăn, nhiều đạo diễn phải bỏ hãng mà đi, lý do nào khiến anh vẫn bám trụ lâu thế?

* Đúng là mô hình hãng phim quốc doanh đã “hoàn thành nhiệm vụ lịch sử” của một thời bao cấp và nay không còn thích hợp. Tuy nhiên, những hãng phim tư nhân vẫn đang giai đoạn chập chững những bước đầu tiên. Tôi nghĩ lối làm “phim độc lập” thích hợp với mình hơn.

* Sau “TNĐG”, bộ phim tiếp theo của đạo diễn Vinh Sơn là gì?

* Một bộ phim thiếu nhi dành cho người lớn: “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” theo truyện của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần. 

HÀ GIANG thực hiện