Ông Lê Văn Học
Theo dự kiến, việc tăng học phí sẽ được thực hiện vào quý IV-2008. Hôm qua, 6-11, trao đổi với PV Báo SGGP bên lề kỳ họp Quốc hội, ông Lê Văn Học, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội cho rằng: Đề án điều chỉnh học phí phải theo lộ trình, phù hợp với khả năng đóng góp của người dân và khi tăng học phí thì điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, giảng viên và các điều kiện đảm bảo chất lượng khác phải tăng theo.
Lợi ích nhà nước – nhân dân, người học phải được cân đối
- Trong chỉ thị năm học đối với bậc ĐH, CĐ, Bộ GD-ĐT khẳng định sẽ tăng học phí vào quý IV-2008. Việc tăng học phí trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn liệu có dồn thêm gánh nặng cho người dân?
- Tôi nghĩ hai lĩnh vực này khác nhau. Việc tăng học phí nhằm đảm bảo các điều kiện tối thiểu cho đào tạo nhằm nâng cao chất lượng là mục tiêu chính đáng của ngành giáo dục - đào tạo. Còn việc đời sống người dân khó khăn do lạm phát, giá cả tiêu dùng tăng cao – đó cũng là một khó khăn. Nhưng anh muốn con cái được vào học trường tốt, cơ sở vật chất đầy đủ, giáo viên có trình độ cao nhưng học phí 10 năm nay không thay đổi gì, rõ ràng đòi hỏi như vậy là rất khó cho nhà nước. Vì vậy, lợi ích của nhà nước – nhân dân, người học phải được cân đối, không nên đẩy nhà nước vào tình huống khó xử.
- Lộ trình Bộ GD-ĐT đề xuất tăng học phí đã hợp lý chưa, thưa ông?
Thí sinh trúng tuyển vào ĐH Sư phạm TPHCM đóng học phí đầu năm học. Ảnh: MAI HẢI
- Lộ trình từ nay đến năm 2012, mỗi năm tăng một chút, nếu đề án được duyệt thì học phí ĐH, CĐ cũng không tăng quá nhiều, từ 180.000đ/tháng lên khoảng 200.000 – 260.000 đồng/tháng. Ủy ban cũng nhất trí với việc thu học phí theo khối ngành, vì đào tạo một cử nhân, một bác sĩ và một kỹ sư rất khác nhau. Tôi cho rằng phải chuẩn bị thật chu đáo còn việc thực hiện sẽ do Chính phủ quyết định.
- Vì sao ngân sách nhà nước dành cho giáo dục vẫn gia tăng hàng năm nhưng vẫn không giải quyết được vấn đề đảm bảo chất lượng?
- Ngân sách nhà nước dành cho giáo dục như hiện nay là 20%, thế nhưng quy mô đào tạo càng ngày tăng. Mặt khác, tỷ lệ ngân sách thì cao nhưng giá trị tuyệt đối không lớn.
- Hiện nay rấât nhiều trường thu thêm nhiều khoản, trong đó có những khoản đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhưng trên thực tế, điều kiện phục vụ học tập không được cải thiện?
- Theo luật, những khoản thu này là không hợp pháp và các trường không được làm việc đó. Trường có kinh phí nhà nước cấp đến đâu thì đầu tư đến đó chứ không thể đầu tư theo nguyện vọng của người học. Người học muốn ngồi bàn ghế tốt, lớp học có điều hòa nhiệt độ… thì trường không thể phục vụ được như thế. Nguyên tắc là đóng các khoản theo đúng quy định và chi tiêu của khoản tiền đó phải được công khai để người học quản lý, giám sát khoản nào chi cho giáo viên, khoản nào chi cho cơ sở vật chất, chi đào tạo nâng cao trình độ giảng viên... phải rất sòng phẳng.
Cần xây dựng trần học phí với khối ngoài công lập
- Đề xuất tăng học phí ở bậc phổ thông của bộ (học phí chiếm 4%-6% thu nhập của hộ gia đình) được tính toán trên cơ sở nào và đã hợp lý chưa?
- Bộ GD-ĐT đã điều tra mức thu nhập bình quân của một gia đình ở vùng nông thôn, thành thị, vùng sâu vùng xa và thấy rằng với mức thu nhập như thế, đóng từ 4%-6% thu nhập là chịu được. Thực ra học phí phổ thông không đáng bao nhiêu, có tăng cũng chỉ là phần hỗ trợ phần kinh phí nhà nước cấp hàng năm để cố gắng đảm bảo điều kiện tốt nhất có thể cho việc học tập.
- Nếu như vậy, có cần thiết phải tăng học phí bậc phổ thông hay không, nếu như mức tăng đó không cải thiện được chất lượng giáo dục?
- Trong lúc khó khăn, nhiều trường phổ thông còn chưa có lớp học, phải học ca 3 thì thu được bao nhiêu, tốt bấy nhiêu. Không thể nói ít quá mà bỏ qua. Mức tăng này cũng chưa thể có bước đột phá về chất lượng được.
- Nhưng ông nghĩ sao trước tình trạng ngày càng nhiều trường ngoài công lập tự “dán mác” chất lượng cao và thu học phí rất cao?
Ngoài chuyện học, sinh viên còn nhiều nỗi lo khác - trong đó có học phí! Ảnh: MAI HẢI
- Trường ngoài công lập có cơ chế riêng, có điều lệ hoạt động và các văn bản quy phạm pháp luật riêng. Nhưng đấy cũng coi là một sự thỏa thuận giữa người học và hội đồng quản trị, lãnh đạo các trường ngoài công lập. Nếu cảm thấy học ở đó có chất lượng và chịu được mức thu thì cái đó là do thỏa thuận.
Nhưng ý kiến cá nhân tôi, cần phải xây dựng một mức trần học phí đối với khối ngoài công lập vì trong điều kiện nước ta hiện nay, không dám nói đầu tư cho giáo dục thì các trường ngoài công lập không nghĩ đến lợi nhuận. Tôi không nói là chạy theo lợi nhuận nhưng người bỏ tiền xây trường không thể nào bỏ tiền mãi mãi mà không thu lại vốn trong khoảng thời gian nào đó. Mà đương nhiên, người đầu tư thì muốn thu lại tiền trong khoảng thời gian ngắn nhất. Ủy ban cũng đã có ý kiến nhưng trong đề án học phí của Bộ GD-ĐT không nêu vấn đề này nên cũng không thể góp ý được.
- Đây là bức xúc có thật của người dân: Có trường năm nào cũng tăng 500.000 – 700.000đ học phí và phụ huynh học sinh phải gánh chịu vì không thể năm nào cũng chuyển trường cho con?
- Bây giờ phải có cơ chế. Được biết Bộ GD-ĐT cũng đưa ra cơ chế 3 công khai: Trường thu 5 triệu/năm thì người học phải biết khoản tiền đó dùng vào việc gì.
- Xin cảm ơn ông.
ĐINH LAN (SGGP 12G)
