Hiểm họa từ hơn 4.500 điểm xả thải đổ vào sông Đồng Nai

SGGP

Không cần đợi tới khi việc phát hiện dự án chăn nuôi heo “khủng” được xây dựng “lụi” tại xã Túc Trưng, huyện Định Quán, Đồng Nai, dư luận mới hoang mang, lo lắng. Trên thực tế, vấn nạn ô nhiễm nguồn nước sông Đồng Nai đã luôn là vấn đề thời sự trong nhiều năm qua. 

Các nhà nghiên cứu và phóng viên  khảo sát ô nhiễm trên sông Đồng Nai

Các nhà nghiên cứu và phóng viên khảo sát ô nhiễm trên sông Đồng Nai

Tốc độ gia tăng nhanh chóng các cụm khu công nghiệp (KCN), chất thải sinh hoạt từ các khu dân cư khiến các tỉnh trong lưu vực sông phải cùng chung tay để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước, đảm bảo cuộc sống bền vững của hàng chục triệu dân thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, trong đó đặc biệt là Đồng Nai và TPHCM.  

Ô nhiễm khủng khiếp

KCN Biên Hòa 1 là KCN lâu đời nhất tại Việt Nam, ra đời năm 1963, có tổng diện tích trên 320ha, hiện có khoảng 80 doanh nghiệp (DN) đang hoạt động. Mỗi ngày, các nhà máy xả hơn 9.000m3 nước thải. Trong đó, chỉ hơn 1.000m3 được xử lý qua hệ thống xử lý chất thải của tỉnh, số còn lại DN phải tự xử lý rồi xả ra sông Đồng Nai. Đây được xác định là một trong những tác nhân chính khiến cho chất lượng môi trường nước sông ngày càng đi xuống.

Hiểm họa từ hơn 4.500 điểm xả thải đổ vào sông Đồng Nai ảnh 1 Làng cá bè La Ngà được xác định là một trong những nhân tố gây ô nhiễm sông Đồng Nai 
 Từ khu vực làng bè trên sông Cái (phường Tân Mai, TP Biên Hòa), xuôi thuyền một đoạn ngắn là KCN Biên Hòa 1. Hai bên bờ, cứ cách một khoảng lại thấy hệ thống cống xả nước thải từ các nhà máy. Theo quan sát của chúng tôi, nước thải từ các hệ thống cống 2 bên bờ có chỗ đen đặc, sủi bọt. Ông Hùng, một người dân ở phường An Bình (TP Biên Hòa), sinh sống sát bờ sông Đồng Nai, cho biết. “So với chục năm trước, nước sông giờ bằng mắt thường cũng thấy ô nhiễm, bốc mùi hôi, nhất là mùa khô, những hôm nước kiệt”. Cũng theo ông Hùng, cách đây mấy năm, một lần cá nuôi của làng bè Tân Mai bị chết sạch và cơ quan chức năng xác định là do chất thải từ một nhà máy gần đó, buộc nhà máy này phải bồi thường. Hiện rất nhiều người nuôi cá lồng bè trên các kênh rạch ven sông Đồng Nai đã phải bỏ nghề vì nước sông ô nhiễm dẫn đến cá chết, thua lỗ nhưng không biết kêu ai. 

Không chỉ các doanh nghiệp trong KCN Biên Hòa 1, hệ thống nước thải của TP Biên Hòa hiện vẫn là áp lực gây ô nhiễm nặng nguồn nước sông Đồng Nai. Theo kết quả của Trung tâm Quan trắc và kỹ thuật môi trường (Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai), chất lượng nước sông Đồng Nai tại hợp lưu các suối xả nước thải sinh hoạt của TP Biên Hòa đang bị ô nhiễm nặng, các tiêu chuẩn về chất rắn lơ lửng, chất thải hữu cơ và vi khuẩn E.coli trong nước đều ở ngưỡng vượt mức cho phép. Cụ thể, các hợp lưu gây ô nhiễm sông Đồng Nai, gồm: suối Linh (phường Tam Hiệp), suối Săn Máu (phường Tân Mai), suối Siệp (thuộc thị xã Dĩ An, Bình Dương, hợp lưu với sông Đồng Nai tại phường Tân Vạn), suối Bà Lúa (phường Long Bình Tân)... chủ yếu là nước thải sinh hoạt, có màu đen và luôn bốc mùi hôi thối. 

Chưa dừng lại ở đó, người dân sống bấp bênh tại các làng cá bè trên các nhánh sông La Ngà (huyện Định Quán) và sông Cái (TP Biên Hòa) cũng được xác định xả xuống sông một lượng chất thải không hề nhỏ. Theo thống kê, hiện có trên 850 bè cá của gần 400 hộ dân tập trung tại khu vực TP Biên Hòa đang khiến tình hình ô nhiễm ngày càng trở nên căng thẳng. Người nuôi cá có thói quen sinh hoạt ngay trên bè nên chất thải cứ xả thẳng ra sông. Nhiều chủ bè mua phế phẩm từ các lò giết mổ gia súc, gia cầm, hoặc xin thức ăn thừa từ nhà hàng, quán ăn tái chế để chăn nuôi cá. Trong nhiều năm qua, dân làng bè Tân Mai đã phải chịu cảnh khốn đốn bởi cả trăm tấn cá chết hàng loạt (do mật độ lồng nuôi dày đặc, vượt mức quy định), cùng với nước thải sinh hoạt của người dân sống trên bè và tàu thuyền ra vào nhiều... làm môi trường ô nhiễm nặng, khiến dịch bệnh bùng phát. Ông Trần Văn Sang, một chủ bè tại đây thừa nhận, có gây ô nhiễm, nhưng đây là nghề mưu sinh nên đành nhắm mắt làm bừa.

Tuy nhiên, ô nhiễm chưa phải là tình trạng duy nhất gây lo lắng ở sông Đồng Nai, mà tình trạng sạt lở, khai thác cát tràn lan phía thượng nguồn, lấp sông xây dựng đô thị ở hạ nguồn… cũng đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh tồn của dòng sông.

Cố gắng giảm thiểu ô nhiễm, nhưng…

Cũng phải thừa nhận, tỉnh Đồng Nai đã có nhiều cố gắng trong việc khắc phục tình trạng ô nhiễm trên sông Đồng Nai trong vài năm qua. Thế nhưng, dường như sự cố gắng này chưa đủ, bởi việc phát triển quá nhanh của các KCN, các khu dân cư di dân tự do cũng ngày ngày tạo áp lực ô nhiễm lên dòng sông. Như đề án chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1 được UBND tỉnh giao cho Tổng Công ty Phát triển KCN Sonadezi thực hiện với số vốn hơn 15.000 tỷ đồng, để KCN này trở thành trung tâm hành chính tỉnh, trung tâm thương mại, đô thị. Nhưng hiện kế hoạch di dời vẫn đang giẫm chân tại chỗ vì những khúc mắc về pháp lý (tại đây có hơn một nửa số doanh nghiệp thuê đất đến sau năm 2050) dẫn tới kế hoạch bị đình trệ. Nhiều DN cho rằng, họ cần có chính sách bù đắp vì bị thiệt thòi khi di dời (trong đó có việc phát sinh chi phí, khó khăn về nguồn lao động, ngưng hoạt động để di chuyển sẽ mất khách hàng, mất thị trường…). 

Tương tự, làng cá bè Tân Mai nằm trên sông Cái, nhánh sông Đồng Nai ôm lấy TP Biên Hòa hiện có khoảng 300 hộ nuôi cá. Cách đây vài năm, cơ quan chức năng TP Biên Hòa đã một lần tiến hành quy hoạch, sắp xếp lại làng bè, gom làng bè lại một khúc sông để hợp mỹ quan và bớt ô nhiễm. Sau đó, địa phương tiếp tục vạch quy hoạch với chủ trương giảm bớt các lồng cá (quy định mỗi bè cá chỉ được có một bè duy nhất với quy mô 4 x 8m) nhưng người nuôi cá không đồng ý.

Việc khắc phục, giảm ô nhiễm nguồn nước sông Đồng Nai nếu chỉ có tỉnh Đồng Nai thôi thì chưa đủ. Mới đây, tại cuộc họp của Ủy ban Bảo vệ môi trường lưu vực hệ thống sông Đồng Nai (Ủy ban BVMT Đồng Nai), ông Đinh Quốc Thái, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, kiêm Chủ tịch Ủy ban BVMT Đồng Nai, yêu cầu các địa phương trong thời gian tới tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ủy ban để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm quản lý và cùng giải quyết các vấn đề môi trường trong vùng. Đồng thời, các tỉnh thuộc lưu vực sông cần cam kết thực hiện hài hòa nguồn nước lưu vực sông, thống nhất các khu vực ưu tiên bảo vệ, các khu vực được phép khai thác, xả thải để bảo vệ lưu vực sông.

TIẾN MINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

 Giá giữ xe tăng vọt ảnh hưởng đến đời sống người dân ở các chung cư                Ảnh: KIM HUYỀN

Vì sao giá giữ xe tăng gấp 5 lần?

Quyết định 35/2018 của UBND TPHCM bất ngờ quy định giá giữ xe tăng gấp 5 lần so với quy định cũ khiến cư dân toát mồ hôi, có nơi cư dân đòi giăng băng rôn phản đối chủ đầu tư chung cư. Trong khi lương tăng chưa đầy 10%/năm thì giá giữ xe chỉ trong vòng một năm rưỡi đã tăng… 500%! 

Giao thông - Đô thị

Phố phường “ngộp thở“!

TPHCM là một trong những đô thị năng động nhất trong cả nước. Người dân khắp mọi miền đổ về đây để tìm cơ hội sinh sống, làm ăn. Dân cư tập trung đông đúc nhưng cơ sở hạ tầng của thành phố chưa thể đáp ứng kịp tốc độ tăng trưởng của các phương tiện giao thông. Do đó, nạn ùn ứ xe cộ thường xuyên xảy ra.... Phố phường trở nên... "ngộp thở"!

Quy hoạch

Tin buồn

Đồng chí Nguyễn Thanh Phong từ trần

Đồng chí Nguyễn Thanh Phong (Nguyễn Long Noãn) - Cán bộ tiền khởi nghĩa, sinh năm 1929, tại xã Mỹ Trà, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Ngân sách của Quốc hội khóa IX; nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy; nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh Đồng Tháp; đại biểu Quốc hội các khóa VII, VIII, IX, đã nghỉ hưu, từ trần lúc 17 giờ ngày 7-11-2018.