Ngày 27-2 vừa qua, Nhật Bản đã mở phiên tòa xét xử giáo chủ Shoko Asahara của giáo phái AUM với sự chú ý đặc biệt của công luận. Người dân Nhật vẫn không quên sự kiện đầu độc tại nhà ga tàu điện ngầm ở Tokyo 9 năm về trước. Gần 4.000 người thân và bạn bè các nạn nhân của Shoko Asahara tụ tập xung quanh lối ra vào tòa án tại Tokyo để có thể trực tiếp nghe thấy “bản án thế kỷ” đối với con quỉ đội lốt người Asahara…

• Hệ thống quyền lực của Shoko Asahara

Shoko Asahara sinh năm 1955 tại hòn đảo Kyushu phía Nam nước Nhật, trong một gia đình làm thảm rơm nghèo khó. Chizuo Matsumoto (tên gọi khi khai sinh của Asahara) bị mù bẩm sinh. Đó là một nguyên nhân khiến hắn đã có thái độ thù hằn với số phận của mình nói riêng, cũng như xã hội loài người nói chung.

Giáo chủ Shoko Asahara của giáo phái AUM

Trong trường học nội trú dành cho người khiếm thị, Chizuo đã được huấn luyện chu đáo về kỹ thuật châm cứu và massage. Cũng chính tại nơi đây, “nhà tiên tri” tương lai của các đệ tử AUM đã lần đầu tiên được biết về những học thuyết huyền bí của Nam Á và Tây Tạng. Ban đầu, hắn tổ chức làm một loại rượu được quảng cáo là có những tác dụng chữa bệnh kỳ diệu. Cũng vì chữa bệnh không có giấy phép, Chizuo đã bị tống giam, rồi may mắn được thả vì tàn tật. Sau đó, hắn thành lập ra một trường học dành cho những người luyện yoga, trước khi nó dần trở thành một câu lạc bộ của những kẻ ưa thích chuyện thần bí. Chính từ thời điểm này, hắn đã có ý định trở thành một “nhà tiên tri”. Đổi tên khai sinh của mình thành Shoko Asahara (có nghĩa là Ánh sáng trong thung lũng cây gai dầu), hắn khăn gói sang Ấn Độ “tầm sư học đạo”.

Trở về nước, Asahara cho thành lập ra giáo phái AUM. Đạo giáo của hắn trên thực tế chỉ là một mớ hỗn độn của các quan điểm nguyên tắc bị xé nhỏ, bóp méo, lấy ra từ nhiều tôn giáo khác nhau, thậm chí nhiều khi còn mâu thuẫn với nhau. Ví như tư tưởng luân hồi của đạo Phật vốn kêu gọi hành thiện, lại bị hắn biến thành một quan điểm khát máu. Asahara đã thuyết phục các đệ tử của mình rằng, việc giết hại đối phương hay một kẻ tội lỗi, hoàn toàn không phải là tội ác – đó chỉ là cách đưa một tâm hồn lạc lối sang một cuộc sống khác tốt đẹp hơn (!). Bằng cách này, Asahara đã xây dựng cả một hệ thống quyền lực từ trên xuống dưới. Trong đó, tầng lớp thấp nhất chính là những người ủng hộ – họ thường xuyên tới các nhà cầu nguyện, quyên góp cúng tế cho giáo phái và đóng vai trò là các chiến sĩ của AUM. Tầng lớp thứ hai là các tu sĩ Samana được coi là lực lượng xung kích chính. Những “con chiên ngoan đạo” này thường cách ly hẳn cuộc sống gia đình cũng như các nghĩa vụ khác của công dân, để đắm chìm trong cái thế giới thần bí của Asahara.

Đến đầu những năm 90, Asahara đã từng nỗ lực xâm nhập vào bộ máy chính quyền một cách hợp pháp. Hắn đã bỏ rất nhiều tiền của cho chiến dịch bầu cử vào quốc hội, tuy nhiên bản thân Asahara cũng như những tay chân do hắn hậu thuẫn đều thất bại thảm hại. Chính điều này đã khiến Asahara có một quyết định cực đoan: thế giới đầy tội lỗi này phải chết do đã không cho hắn ta cơ hội. Qua nhiều công ty giả mạo, AUM đã mua được rất nhiều hóa chất độc hại để sản xuất nhiều loại chất độc. Việc chế tạo chất độc sarin cùng loại khí gây tê liệt thần kinh VX được diễn ra với qui mô lớn tại căn cứ chính của AUM dưới chân núi Fuji. Theo bản kế hoạch mang tính “chiến lược” của Asahara, chất độc sẽ được phun trên bầu trời Tokyo, để có thể sát hại một lúc vài chục ngàn người. Sau đó các nhóm tu sĩ cảm tử sẽ tấn công chiếm các tòa nhà của chính phủ và quốc hội.

• Hoạt động của AUM tại Nga

Trường Đại học Tổng hợp Nga-Nhật tại Mátxcơva được coi là trụ sở của AUM.

Lịch sử quá trình thâm nhập của AUM vào Nga bắt đầu từ cuối năm 1991. Một trong những quyết định đầu tiên của chính phủ mới dưới thời Eltsin, chính là cho thành lập cái gọi là Trường Đại học Tổng hợp Nga - Nhật do Oleg Lobov (một người bạn của Eltsin) làm hiệu trưởng. Theo ý tưởng của những người thành lập, ngôi trường trên phải đóng vai trò thu hút mạnh mẽ những nguồn vốn đầu tư của Nhật vào nước Nga ở thời điểm bắt đầu những cải cách thị trường. Tuy nhiên, ngôi trường này sau đó đã nhanh chóng trở thành một cơ quan đại diện của AUM. Trong khi phía Nga đang chưng hửng trước thái độ thận trọng của các thương gia Nhật chưa vội vàng trong việc đầu tư, thì Shoko Asahara xuất hiện như một “vị cứu tinh”. Hắn ngay lập tức đóng góp cho trường này gần 5 triệu đôla đồng thời với những nỗ lực khuếch trương sự có mặt của mình. Trong một bức thư đề ngày 24-10-1992 của Asahara trực tiếp gửi cho Lobov, hắn đã bày tỏ lời cảm ơn với nhân vật này vì đã giúp đỡ cho việc thành lập chi nhánh của Aum tại Nga.

Sau khi bắt tay được một nhân vật có ảnh hưởng như Lobov – trong nhiều năm từng là Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Kinh tế, Thư ký Hội đồng an ninh cũng như Chủ tịch Hội đồng chuyên gia của chính phủ – việc triển khai những mối quan hệ mới trong giới lãnh đạo Nga đã trở nên suôn sẻ một cách đáng ngạc nhiên. Tháng 3-1992, Asahara có cuộc hội đàm với Chủ tịch Hội đồng tối cao Ruslan Khasbulatov của Nga khi đó. Các mối quan hệ còn được thiết lập và củng cố với giới lãnh đạo các trung tâm khoa học hàng đầu như Viện Nghiên cứu Kurchatov. Kết quả điều tra từ phía Nhật sau này cho thấy, giáo phái này đã tính toán nghiêm túc đến việc mua một quả bom hạt nhân tại đây.

Tên tuổi Oleg Lobov lần đầu tiên được chính thức nêu ra tại Nhật vào ngày 23-4-1997, khi cựu “Chỉ huy bộ phận tình báo” của AUM là Esihiro Inoy phải ra khai báo trước tòa. Dựa vào lời khai này, Hãng tin “Kyodo” đã ngay lập tức phổ biến một thông tin, theo đó vào năm 1993 Lobov dường như đã trao cho AUM công nghệ sản xuất khí độc sarin kiếm được từ Paris với giá 10 triệu yên (gần 100 ngàn đôla). Một thành viên cao cấp khác của AUM cũng đã thừa nhận về sự kiện này. Tất nhiên là Lobov và các quan chức Nga đã lên tiếng phủ nhận sự kiện trên, viện cớ vào việc phổ biến rộng rãi công nghệ chế tạo sarin trên thế giới.

Không những thế, Nga còn trở thành nơi huấn luyện các kỹ năng tác chiến cho những thành viên của AUM. “Bạn có thể học bắn đạn thật tại một căn cứ quân sự của Nga trong khuôn khổ một chương trình huấn luyện dành cho lực lượng đặc nhiệm; được học sử dụng các loại vũ khí đa dạng từ AK-47 cho tới AKC-74, RPD…” – đó là đoạn trích trong những tờ bướm quảng cáo được AUM phổ biến trong các trường đại học của Nhật với mục đích tuyển dụng thêm các “đồ đệ”.

Những hoạt động của giáo phái này tại Nga còn có không ít những chuyện bê bối. Những thành viên đã trót gia nhập nhưng tìm cách rút lui vì hiểu ra sự thực thường bị khủng bố về mặt tinh thần và thậm chí bị sát hại. Cụ thể như trường hợp của công dân Nga 35 tuổi Vladimir Nemtrinov, bị treo cổ tại một khu rừng ngoại ô Moskva. Hai tháng trước cái chết bí ẩn của mình, Nemtrinov đã quyết định rời bỏ AUM và cắt đứt mọi quan hệ với các thủ lĩnh tinh thần từ Nhật. Anh ta đã lo sợ tâm sự với một người bạn về việc mình bị theo dõi và dường như có nguy cơ bị chúng thủ tiêu.

Liên quan đến những vụ việc tương tự, Tòa án Moskva hồi năm 1995 đã ra phán quyết phạt chi nhánh của AUM tại đây 20 tỉ rúp để bồi thường cho 26 công dân Nga bị tổn thương vì những hoạt động của giáo phái này – trong đó có nhiều thành viên cũ người Nga đang cần phải điều trị về tâm lý, gia đình của những người bị nghi đã tự sát hay bị sát hại vì AUM. Còn phải kể đến vụ cháy bí ẩn tại trụ sở của AUM ở Nga vào ngày 26-3-1995 (tức là chỉ sau ngày xảy ra vụ khủng bố tại Tokyo). Thần hỏa đặc biệt chỉ viếng thăm những phòng có chứa tài liệu về hoạt động của giáo phái này cũng như của Trường Đại học Tổng hợp Nga - Nhật. Đã vài lần, hoạt động điều tra về AUM tại Nga đã được tiến hành nhưng tất cả đều bị chìm xuồng.

NHƯ QUỲNH