Khắc phục kẽ hở trong giám định tâm thần

SGGP
Trước vụ việc một bác sĩ phó trưởng khoa và một kỹ thuật viên trưởng của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố, bắt tạm giam do bao che, tiếp tay lập bệnh án giả (với kết luận tâm thần phân liệt thể hoang tưởng) nhằm giúp tội phạm chạy tội,...

... phóng viên SGGP đã gặp Thạc sĩ -  bác sĩ Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM (thuộc Bộ Y tế), trao đổi xung quanh vấn đề đáng lo ngại này.

Khắc phục kẽ hở trong giám định tâm thần ảnh 1 Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM Nguyễn Ngọc Quang trả lời phỏng vấn
PHÓNG VIÊN: Thưa bác sĩ, hiện nay ở nước ta, việc giám định pháp y tâm thần được thực hiện như thế nào?

Bác sĩ NGUYỄN NGỌC QUANG: Hiện cả nước có 7 đơn vị đủ điều kiện giám định pháp y tâm thần là Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 (Hà Nội), Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 (Đồng Nai) và 5 trung tâm thuộc Bộ Y tế gồm: Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Tây Nam bộ, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Tây Nguyên, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc và Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền Trung. Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 18/2015 về quy trình giám định pháp y tâm thần, có nhiều hình thức giám định như giám định nội trú; giám định tại phòng khám; giám định tại chỗ; giám định trên hồ sơ (giám định vắng mặt); giám định bổ sung; giám định lại; giám định lại lần thứ 2. Quy trình giám định pháp y tâm thần theo yêu cầu của cơ quan điều tra thường áp dụng hình thức giám định nội trú, thời gian từ 2 - 4 tuần. 

Quy trình giám định tâm thần có kẽ hở nào khiến tội phạm có thể lợi dụng tính nhân văn của chính sách để thoát khỏi sự trừng trị của pháp luật?

Để có kết luận xác đáng về tình trạng của đối tượng thì phải tuân thủ đúng các bước. Khi tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định, ngoài việc có sơ yếu lý lịch của đối tượng có dán hình và dấu mộc của cơ quan điều tra, còn phải có kèm theo các giấy tờ khác như đơn yêu cầu giám định, quyết định khởi tố, biên bản ghi lời khai, tiểu sử bệnh của đối tượng và xác minh đối tượng ở địa phương; tiếp nhận lưu giữ đối tượng giám định tại trung tâm; phân công kíp trực giám định; nghiên cứu hồ sơ; lập hội đồng theo dõi đối tượng giám định từ 2 - 4 tuần cùng với sự tham gia của cơ quan công an, phải có camera giám sát để theo dõi hành vi hàng ngày và ghi vào sổ theo dõi; thăm khám lâm sàng; thăm khám cận lâm sàng đối tượng giám định bằng các thiết bị như cắt lớp, chụp cộng hưởng từ, kiểm tra tâm lý, điện não đồ, điện tâm đồ…; tổng hợp tài liệu liên quan và thống nhất để đưa ra kết luận giám định về năng lực, hành vi của đối tượng.

Trong quá trình nhận hồ sơ thường có những tài liệu kèm theo như toa thuốc, hồ sơ bệnh án cũ, sổ khám bệnh… thì phải xem xét, xác minh kỹ những tài liệu ấy là thật hay giả. Chung quy lại, hồ sơ cũ ban đầu chỉ mang tính chất tham khảo, nhưng hiện nay nhiều trung tâm giám định có luôn khoa khám và điều trị bệnh nên không tránh khỏi chuyện “vừa đá bóng vừa thổi còi”, nhiều người thường lợi dụng chỗ này để chạy chọt bệnh án, do đó vấn đề y đức của các y bác sĩ trong hội đồng giám định phải được đặt lên hàng đầu. 

Có những vụ án đang trong quá trình điều tra nhưng đối tượng gây án giả bị bệnh tâm thần và yêu cầu được đi giám định, hoặc điều trị bắt buộc để chạy tội. Thưa bác sĩ, có cách gì để phòng ngừa tiêu cực trong khâu giám định pháp y tâm thần?

Giám định tâm thần là thủ tục để Nhà nước trợ cấp xã hội cho những người bị khiếm khuyết về thần kinh, trí não. Kết quả giám định tâm thần cũng chỉ là tài liệu tham khảo cung cấp cho cơ quan điều tra trong quá trình xử lý vụ án. Tuy nhiên, pháp luật có quy định không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ hình phạt đối với người bị tâm thần (tùy mức độ bệnh). Lợi dụng sự nhân đạo này, nhiều đối tượng cộm cán đã móc nối để làm giả hồ sơ giám định tâm thần trước hoặc sau khi gây án, hòng thoát tội. Cũng có những đối tượng đứng đằng sau giật dây người bị tâm thần thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Tội phạm có rất nhiều chiêu thức, vì vậy, từ cơ sở khám chữa bệnh ban đầu đến trung tâm giám định pháp y tâm thần phải làm việc nghiêm túc, phối hợp chặt chẽ với nhau. Thành viên hội đồng giám định phải là người làm chuyên môn khoa tâm thần, có kinh nghiệm, được Bộ Y tế cấp phép, có chuyên môn cận lâm sàng, phải có lập trường vững vàng bởi nếu không có tâm, bị chi phối bởi đồng tiền thì rất dễ dẫn đến tiêu cực trong việc kết luận giám định bệnh. Các cơ quan điều tra cũng phải làm việc minh bạch, không tư lợi, tránh tình trạng biến không thành có mà để người xấu ung dung ngoài vòng pháp luật.

PHƯƠNG UYÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thêm tầng, không tăng dân

Thêm tầng, không tăng dân

Đi tìm lời giải cho bài toán giảm sức ép dân số đè nặng lên hạ tầng khi các công trình xây dựng cứ cao cao mãi, mới đây UBND quận 1 (TPHCM) đã đưa ra biện pháp: Đối với công trình chung cư chỉnh trang đô thị, xây dựng lại, chỉ bán căn hộ cho cư dân trên địa bàn. 

Bạn đọc viết

Chế tài mạnh để xây dựng ý thức giữ vệ sinh

Có lần tôi đạp xe đến gần ngã tư Nguyễn Trãi - Trần Bình Trọng (quận 5,  TPHCM) thì nhận trọn một xô nước bẩn có lẫn hạt cơm tạt vào người. Nhìn vào lề đường, tôi thấy người vừa tạt xô nước bẩn là một phụ nữ trạc tuổi 45, bán cơm bình dân.

Cơ quan trả lời

68 tuổi có được giám định sức khỏe để hưởng chế độ?

Tôi đi bộ đội từ năm 1968 đến 1976, ở chiến trường miền Đông Nam bộ, bị nhiễm chất độc hóa học nên vợ tôi 3 lần mang thai đều bị hư. Tôi làm hồ sơ nhiễm chất độc hóa học và cần có giấy xác nhận của bệnh viện về 3 lần vợ tôi bị hư thai. Do sự việc xảy ra đã gần 30 năm nên Bệnh viện Từ Dũ không còn lưu giấy tờ, vậy tôi phải làm sao? 

Từ thư bạn đọc

Tàng trữ sản vật hoang dã có phạm pháp?

Ông Võ Tấn Hùng (ở phường Hưng Phú, quận Cái Răng, TP Cần Thơ) vừa bị Công an quận Cái Răng bắt tạm giam về hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm, do trong nhà có 2 bộ da hổ nhồi bông. Thông tin này làm nhiều người giật mình lo lắng, không biết việc tàng trữ sản vật hoang dã như thế nào là phạm pháp.

Ý kiến

Phòng tránh bạo lực học đường

Trong bối cảnh xã hội đang có hiện tượng nhiều người trẻ cư xử hung hãn, rất cần việc quan tâm giáo dục, ngăn chặn hành vi bạo lực trong học đường. Nếu hành vi bạo lực học đường không bị lên án mạnh mẽ, không được ngăn chặn kịp thời, có thể tác động xấu đến nhiều học sinh, khiến các em bị ảnh hưởng không nhỏ.