Khắc phục kẽ hở trong giám định tâm thần

SGGP
Trước vụ việc một bác sĩ phó trưởng khoa và một kỹ thuật viên trưởng của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố, bắt tạm giam do bao che, tiếp tay lập bệnh án giả (với kết luận tâm thần phân liệt thể hoang tưởng) nhằm giúp tội phạm chạy tội,...

... phóng viên SGGP đã gặp Thạc sĩ -  bác sĩ Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM (thuộc Bộ Y tế), trao đổi xung quanh vấn đề đáng lo ngại này.

Khắc phục kẽ hở trong giám định tâm thần ảnh 1 Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM Nguyễn Ngọc Quang trả lời phỏng vấn
PHÓNG VIÊN: Thưa bác sĩ, hiện nay ở nước ta, việc giám định pháp y tâm thần được thực hiện như thế nào?

Bác sĩ NGUYỄN NGỌC QUANG: Hiện cả nước có 7 đơn vị đủ điều kiện giám định pháp y tâm thần là Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 (Hà Nội), Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 (Đồng Nai) và 5 trung tâm thuộc Bộ Y tế gồm: Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực TPHCM, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Tây Nam bộ, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Tây Nguyên, Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc và Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền Trung. Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 18/2015 về quy trình giám định pháp y tâm thần, có nhiều hình thức giám định như giám định nội trú; giám định tại phòng khám; giám định tại chỗ; giám định trên hồ sơ (giám định vắng mặt); giám định bổ sung; giám định lại; giám định lại lần thứ 2. Quy trình giám định pháp y tâm thần theo yêu cầu của cơ quan điều tra thường áp dụng hình thức giám định nội trú, thời gian từ 2 - 4 tuần. 

Quy trình giám định tâm thần có kẽ hở nào khiến tội phạm có thể lợi dụng tính nhân văn của chính sách để thoát khỏi sự trừng trị của pháp luật?

Để có kết luận xác đáng về tình trạng của đối tượng thì phải tuân thủ đúng các bước. Khi tiếp nhận hồ sơ trưng cầu hoặc yêu cầu giám định, ngoài việc có sơ yếu lý lịch của đối tượng có dán hình và dấu mộc của cơ quan điều tra, còn phải có kèm theo các giấy tờ khác như đơn yêu cầu giám định, quyết định khởi tố, biên bản ghi lời khai, tiểu sử bệnh của đối tượng và xác minh đối tượng ở địa phương; tiếp nhận lưu giữ đối tượng giám định tại trung tâm; phân công kíp trực giám định; nghiên cứu hồ sơ; lập hội đồng theo dõi đối tượng giám định từ 2 - 4 tuần cùng với sự tham gia của cơ quan công an, phải có camera giám sát để theo dõi hành vi hàng ngày và ghi vào sổ theo dõi; thăm khám lâm sàng; thăm khám cận lâm sàng đối tượng giám định bằng các thiết bị như cắt lớp, chụp cộng hưởng từ, kiểm tra tâm lý, điện não đồ, điện tâm đồ…; tổng hợp tài liệu liên quan và thống nhất để đưa ra kết luận giám định về năng lực, hành vi của đối tượng.

Trong quá trình nhận hồ sơ thường có những tài liệu kèm theo như toa thuốc, hồ sơ bệnh án cũ, sổ khám bệnh… thì phải xem xét, xác minh kỹ những tài liệu ấy là thật hay giả. Chung quy lại, hồ sơ cũ ban đầu chỉ mang tính chất tham khảo, nhưng hiện nay nhiều trung tâm giám định có luôn khoa khám và điều trị bệnh nên không tránh khỏi chuyện “vừa đá bóng vừa thổi còi”, nhiều người thường lợi dụng chỗ này để chạy chọt bệnh án, do đó vấn đề y đức của các y bác sĩ trong hội đồng giám định phải được đặt lên hàng đầu. 

Có những vụ án đang trong quá trình điều tra nhưng đối tượng gây án giả bị bệnh tâm thần và yêu cầu được đi giám định, hoặc điều trị bắt buộc để chạy tội. Thưa bác sĩ, có cách gì để phòng ngừa tiêu cực trong khâu giám định pháp y tâm thần?

Giám định tâm thần là thủ tục để Nhà nước trợ cấp xã hội cho những người bị khiếm khuyết về thần kinh, trí não. Kết quả giám định tâm thần cũng chỉ là tài liệu tham khảo cung cấp cho cơ quan điều tra trong quá trình xử lý vụ án. Tuy nhiên, pháp luật có quy định không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ hình phạt đối với người bị tâm thần (tùy mức độ bệnh). Lợi dụng sự nhân đạo này, nhiều đối tượng cộm cán đã móc nối để làm giả hồ sơ giám định tâm thần trước hoặc sau khi gây án, hòng thoát tội. Cũng có những đối tượng đứng đằng sau giật dây người bị tâm thần thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Tội phạm có rất nhiều chiêu thức, vì vậy, từ cơ sở khám chữa bệnh ban đầu đến trung tâm giám định pháp y tâm thần phải làm việc nghiêm túc, phối hợp chặt chẽ với nhau. Thành viên hội đồng giám định phải là người làm chuyên môn khoa tâm thần, có kinh nghiệm, được Bộ Y tế cấp phép, có chuyên môn cận lâm sàng, phải có lập trường vững vàng bởi nếu không có tâm, bị chi phối bởi đồng tiền thì rất dễ dẫn đến tiêu cực trong việc kết luận giám định bệnh. Các cơ quan điều tra cũng phải làm việc minh bạch, không tư lợi, tránh tình trạng biến không thành có mà để người xấu ung dung ngoài vòng pháp luật.

PHƯƠNG UYÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hàng loạt điểm giao dịch nhà đất trên đường Hà Duy Phiên

Bình Mỹ trong cơn sốt đất nền

Cơn sốt đất nền đã lan đến xã Bình Mỹ (huyện Củ Chi, TPHCM) khiến vùng nông thôn vốn yên bình trở thành chợ địa ốc nhộn nhịp với nhiều khu ruộng, vườn được tách thửa, phân lô.

Bạn đọc viết

Có biển cấm cũng như không

Công viên 30-4 (quận 1) rộng lớn, nhiều cây xanh, nằm ở trung tâm TPHCM nên thu hút nhiều người đến nghỉ ngơi, hóng mát, trong số đó có nhiều du khách nước ngoài.

Cơ quan trả lời

Sinh viên thanh toán thẻ xe buýt chỉ 2.000 đồng/lượt

Báo SGGP số ra ngày 25-3 có bài “Thẻ thanh toán tự động cho xe buýt: Cần cải tiến”, trong đó có nêu thông tin nhiều sinh viên dù đã có thẻ xe buýt nhưng vẫn mua vé bằng tiền mặt do chỉ tốn 2.000 đồng/lượt, trong khi quẹt thẻ thì bị trừ 5.000 đồng/lượt. 

Từ thư bạn đọc

Sản xuất bột giặt gây ô nhiễm khu dân cư

Suốt nhiều năm nay, cư dân đường Số 2 (phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TPHCM) và khu phố Bình Đường 2 (phường An Bình, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương) rất bức xúc vì Công ty cổ phần Bột giặt Lix (số 3 đường Số 2) xả khí thải ra môi trường, khiến khu dân cư nồng nặc mùi bột giặt. 

Ý kiến

Nâng cấp tiêu chuẩn an toàn thực phẩm

Qua vụ Nhật Bản thu hồi tương ớt Chin-su Việt Nam do trong sản phẩm có chứa chất bảo quản acid benzoic bị cấm dùng trong tương ớt ở Nhật Bản, người tiêu dùng Việt Nam mới vỡ lẽ lâu nay nhiều tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm tại Việt Nam đang ở ngưỡng cho phép thấp hơn các nước trong khu vực và thế giới.