Dệt may là mặt hàng dẫn đầu kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam hiện nay, nhưng tỷ lệ tiêu thụ nội địa chỉ chiếm khoảng 25% năng lực sản xuất. Hàng may mặc Việt Nam tiêu thụ tại thị trường nội địa đang dần bị hàng Trung Quốc chiếm lĩnh. Mải lo xuất khẩu mà doanh nghiệp trong nước đã… quên thị trường nội địa!
Thua từ hàng “hiệu”
Cuộc đổ bộ của các nhãn hiệu thời trang danh tiếng thế giới vào Việt Nam trong thời gian gần đây là nhu cầu thực tế của thị trường. Hàng hiệu “thứ thiệt” này vẫn còn là thứ xa xỉ với phần lớn thu nhập của người dân Việt Nam. Tuy nhiên, sự có mặt của hàng hiệu “cấp 2” được sản xuất phần lớn ở Trung Quốc như Mango, Bossini, Giordano… đã dần thay thế thị hiếu của giới tiêu dùng trẻ tuổi trong nước. Thị phần các thương hiệu thời trang trẻ đã có tên tuổi trong nước như Ninomaxx, PT 2000, Blue… đang bị cạnh tranh gay gắt, dù giá bán của Mango, Bossini, Giordano cao gấp 2-3 lần.
Hàng may mặc Trung Quốc đang chiếm lĩnh thị trường trong nước.
Giám đốc một doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng thời trang trẻ em tại TPHCM cho biết, thời gian gần đây, thị phần thời trang trẻ em của doanh nghiệp cũng bị thu hẹp. Trước đây, doanh nghiệp sản xuất thời trang trẻ em chiếm 70% thị trường, nhưng nay tỷ lệ này đã giảm xuống còn 40%-50%. Doanh nghiệp Việt Nam chỉ hơn Trung Quốc ở đồng phục học sinh, các mặt hàng khác khó có thể cạnh tranh.
Ông Lê Quốc Ân, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, tốc độ tăng trưởng tiêu thụ hàng may mặc nội địa hiện nay đạt khoảng 15%/năm. Tuy nhiên, với tổng tiêu thụ nội địa ước đạt 1,8 tỷ USD trong năm 2006, tiêu thụ nội địa chỉ chiếm 1/4 năng lực sản xuất. Dệt may đã dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu, nhưng vấn đề tiêu thụ nội địa vẫn là một bài toán khó cho các doanh nghiệp. Vì thực tế, doanh nghiệp Việt Nam còn yếu về thiết kế mẫu mốt, đặc biệt là hàng thời trang công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa xây dựng được thương hiệu. Và ngành công nghiệp may còn phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên phụ liệu của nước ngoài. Muốn thống lĩnh được thị trường nội địa, các doanh nghiệp phải đẩy mạnh việc xây dựng thương hiệu thời trang trong nước.
Thách thức và lo ngại lớn nhất trong tiêu thụ nội địa của hàng may mặc Việt Nam chính là hàng của Trung Quốc, đặc biệt là mặt hàng thời trang nữ. Không phải đợi lâu, chỉ sau 1 năm gia nhập vào WTO, hiện nay hàng may mặc Trung Quốc dường như đã thống lĩnh thị trường Việt Nam bằng mức giá… siêu rẻ!
...đến hàng chợ
Vào thời điểm này, tiểu thương ở chợ bán sỉ quần áo may sẵn Tân Bình (TPHCM) đã trữ đầy hàng để chuẩn bị cho thị trường cuối năm. Đây là chợ đầu mối lớn ở TPHCM, cung cấp hàng may mặc đi các tỉnh miền Trung, Nam bộ và một số nước trong khu vực như Campuchia, Lào, Thái Lan. Một thực tế buồn hiện nay, quần áo Trung Quốc chiếm đến 70% lượng hàng tiểu thương dự trữ, chuẩn bị bán cho dịp lễ Noel, Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán sắp tới. Trong đó, các mặt hàng thun của Trung Quốc chiếm lĩnh hầu hết tại chợ. Bà Phúc, chủ sạp bán sỉ quần áo ở khu D, chợ Tân Bình cho biết, hàng Trung Quốc về chợ ngày một nhiều, năm sau nhiều hơn năm trước.
Mẫu mã, màu sắc hàng Trung Quốc bắt mắt, giá cả cũng rất cạnh tranh, chỉ chênh lệch với hàng Việt Nam vài ngàn đồng nên được người tiêu dùng ưa chuộng. So với hàng Việt Nam, hàng Trung Quốc cùng loại kém chất lượng hơn, chỉ cần qua 3 nước giặt là xuống màu, sổ chỉ. Nhưng do hầu hết hàng bán ở đây thuộc hàng “bình dân” nên người mua không có nhiều đắn đo khi lựa chọn. Giá bán các loại áo trung bình khoảng 30.000-40.000 đồng/áo, quần jean, kaki cao nhất cũng ở khoảng 70.000-90.000 đồng/quần. Mặt hàng cao cấp hơn cũng có nhưng số lượng bán không nhiều. Hàng Việt Nam sản xuất, bày bán ở chợ chủ yếu là hàng vải như sơ mi, quần Tây.
Do bị cạnh tranh khốc liệt với hàng Trung Quốc nên hầu hết các tiểu thương bán ở chợ đã không còn tự may hàng ở nhà để bán như năm trước. Hiện tại, các tiểu thương chỉ lấy mối của các cơ sở may lớn để bán lại. Không chỉ bị cạnh tranh về hàng giá rẻ mà hàng Trung Quốc “siêu” rẻ, giá bán chỉ 8.000-10.000 đồng/áo thun cũng tràn ngập chợ ở bán sỉ này. Ban Quản lý chợ Tân Bình cho biết, loại hàng thun này thuộc dạng hàng “xôn”, hàng “dạt” không thể tiêu thụ tại thị trường Trung Quốc. Hàng được đóng theo kiện, bán qua Việt Nam như loại đồ “bành”. Vì giá bán quá rẻ nên tiểu thương không được đổi lại như những mặt hàng khác. Và cũng khó có thể biết được loại hàng siêu rẻ này được nhập vào Việt Nam bằng con đường nào?!
Không chỉ thua trong vấn đề cạnh tranh hàng cao cấp với các thương hiệu nổi tiếng của nước ngoài, hàng may mặc “bình dân” trong nước cũng đã thua hàng Trung Quốc ngay tại “sân nhà”. Vì đâu? Rõ ràng đây không phải là vấn đề nhỏ. Một thị trường đầy tiềm năng với 85 triệu dân hiện nay và sẽ là 100 triệu dân vào năm 2015 đang là thách thức đặt ra cho các doanh nghiệp sản xuất hàng thời trang trong nước.
MỸ HẠNH
