Bên lề hội nghị Thủ tướng họp với lãnh đạo các địa phương về kiềm chế lạm phát hôm qua 2-4, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Võ Hồng Phúc (ảnh) đã trao đổi với báo chí về các giải pháp ưu tiên để kiềm chế lạm phát hiện nay.
- Phóng viên: Thưa ông, có ý kiến cho rằng để kiềm chế lạm phát mà cắt giảm đầu tư thì sẽ làm nản lòng nhà đầu tư?
Ông VÕ HỒNG PHÚC: Nếu ý kiến nào nói vậy thì tức là hiểu sai ý của Chính phủ. Chính phủ không cắt giảm đầu tư, mà Chính phủ chủ trương trong tình hình hiện nay phải giảm chi tiêu công. Tiếp theo là giảm chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước: tức chi dùng cho hành chính, sự nghiệp, chi tiếp khách, đi nước ngoài... Còn đầu tư từ ngân sách nhà nước, Chính phủ giữ nguyên tổng mức đầu tư.
Tuy nhiên, do hiện nay giá cả biến động, với tổng vốn hiện nay thì không thể thực hiện được tất cả khối lượng công việc mà chỉ tiêu đã đề ra từ đầu năm, nên số lượng các dự án phải cắt giảm, để tập trung cho các dự án hiệu quả, có thể hoàn thiện sớm. Chính phủ chủ trương yêu cầu các địa phương, các bộ sử dụng ngân sách cho đầu tư phải rà soát lại các hạng mục công trình, cái nào chưa cần thiết thì dừng lại, cái nào đang triển khai thì ưu tiên dồn vốn cho các dự án có yêu cầu cấp thiết hơn.
- Điều đó có nghĩa là phải cắt giảm đầu tiên từ phía các tập đoàn, các tổng công ty nhà nước?
Đối với đầu tư công từ doanh nghiệp nhà nước, thời gian qua dư nợ tín dụng từ chi đầu tư đã tăng quá lớn. Thường dư nợ tín dụng chi đầu tư chỉ khoảng 26%-30% nhưng năm 2007 đã tăng ở mức 53,85%. Quý 1-2008 này, Chính phủ có nhiều biện pháp để giảm dư nợ tín dụng nhưng dư nợ tín dụng vẫn tăng 10,8%. Cho nên, mục tiêu của Chính phủ đối với đầu tư công từ vốn nhà nước là phải xem xét lại, đặc biệt là đầu tư của các tập đoàn kinh tế, các tổng công ty 90, 91 phải rà soát lại. Những lĩnh vực nào có hiệu quả thì đầu tư như điện, than, xi măng… nhưng đầu tư vào bất động sản thì phải rà soát lại.
- Bộ trưởng có cho rằng, việc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đầu tư quá lớn ngoài lĩnh vực kinh doanh chính sẽ gây ra nguy hiểm cho nền kinh tế?
Rất nguy hiểm. Bởi họ sẽ bỏ nhiệm vụ chính của mình. Khi đầu tư ngoài lĩnh vực chính, họ sẽ không đảm đương được nhiệm vụ trọng tâm Nhà nước giao cho, rất dễ dẫn tới tình trạng đầu tư “chéo” nhau và đầu tư chéo trong hệ thống ngân hàng. Kinh nghiệm khủng hoảng tài chính năm 1997 của một số nước trong khu vực, việc đầu tư chéo giữa các tập đoàn rất khó kiểm soát.
- Những giải pháp mà Chính phủ đưa ra mang tính định tính nhiều hơn định lượng, vì chưa có những tiêu chí cụ thể để phân loại, rà soát xem dự án nào phải cắt, phải dừng, dự án nào phải dồn vốn mà chỉ nói chung chung?
Về chi tiêu công thì đã có định lượng, phải cắt giảm 10%. Còn về tiêu chí rà soát, với tổng khối lượng vốn đã được phê duyệt, các địa phương theo nhu cầu riêng, chủ động rà soát chứ Chính phủ không thể áp đặt cơ chế phải cắt giảm cái này, kéo dài cái kia. Các địa phương chủ động phối hợp với các bộ, ngành để rà soát lại các dự án. Ví dụ đối với các địa phương miền núi, đường giao thông rất quan trọng nên phải đầu tư; hoặc đầu tư cho Chương trình 135 phải đảm bảo đủ vốn. Đối với các tỉnh đồng bằng sông Hồng, thì thủy lợi mới là yêu cầu quan trọng, phải ưu tiền dồn vốn đầu tư cho thủy lợi. Chính phủ muốn tạo chủ động cho các địa phương là chính, ngân sách đã phân cấp cho HĐND phân bổ. Còn đối với công trình dự án do các bộ, ngành quản lý, Chính phủ giao Bộ KH-ĐT phối hợp với các bộ, ngành để rà soát tính cần thiết, hợp lý xem dự án nào cần giảm. Ví dụ hiện nay chúng ta đang làm một số bảo tàng, chúng tôi cũng đang tính các bảo tàng đã cần thiết làm vào lúc này hay chưa?
- Như vậy sẽ không tránh khỏi tình trạng bộ ngành nào cũng bảo vệ quyền lợi các công trình, dự án của mình?
Không thể có chuyện đó được, hiện vốn tín dụng đầu tư đã giao cho ngân hàng quản lý. Ngân hàng phải tính toán trên mức hiệu quả cụ thể của dự án để quyết định cấp tiền cho vay. Chính phủ đã yêu cầu ngân hàng không được tăng tổng mức dư nợ tín dụng cho vay của nền kinh tế, nghiễm nhiên các ngân hàng phải có trách nhiệm xem xét lại hiệu quả của các dự án. Chẳng hạn, tập đoàn than và khoáng sản đang có dự án đầu tư khai thác chế biến bô xít, trong tương lai bô xít cần thiết nhưng thời điểm hiện nay có thể lùi được không? Không ai có thể chủ quan khẳng định tính hiệu quả dự án của mình được, mà phải trên cơ sở các bộ ngành đánh giá. Ví dụ đối với ngành than, rà soát để cắt giảm các dự án nào, sẽ do Bộ Công thương chịu trách nhiệm, phối hợp với các ngân hàng rà soát. Các công trình, dự án của Bộ GT-VT thì bộ này phải kiểm tra, rà soát. Ngày 1-4, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ GT-VT, Bộ Tài chính kiểm tra lại hiệu quả các khoản vay của Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt nam (Vinashin) đối với 750 triệu USD trái phiếu quốc tế, xem tập đoàn sử dụng như thế nào, hiệu quả hay không?
- Cảm ơn Bộ trưởng.
Lâm Nguyên ghi
