Ngày 10-7, tại Hà Nội, lần đầu tiên Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp (ĐM-PTDN) đã họp báo thông tin về hoạt động của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong 6 tháng đầu năm. Hiệu quả làm ăn của các DNNN với vai trò là chủ đạo của nền kinh tế; DNNN tham gia kiềm chế lạm phát như thế nào là 2 vấn đề được quan tâm nhất.

Hầu hết làm ăn có lãi

Báo cáo do ông Phạm Viết Muôn, Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo ĐM-PTDN cho biết, năm 2007, có 97% DNNN làm ăn có lãi, chỉ 3% làm ăn thua lỗ. Năm nay, với tình hình khó khăn này, dự báo có thể tỷ lệ thua lỗ sẽ cao hơn.

Nhà máy chế tạo thiết bị cơ khí và kết cấu thép Lilama 18 chế tạo thiết bị cơ khí cho ngành công nghiệp và cầu đường. Ảnh: ĐỨC THÀNH

6 tháng đầu năm 2008, sản xuất kinh doanh của khối DNNN tuy gặp nhiều khó khăn nhưng vẫn khả quan.

6 tháng qua, 7 tập đoàn, 11 tổng công ty (TCT) 91 và 56 TCT 90 có tổng vốn nhà nước là 402.815 tỷ đồng; tổng doanh thu là 510.811 tỷ đồng (đạt 59,3% kế hoạch năm, tăng 50,8% so với cùng kỳ năm 2007). Tổng lợi nhuận trước thuế đạt 76.329 tỷ đồng, đạt 53,5% kế hoạch, tăng 72% so với cùng kỳ năm 2007. Theo ông Phạm Viết Muôn, có thể yên tâm về tình hình làm ăn của các “ông lớn”.

Tuy nhiên, vẫn còn những DNNN làm ăn thua lỗ, ví dụ như TCT Xăng dầu lỗ 900 tỷ đồng; TCT Hàng không lỗ 83,5 tỷ đồng; TCT Xây dựng miền Trung lỗ 88,5 tỷ đồng…

Kiểm soát vấn đề “đầu tư ra ngoài”

Đối với khối DNNN, điều dư luận rất quan tâm trong thời gian qua là tình hình đầu tư vốn của các tập đoàn và TCT, trong đó có việc đầu tư “ra ngoài”.

Ông Phạm Viết Muôn cho biết, năm 2007 các tập đoàn, TCT đầu tư vào các công ty con trên 57.078 tỷ đồng và các công ty liên kết là trên 34.482 tỷ đồng; đầu tư dài hạn khác trên 33.545 tỷ đồng. Trong thời gian qua, các tập đoàn, TCT cũng đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán, ngân hàng, bất động sản với số tiền là 7.370 tỷ đồng.

“Tổng vốn đầu tư vào 3 lĩnh vực trên là con số không nhỏ, nhưng không lớn so với vốn chủ sở hữu và tài sản của DN. Cụ thể, so với vốn chủ sở hữu chỉ chiếm 2,16% và so với tài sản của DN chỉ chiếm 0,92%”, ông Muôn nói.

Tuy nhiên, để kiểm soát chặt chẽ đầu tư ra ngoài của các tập đoàn, TCT, theo ông Trần Xuân Hà, Thứ trưởng Bộ Tài chính, Thủ tướng đã chỉ đạo các DNNN không được sử dụng vốn đầu tư của chủ sở hữu, quỹ đầu tư phát triển và nguồn vốn xây dựng cơ bản để tham gia góp vốn thành lập, mua cổ phần của các quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán. Trước khi đầu tư vào 3 lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, tài chính, các DNNN phải báo cáo Thủ tướng, nếu đồng ý thì mới được đầu tư.

Tập đoàn Dệt may, TCT Giấy, TCT Thép... xin thành lập ngân hàng cổ phần giữ vốn 12%, nhưng cũng đã ngưng lại. Tương tự, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng là Tập đoàn Dầu khí chỉ được tham gia vào 1 ngân hàng, nên dù đã được Chính phủ phê duyệt cho phép tham gia vào thành lập Ngân hàng Hồng Việt với 20% vốn, nhưng Tập đoàn hiện vẫn cân nhắc: hoặc là thoái vốn ở Ngân hàng Dầu khí Toàn Cầu (10%) để thành lập Ngân hàng Hồng Việt, hoặc bỏ qua Hồng Việt để tiếp tục ở Toàn cầu.

Nhà nước chỉ bù lỗ cho xăng dầu

“Với vai trò sản xuất, kinh doanh những sản phẩm, dịch vụ thiết yếu cho sản xuất và đời sống nhân dân, các DNNN không được tăng giá, để góp phần bình ổn giá cả đến hết năm 2008. Trong 6 tháng cuối năm, có những mặt hàng mà DNNN muốn tăng để đỡ lỗ. Nhưng Thủ tướng đã chỉ đạo rồi, không được tăng” ông Phạm Viết Muôn nói: Đơn cử như Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) lỗ 2.100 tỷ đồng khi mua điện của dầu khí, nhưng “bù lại những ngành khác như giấy, xi măng... sẽ có lợi, và tổng hòa của nền kinh tế là có lợi”, ông Muôn giải thích thêm.

“Chính phủ chỉ bù lỗ cho xăng dầu vì giá bán hiện không bảo đảm giá thành. Các ngành khác, DN phải tự kinh doanh, tự hạch toán. Chính phủ rất hiểu và chia sẻ với các DNNN khi phải gồng mình lên để vừa bảo đảm đủ hàng hoá cho tiêu dùng, vừa bảo đảm kiềm chế giá để chống lạm phát”, Thứ trưởng Trần Xuân Hà cho biết.

Thứ trưởng Trần Xuân Hà khẳng định, đến thời điểm này cũng chưa có bất cứ thông tin nào cho thấy các DNNN đầu cơ hàng hóa để trục lợi. “Nếu có, Chính phủ sẽ xử lý rất mạnh tay”, ông Hà nói. 

LÂM NGUYÊN