Liên quan đến vụ việc phát hiện hàng trăm tấn chất thải nguy hại (CTNH) tập kết trái phép tại phường Long Bình, quận 9, cho đến nay các cơ quan chức năng vẫn chưa tìm ra biện pháp xử lý hiệu quả. Ngày 5-8, nhiều người dân cư ngụ tại khu vực lân cận bãi CTNH này cho biết, các xe tải vẫn đang tiếp tục lén lút đổ chất thải tại đây. Một số doanh nghiệp chuyển hướng hoạt động sang đổ trộm chất thải về đêm, đồng thời đốt CTNH để tiêu hủy tang chứng.
Đốt chất thải nguy hại tại phường Long Bình, Q.9.
Đốt để phi tang CTNH: hại càng hại hơn
Nhận được phản ánh của người dân, sáng 5-8 có mặt tại khu đất 44ha (thuộc phường Long Bình, quận 9, TPHCM), trước mắt chúng tôi là khu đất loang lổ như da báo: Phần CTNH bị đốt dở thì đất tại đó chuyển màu đen, còn những khu rác mới có màu trắng đục. Những con đường đi vào đây, sau những đợt mưa vừa qua vẫn còn lưu dấu bánh xe tải. Rải rác là những đống tro còn khói âm ỉ. Dù đã đeo khẩu trang, nhưng chúng tôi cũng không khỏi lợm giọng khi hít phải mùi hôi, tanh bốc lên từ những đống rác hai bên đường.
Dẫn chúng tôi vào khu đất 44 ha bằng nhiều con đường (từ bên phường Long Bình lẫn Long Thạnh Mỹ), nhiều người dân ấp Giãn Dân bức xúc, sau khi Báo SGGP đăng bài phản ánh, mấy hôm nay không công khai rầm rộ như trước nhưng vẫn còn tình trạng đổ trộm vào ban đêm và đốt để xóa dấu vết. Nhiều đêm khói từ rác bị đốt theo gió “tạt” vào nhà mùi hôi, khét không ngủ được.
Điều đáng nói, theo PGS Lê Thanh Hải, Viện Tài nguyên và Môi trường, CTNH không xử lý đúng quy trình mà đổ bậy ra đất và môi trường tự nhiên đã là rất độc hại rồi, nếu đốt thì tính chất độc hại tăng lên rất nhiều. Chắc chắn những người dân sống khu vực lân cận khi hít phải khói độc này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, nhất là những bệnh liên quan đến đường hô hấp.
Xử lý cách nào?
Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM đã có cuộc họp khẩn với các ban ngành liên quan, sau đó đã có văn bản gửi UBND quận 9 yêu cầu kiểm soát, ngăn chặn tình trạng tiếp tục đổ chất thải tại khu vực 44ha phường Long Bình; đồng thời đề xuất UBND TP hướng xử lý chất thải hiện hữu. Mặt khác, sở chỉ đạo phòng thanh tra thực hiện rà soát lại hoạt động của 39 công ty có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý CTNH, làm cơ sở chấn chỉnh hoạt động trên tại địa bàn TP; xúc tiến phối hợp với Trung tâm Kỹ thuật số Đại học Bách khoa TPHCM và Sở Khoa học - Công nghệ TPHCM triển khai gắn chip theo dõi các phương tiện vận chuyển CTNH.
Sở cũng đã yêu cầu Công ty Môi trường Đô thị TP nhanh chóng hoàn tất sàn thu gom, lưu trữ tiếp nhận CTNH để xử lý, tránh tình trạng để cho các công ty tư nhân tự ý thao túng việc thu gom, vận chuyển CTNH như hiện nay, dẫn đến tình trạng đổ bậy tràn lan khắp TP.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trung Việt, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn - Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM, trên địa bàn TP có khoảng 700 xe vận chuyển chất thải, việc kiểm soát, quản lý hoạt động của các xe này rất khó. Sở đã lập lộ trình vận chuyển CTNH nhưng có nhiều xe không tuân thủ lộ trình quy định.
Ông Lâm Hiếu Nghĩa, Đội trưởng Đội 2 Phòng Cảnh sát Môi trường, Công an TPHCM cho biết thêm, qua thực tế bắt quả tang các xe đổ bậy chất thải, các chủ xe thường lấy lý do là nếu đi theo lộ trình quy định thường rất xa, tiêu tốn nhiều xăng dầu. Đó là chưa kể, trên lộ trình này còn có thể gặp nhiều bất cập như kẹt xe, ngập nước, lô cốt…
Việc bắt quả tang những đơn vị vi phạm cũng rất khó khăn. Lý do là thời gian thực hiện hành vi đổ trộm chất thải rất nhanh, chỉ mất khoảng vài phút, nếu không mai phục trước thì không thể nào bắt quả tang được. Thêm vào đó, với mức phạt áp dụng từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, không thấm vào đâu so với lợi nhuận mà họ thu được từ việc thu gom nhưng không vận chuyển và xử lý chất thải đúng quy định. Thậm chí, với biện pháp rút giấy phép hoạt động, các công ty này vẫn tiếp tục ký hợp đồng thu gom, vận chuyển với các chủ nguồn thải bình thường.
Ông Lâm Hiếu Nghĩa khẳng định, để giải quyết dứt điểm tình trạng đổ bậy CTNH, nhất thiết phải có biện pháp chế tài mạnh hơn. Đặc biệt, phải có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, nhất là cán bộ phường, trong việc phát hiện và thu giữ phương tiện vi phạm.
Còn ông Nguyễn Trung Việt nhấn mạnh, cần phải ràng buộc trách nhiệm của chủ nguồn thải đối với chất thải của mình, bằng cách chỉ ký hợp đồng chuyển giao chất thải cho những đơn vị hoạt động nghiêm túc. Trong thời gian tới, sở sẽ lập danh sách những công ty hoạt động trong lĩnh vực CTNH nhưng thường xuyên vi phạm, đổ bậy chất thải ra môi trường, để khuyến cáo các chủ nguồn thải từ chối ký hợp đồng chuyển giao chất thải.
Minh Xuân - Tiến Đạt
