Từ giữa năm 2009, số lượng doanh nghiệp tìm đến các đơn vị xử lý chất thải nguy hại tăng gấp đôi so với trước đây và dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng trong năm 2010. Thế nhưng, khả năng đáp ứng nhu cầu xử lý chất thải hiện còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân là do doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xử lý chất thải đang lâm vào tình trạng thiếu 3 điều kiện đất, vốn và đơn vị hậu cần để triển khai các dự án đầu tư nâng cao năng lực xử lý.
Đất, vốn và đơn vị hậu xử lý đều thiếu
Hoạt động trong lĩnh vực thu gom và xử lý chất thải nguy hại tại KCN Lê Minh Xuân, từ đầu năm 2009, Công ty Tùng Nguyên đã xin thêm đất để mở rộng nhà máy, tăng công suất xử lý. Tuy nhiên, công ty không nhận được sự đồng thuận từ phía chủ đầu tư cơ sở hạ tầng. Và dù sau đó đã liên hệ mua đất ngoài khu công nghiệp để mở rộng sản xuất nhưng công ty cũng phải chào thua, vì chính quyền địa phương không cho phép xây dựng nhà máy xử lý chất thải do không phù hợp quy hoạch. Cùng tình cảnh, ông Lê Thí Trị, Giám đốc Công ty Đại Phúc, than thở công ty ông có nhu cầu mở rộng công suất xử lý nhưng cho đến nay tìm mỏi mắt vẫn chưa có đất đầu tư.
Đoàn thanh tra Sở TN-MT TPHCM đang kiểm tra việc lưu giữ chất thải nguy hại đã qua sử dụng của Xí nghiệp Dệt Bình Lợi, quận Bình Thạnh, TPHCM.
Trên thực tế, đơn vị đầu tư hạ tầng các khu công nghiệp, khu chế xuất dù còn dư đất cho thuê vẫn rất ngại tiếp nhận các dự án đầu tư xử lý chất thải, đặc biệt là chất thải nguy hại. Không chỉ vậy, nhiều doanh nghiệp cũng đang gặp khó khăn còn do thiếu vốn để đầu tư nâng công suất xử lý chất thải.
Bà Nguyễn Thị Phương Loan, Giám đốc Công ty Việt Úc, cho biết thêm, công ty của bà chuyên thu gom chất thải nguy hại về tái chế và xử lý bằng cách đốt ở nhiệt độ cao. Từ giữa năm 2009 đến nay, số lượng doanh nghiệp tìm đến công ty đăng ký chuyển giao chất thải nguy hại tăng 50%. Để đáp ứng nhu cầu này bắt buộc công ty phải tăng công suất xử lý. Thế nhưng, tăng công suất trong khi bị hạn chế về diện tích đất là rất khó khăn. Hơn nữa, đã 10 năm kể từ khi đi vào hoạt động, đến nay công ty vẫn chưa tìm được đơn vị nào có chức năng tiếp nhận tro chất thải, đành phải xây dựng kho lưu chứa an toàn và đang lưu chứa hơn 100 tấn tro. Tuy nhiên, cách làm này chỉ mang tính chất đối phó với tình thế. Về lâu dài, thành phố nhất thiết phải có đơn vị tiếp nhận loại tro này vì hiện nay hầu hết các doanh nghiệp xử lý chất thải nguy hại bằng công nghệ đốt đều có tro thải nhưng không có đơn vị chuyển giao, thu gom.
Tháo gỡ, chờ đến bao giờ?
Liên quan đến vấn đề thiếu bãi chôn lấp an toàn dành cho chất thải nguy hại không thể xử lý hoặc tro chất thải sau khi đốt, ông Bùi Trọng Hiếu, Phó Giám đốc Công ty Môi trường đô thị TPHCM, cho biết công ty đang lập dự án xây dựng bãi chôn lấp với tổng vốn đầu tư khoảng 11 triệu USD. Dự kiến, khi đi vào hoạt động dự án này có khả năng tiếp nhận khoảng 200 tấn chất thải/ngày, với giá thành khoảng 150 USD/tấn. Thế nhưng, thời gian nào có thể bắt đầu tiếp nhận loại chất thải trên thì chưa thể xác định.
Ông Nguyễn Trung Việt, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở TN-MT TPHCM, cho biết hiện Chính phủ đã quy hoạch khu xử lý chất thải nguy hại tại Tây Bắc - Củ Chi, TPHCM. Tuy nhiên, thành phố chưa thể giao đất cho doanh nghiệp vì vướng công tác đền bù giải tỏa. Thành phố cũng cam kết, ngay khi việc đền bù giải tỏa thực hiện xong thì doanh nghiệp sẽ được giao đất ngay. Dù vậy, theo ông, ngay từ bây giờ, bản thân doanh nghiệp nên chủ động lập dự án đầu tư và đăng ký nhu cầu sử dụng đất. Còn về hỗ trợ vốn đầu tư, sở sẽ cố gắng tìm nguồn vốn, trước mắt những doanh nghiệp có nhu cầu có thể tiếp cận với nguồn vốn hỗ trợ từ Quỹ Bảo vệ môi trường thuộc Bộ TN-MT. Kế đến, sở sẽ vận động nguồn vốn từ chương trình chống biến đổi khí hậu của thế giới. Chúng ta có thể tranh thủ nguồn vốn tài trợ của các nước phát triển để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư xây dựng dự án xử lý chất thải. Ngoài ra, sở cũng sẽ tranh thủ thêm nguồn vốn vay (không lãi suất hoặc lãi suất thấp) từ các tổ chức phi chính phủ hoặc của các thành phố có quan hệ trực tiếp với TPHCM…
Ông Việt nhấn mạnh thêm, theo thống kê mới nhất, tính đến đầu năm 2010 TPHCM có 1.100 doanh nghiệp đăng ký sổ chủ nguồn thải. Trong khi đó, đơn vị thu gom và xử lý chỉ 52 đơn vị – quá ít so với nhu cầu. Do đó, để đảm bảo toàn bộ chất thải nguy hại phát sinh trong thời gian tới được xử lý triệt để, nhất thiết phải đẩy mạnh kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải nguy hại. Tuy nhiên, để làm được điều này phải chờ thành phố tháo gỡ tình trạng “3 thiếu” trên.
ÁI VÂN
