Nhớ nhà thơ Tạ Hữu Yên - Cảm xúc nhân đôi

Nhà thơ - đại tá Tạ Hữu Yên (ảnh) đã qua đời ngày 30-5-2013, tại thủ đô Hà Nội, thọ 87 tuổi. Hơn nửa thế kỷ sáng tác, ông để lại nhiều tập thơ nổi tiếng: “Bài thơ chính nghĩa” (1951), “Tiếng ca xanh” (1978), “Bức chân dung” (1985), “Nỗi nhớ ngày thường” (1987), “Bốn cánh hoa hồng” (1996), “Ngọn súng biên phòng”(1983), “Sấm dậy trưa hè” (1984), “Thung lũng lửa và hoa” (1988)… Tạ Hữu Yến là nhà thơ Việt Nam có nhiều thơ phổ nhạc nhất.

Người ta nói rằng chỉ nguyên bài hát Cảm xúc tháng Mười, lời thơ Tạ Hữu Yên, nhạc Nguyễn Thành, đã xứng đáng có tên trong ngày lịch sử giải phóng thủ đô Hà Nội. “Không thể nói trời không trong hơn/Và mắt em xanh khác ngày thường/Khi đoàn quân kéo vào mùa thu ấy/Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường”… “Mẹ đứng hàng đầu rưng rưng nước mắt/Xốn xang mẹ thầm gọi các con/Anh chiến sĩ mến thương nhìn mẹ/Nghe niềm vui ấm cả tâm hồn”…

Rồi bài thơ Đất nước, do nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn phổ nhạc, cũng rất tuyệt vời. “Đất nước tôi, thon thả giọt đàn bầu/Nghe dịu nỗi đau của mẹ/Ba lần tiễn con đi/Hai lần khóc thầm lặng lẽ/Các anh không về, lòng mẹ lặng im”…

Trong cuộc đời sáng tác của mình, trải qua chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ xâm lược, và hơn ba mươi năm hòa bình dựng xây, Tạ Hữu Yên có tới gần 200, chính xác là 162 bài thơ được các nhạc sĩ mọi miền đất nước phổ nhạc. Ông là nhà thơ Việt Nam có nhiều thơ phổ nhạc nhất. Có người ví ông với Henrich Hainơ, nhà thơ Đức (nhà thơ có nhiều thơ phổ nhạc nhất thế giới, với 10.000 lần, có bài một nhạc sĩ phổ nhạc nhiều lần, nhiều nhạc sĩ cùng phổ nhạc một bài thơ). Chúng ta chưa có thống kê chính xác tỉ mỉ của người Đức. Nhưng chuyện một nhà thơ Việt Nam có nhiều thơ được phổ nhạc là hiện tượng lạ, đáng trân trọng, tự hào!

Chúng tôi được gặp nhà thơ Tạ Hữu Yên khi còn làm việc ở Đài Phát thanh Giải Phóng. Nhà thơ Vũ Quần Phương, Trần Nhật Lam, Trần Nguyên Vấn, Lê Xuân Đố giới thiệu Tạ Hữu Yên với chúng tôi. Một lão nông chất phác, cởi mở, có phần hồ hởi. Nói chung là một người lao động. Khi gặp, ông nói ngay “Có mấy bài thơ mới, đài có thể dựng cho vui”. Đối với ông, viết thơ là sống và làm việc. Tự nhiên! Bình thường! Hàng ngày! Sau 30-4-1975, Đài Phát thanh Giải phóng (Đài Tiếng nói Việt Nam, cơ sở II) là điểm tập hợp anh chị em văn nghệ sĩ đông đảo nhất. Về Báo SGGP, chúng tôi có dịp gặp nhau nhiều, trò chuyện lúc nào cũng vui vẻ, cởi mở. Lúc nào ông cũng có thơ. Ông là bậc cha chú của chúng tôi, về tuổi nghề cũng như tuổi đời. Ấy vậy mà không hề có một khoảng cách nào. Ông chất phác, hồn nhiên và giản dị cả trong cuộc sống và trong thơ. Ông tâm sự: “Đây là nghề cực nhọc, đòi hỏi sự toàn tâm toàn ý suốt đời. Mang quân hàm đại tá nhưng tôi vẫn cảm thấy như một binh nhì, luôn gần gũi với chiến sĩ, cựu chiến binh, các bà mẹ Việt Nam anh hùng. Tôi muốn được đi đến những vùng đất của quê hương Việt Nam thân yêu…”.

Nhà thơ Tạ Hữu Yên sinh tại Hoa Lư, Ninh Bình nhưng đời ông gắn với Hà Nội. Nghĩ về thơ Tạ Hữu Yên, chúng tôi muốn tìm hiểu và tôn vinh cho việc tại sao thơ Tạ Hữu Yên có nhiều bài được phổ nhạc như thế. Sinh thời, Tạ Hữu Yên chưa được xem là nhà thơ lớn, đến khi ông qua đời nghĩ và nhớ lại, chúng tôi thấy tầm vóc thơ Tạ Hữu Yên. Thơ ông là tiếng hát mộc mạc, chân thành của mọi người, trước hết là người lính trước thời cuộc của con người, quê hương, đất nước. Tính thời sự của thơ Tạ Hữu Yên thể hiện ở những tứ thơ khái quát, xuyên suốt, thủy chung và thống nhất. Chúng tôi muốn nhắc lại 3 bài thơ phổ nhạc của Tạ Hữu Yên. Đó là bài: Đất nước, Đôi dép Bác Hồ và Cảm xúc tháng Mười. Những câu thơ đẹp lung linh “Đất nước tôi thon thản giọt đàn bầu”…Những câu thơ duyên dáng “Không thể nói trời không trong hơn/Và mắt em xanh khác ngày thường”… Những câu thơ giản dị chân thành “Đôi dép đơn sơ/Đôi dép Bác Hồ/Bác đi từ ở chiến khu Bác về”… (nhạc sĩ Văn An phổ nhạc).

Nhà thơ Tạ Hữu Yên có Cảm xúc tháng Mười! Chúng tôi nhớ nhà thơ Tạ Hữu Yên, ngày ông mất cuối tháng 5.

Cảm xúc nhân đôi!

VŨ ÂN THY

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Vừa ra mắt vào đầu tháng 11, loạt phim truyền hình Cổ tích Việt Nam với tên gọi Rồng rắn lên mây, dù đã quen thuộc với khán giả nhưng nhờ kịch bản hấp dẫn, đầu tư công phu, chỉn chu đã nhận nhiều phản hồi tích cực.

Điện ảnh

Phim Thạch Thảo: Trong trẻo nhưng vụng về

Là câu chuyện thanh xuân, vườn trường, lấy bối cảnh tại phố núi Kon Tum và đề cập đến vấn đề nhức nhối của xã hội. Thạch Thảo có màu sắc tươi sáng, trong trẻo nhưng điểm yếu về kịch bản đã khiến bộ phim không thể đột phá.   

Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Sân khấu

Tứ đại mỹ nhân

Tứ đại mỹ nhân là vở kịch mới của sân khấu Idecaf. Đây là vở diễn vạch trần bộ mặt thật đầy tăm tối của showbiz, nơi mà những giấc mơ nổi danh hão huyền và hoang tưởng bị trả giá bởi một “đàn kền kền” luôn rình mò. 

Sách và cuộc sống

Ra mắt tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường

Mùa xuân vắng lặng của tác giả Rachel Carson được đăng nhiều kỳ trên tạp chí New Yorker trước khi xuất bản thành sách vào tháng 9 năm 1962. Ngay từ lúc ra đời, cuốn sách đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, như một hồi chuông cảnh tỉnh về môi trường. Từ đó đến nay, cuốn sách đã bán hơn hai triệu bản.

Sáng tác

Cây gạo sân trường

Trường sinh ra, cây gạo có rồi
Hoa gạo đỏ như một thời máu lửa
Những năm chiến tranh, tan hoang nhà cửa
Cây gạo như nhân chứng thời gian.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”.