Nobel Văn học 2008: Rắc rối chuyện... ngoài văn chương

(SGGP 12G).- Rốt cục, giải thưởng danh giá nhất hành tinh về văn học, giải Nobel năm 2008 đã thuộc về nhà văn Pháp Jean-Marie Gustave Le Clézio. Thế nhưng, giải Nobel Văn học năm nay lại hấp dẫn và ly kỳ ở quá trình chờ giải thưởng hơn là bản thân giải.

Hồi hộp và căng thẳng

Nhà văn Jean Marie Gustave Le Clézio

Nobel không chỉ thuần túy là một giải thưởng, đó còn là một danh dự lớn nhất mà một nhà văn hằng mong muốn. Chính vì thế, không khí trước các lễ công bố giải Nobel nhất là Nobel Văn học luôn chứa đầy sự hồi hộp và căng thẳng.

Tại sao Nobel Văn học lại “nghiêm trọng” hơn các giải Nobel khác? Đơn giản bởi các giải thưởng Nobel khác liên quan đến tự nhiên như Hóa học, Vật lý, Sinh học… khá rành mạch thì Nobel Văn học lại là một lĩnh vực nhạy cảm và dựa nhiều vào cảm nhận chủ quan các thành viên thuộc Ủy ban Nobel trực thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển.

Vào giai đoạn chiến tranh lạnh, giải Nobel, nhất là Nobel Văn học và Nobel Hòa bình rất hay bị lên án là phục vụ mục đích chính trị. Điều này được cho là do các thành viên, là những cá nhân sống trong môi trường chính trị khác nhau thậm chí đối lập nên rất dễ ảnh hưởng đến giải thưởng.

Hiện nay, chiến tranh lạnh đã không còn nhưng không vì vậy mà giải Nobel thiếu các cuộc tranh cãi nảy lửa, cả mâu thuẫn gay gắt. Năm 2004 khi tiểu thuyết trào phúng, mỉa mai về thân phận người phụ nữ Tình ơi là tình của nữ văn sĩ người Áo Elfriede Jelinek đoạt giải Nobel, một cuộc cãi vã dữ dội về tác phẩm đã diễn ra. Giới phê bình cho rằng đây là tác phẩm Nobel Văn học không xứng đáng, thậm chí bản thân các thành viên Ủy ban Nobel đã công nhận nhà văn Elfriede Jelinek là “mạnh mẽ và độc đáo” nhưng sau đó cũng bị chia rẽ nội bộ.

Giải Nobel năm 2008 cũng không kém. Nó nóng lên ngay từ khi chờ đợi với việc ông Horace Engdahl, thành viên đứng đầu Ủy ban Nobel đưa ra nhận định: “Văn học Mỹ còn quá thiển cận và thấp kém để tranh đua với những trang viết uyên bác, nghệ thuật của châu Âu”.

Nhận xét này đã gián tiếp giáng một đòn chí tử vào hy vọng của người Mỹ về giải Nobel Văn học năm nay. Và đương nhiên, một cuộc chiến ngôn từ đã bùng nổ giữa hai bờ Thái Bình Dương vì lời phát biểu trên. Như thêm dầu vào lửa, nhà cái Ladbrokes (Anh) đã tổ chức đánh cược xem ai sẽ là người đoạt giải Nobel Văn học, 3 người đứng đầu là người châu Âu và người được hy vọng nhất là nhà văn Ý Claudio Magris.

Bất ngờ và không bất ngờ

Khi kết quả được công bố vào lúc 11g ngày 9-10 (18g giờ Việt Nam) điều tréo ngoe đã xảy ra, nhà văn đoạt giải Nobel 2008 không hề nằm trong danh sách 10 ứng viên mà nhà cái Ladbrokes đặt ra.

Một điều cũng khá ngộ nghĩnh, dù người đoạt giải, nhà văn Jean Marie Gustave Le Clézio là người Pháp (ông sinh ở TP Nice, Pháp, năm 1940) nhưng sau khi tốt nghiệp đại học, ông đã sang Mỹ sinh sống bằng nghề dạy học.

Nước Mỹ cũng có phần an ủi vì tại đây, ông Jean Marie đã sáng tác tác phẩm để đoạt giải Nobel… Vậy nhưng, mỉa mai thay, dù sống tại Mỹ nhưng sáng tác của ông lại rất xa lạ với người Mỹ và họ chào đón giải Nobel 2008 với câu hỏi: “Jean Marie là ai?”.

Cũng như những giải Nobel Văn học khác, những lời chỉ trích bắt đầu xuất hiện. Nhà phê bình Đức Sigrid Loeffler gọi giải Nobel văn học 2008 là: “Sự lựa chọn quái lạ…”, “Sách của ông ta chạy từ NXB này sang NXB khác suốt 40 năm qua, nghĩa là người ta không hài lòng về doanh số của chúng”.

Và Sigrid kết luận: “Ông ta (Jean Marie) chỉ là một kẻ lãng mạn lỗi thời”. Còn trên tạp chí Time (Mỹ), nhà phê bình Lev Grossman mỉa mai: “Chỉ người biết tiếng Pháp mới biết ông ấy”, ám chỉ sách của Jean Marie không bán được nên chẳng ai quan tâm chuyện chuyển sang tiếng Anh.

Còn người trong cuộc, nhà văn Jean Marie Gustave Le Clézio lại tỏ ra rất hoan hỉ với giải thưởng danh giá này. “Tại sao không?” là câu trả lời của ông khi ai hỏi về sự xứng đáng của giải Nobel 2008.

Tổng thống Pháp đã khá lãng mạn khi nhận xét về ông: “Một đứa bé lớn lên ở Mauritius và Nigeria, một chàng thanh niên gắn bó với Nice và là một kẻ du mục từ Mỹ đến những sa mạc châu Phi, Le Clézio là một công dân thế giới, một người con của mọi lục địa và mọi nền văn hóa”. Tuy nhiên, bản thân nhà văn lại khá thực tế, điều này được chứng minh khá rõ khi ông nói về số tiền thưởng 1,3 triệu USD của giải Nobel: “Tôi còn vài khoản nợ. Tôi sẽ mang đi thanh toán chúng”.

TÂN TƯỜNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nâng cao dân trí để hạn chế hiện tượng dâng sao giải hạn (trong ảnh: Người dân đến chùa lễ Phật trong không khí thành kính, trang nghiêm. Ảnh: MINH THANH

Dâng sao giải hạn - không thay đổi được vận hạn

Một vài năm trở lại đây, trong những ngày đầu năm mới nở rộ hiện tượng người người, nhà nhà đi làm lễ dâng sao giải hạn tại các đền, chùa... với kỳ vọng sẽ tiêu tan mọi khó khăn, vấn nạn trong năm. Việc dâng sao giải hạn có thực có ý nghĩa và khả năng kỳ diệu như vậy hay không? Giáo sư Trần Lâm Biền - nhà nghiên cứu dân gian - đã chia sẻ với phóng viên Báo SGGP xung quanh vấn đề này. 

Điện ảnh

Đạo diễn Hollywood: Quảng Bình rất thuận lợi cho phim bom tấn

Giám đốc Sở Du lịch Quảng Bình cho biết, đại diện các hãng phim hạng A của Mỹ khen ngợi cảnh đẹp của Quảng Bình là "những hình ảnh độc đáo họ chưa từng tiếp cận trong đời" và nhận định Quảng Bình có tiềm năng trở thành phim trường mới của Hollywood.

Âm nhạc

Susan Boyle ra album mới

10 năm sau khi tham gia cuộc thi Britain’s Got Talent và giành giải á quân, ca sĩ Susan Boyle chuẩn bị ra album phòng thu mới mang tên TEN. 

Sân khấu

Hát bội chào xuân với Lễ khai hạ - Cầu an

Sáng 11-2, Ban quản lý Di tích lịch sử văn hóa Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt đã tổ chức “Lễ khai hạ - Cầu an”. Đông đảo du khách thập phương đã đến viếng, dâng hương hoa và thưởng thức các nghi thức lễ cúng tế truyền thống.

Sách và cuộc sống

Khám phá và an trú trong thế giới sách văn học

Bên cạnh việc tiếp tục nghiên cứu những giá trị văn học kinh điển thì gần đây xuất hiện một số công trình lý luận phê bình về văn học đương đại, mà tập tiểu luận - phê bình An trú miền đọc của TS Mai Thị Liên Giang được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2018 rất đáng chú ý trên tinh thần khám phá, khơi mở, đánh giá khách quan những giá trị văn học.

Sáng tác

Sức xuân

Hoa khép nhụy
lộc biếc chồi
Mưa xuân giăng lạnh
bồi hồi Nguyên tiêu
Bảy ba bâu trắng yếm điều
Em ngân
xao xuyến khúc chiều Hội Lim

Mỹ thuật

Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn khởi động phiên “Tết”

Với mong muốn chắt chiu hơi thở Tết Việt từ hội họa, thổi hồn vào đời sống tinh thần của mỗi người, Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn sẽ tổ chức phiên 20 giới thiệu các sáng tác mang đậm nét thăng hoa trong văn hóa truyền thống của dân tộc.