Trong bài viết “Doanh nghiệp nhà nước thường chậm chân” (Báo SGGP số ra ngày 10-5), chúng tôi đã nêu việc các doanh nghiệp tư nhân thường giữ vai trò tiên phong khi nhà nước cần có doanh nghiệp (DN) đứng ra cùng giải quyết những vấn đề cấp bách, như những đợt cao điểm về dịch bệnh gia súc, gia cầm và mới đây là cơn sốt gạo. Nay, nếu thông tin một DN tư nhân ở đồng bằng sông Cửu Long chuẩn bị thành lập viện nghiên cứu về con cá tra là hiện thực thì một lần nữa cho thấy, DN nhà nước lại chậm chân.
Cá tra, ba sa là con cá bản địa lưu vực sông Mekong, vốn được làm thực phẩm cho người dân nghèo, giờ đây đã trở thành món ăn ưa thích của người dân các nước phát triển. Từ 1997 đến nay, diện tích nuôi loài cá này tăng cả chục lần (từ 1.200 ha lên 9.000 ha), sản lượng tăng hơn 44 lần (từ 22.500 tấn lên gần 1 triệu tấn), sản phẩm chế biến xuất khẩu tăng hơn 40 lần (từ dưới 20 triệu USD/năm lên 1 tỷ USD/năm, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu ngành thủy sản).
Có thể nói, sự phát triển nghề nuôi, chế biến, xuất khẩu cá tra, ba sa VN là câu chuyện thần kỳ. Nhưng đó là giai đoạn VN một mình một chợ. Gần đây Trung Quốc, Myanmar, nhất là Thái Lan đã đầu tư hàng chục triệu USD để nghiên cứu loài cá này. Nếu VN không có bước chuyển trong tình hình mới thì trước sau gì cũng sẽ bị tụt hậu. VN chỉ có thể tiếp tục đứng vững vị trí số 1 nếu có chính sách đầu tư và nghiên cứu về giống cá này một cách chuyên sâu.
Sở dĩ Đài Loan (Trung Quốc) giữ vững ngôi vị dẫn đầu về nuôi và xuất khẩu cá rô phi cho dù hiện nay có nhiều nước tham gia là nhờ họ có hẳn một viện chuyên nghiên cứu loại cá này. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn Lương Lê Phương (khi còn là Thứ trưởng Bộ Thủy sản) đã từng nhấn mạnh đến việc cần thiết phải xây dựng cho được một viện nghiên cứu riêng và chuyên sâu cho con cá tra, ba sa.
Theo Công ty cổ phần Thủy sản Bình An (Bianfishco), công ty đang chuẩn bị bộ khung cho dự án Viện Nghiên cứu Pangasius Bianfishco VN tại KCN Trà Nóc 2 (TP Cần Thơ). Nếu đúng như dự kiến thì đây sẽ là viện nghiên cứu thủy sản đầu tiên do DN thành lập. Thời gian qua con cá tra, ba sa đã được các viện, trường nghiên cứu và đã có những đóng góp không nhỏ vào vị trí con cá tra hiện nay. Nhưng trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt hơn giữa các nước, trong đó không ít quốc gia muốn vượt qua vị trí số 1 về xuất khẩu cá tra của VN, thì một viện nghiên cứu riêng cho loại cá này sớm đi vào hoạt động là vô cùng cần thiết.
CÔNG PHIÊN
