Mô hình lúa - tôm ở ĐBSCL: Thích ứng biến đổi khí hậu
Thứ năm, 15/10/2009, 23:54 (GMT+7)

Vài năm gần đây, nông dân các địa phương ven biển ĐBSCL trúng đậm mô hình “con tôm ôm cây lúa”. Toàn vùng hiện có hơn 120.000 ha đất nông nghiệp sản xuất theo mô hình này, vượt gấp nhiều lần so với thời sơ khai 10 năm trước. Đặc biệt, qua thực tế, mô hình lúa - tôm được các nhà khoa học khẳng định thích ứng cao với diễn biến bất thường của biến đổi khí hậu toàn cầu và có thể sản xuất lớn…!

Mô hình của nông dân

40 năm trước, tại xã Long Điền Đông K, nay là xã Long Điền Đông A, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu, nông dân tình cờ thu hoạch được tôm trong ruộng lúa. Từ đó họ đưa nước mặn vào một cách vừa phải để cho tôm phát triển song hành với cây lúa. Đây là một trong những nơi đầu tiên ở vùng bán đảo Cà Mau sản xuất lúa - tôm đầu tiên. Đến nay, mô hình này ngày càng được nhân rộng, áp dụng tốt các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quy trình sản xuất ngày càng hoàn thiện. Ngày càng xuất hiện nhiều điển hình cho lợi nhuận 50 - 100 triệu đồng/ha/năm.

Nông dân Nguyễn Văn Hiếu, thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, cho biết: “Năm 2007, tình cờ tôi cấy 7 công lúa một bụi đỏ trên đất nuôi tôm. Cuối vụ thu hoạch được 25 giạ/công. Năm nay, tôm ít bệnh hẳn so với những ao tôm bên cạnh. Chính vì vậy, tôi quyết định sản xuất lúa hết 10 công đất của mình”. Ông Hiếu bật mí: “Tôi thấy nhiều vùng ở Bạc Liêu trồng lúa trên đất nuôi tôm khá quá nên về đây cấy thử nhưng không ngờ trúng thiệt”.

Thấy anh Hiếu cấy lúa có kết quả, nhiều bà con ở thị trấn miền biển này cũng làm theo. Đến nay, diện tích lúa - tôm lên đến trên 2.200ha. Tại huyện Cái Nước, để có lúa cấy trên đất tôm, người dân gieo mạ trên sân nhà, rồi nhổ cấy xuống vuông tôm. Dù qua nhiều công đoạn nhưng ai cũng hớn hở vì khả năng thắng lớn.

Ở Bạc Liêu, do trúng mùa lúa từ năm rồi, nên năm nay chính quyền, ngành nông nghiệp không cần vận động, nông dân vẫn chủ động xuống giống lúa trên ao tôm của mình... tới 21.000 ha.

Tại vùng bán đảo Cà Mau (tỉnh Kiên Giang) năm 2003-2004, nông dân ào ạt phá bỏ bờ bao, dẫn nước mặn vào sản xuất một vụ lúa - một vụ tôm, bất chấp sự ngăn cản quyết liệt của chính quyền. Trước hiệu quả thiết thực của mô hình này, địa phương phải mở rộng quy hoạch vùng lúa - tôm và tăng cường hỗ trợ nông dân.

Ông Huỳnh Văn Hòa, tổ 3, ấp Thuồng Luồng, xã Đông Hưng A, huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang, một trong những nông dân sản xuất theo mô hình lúa - tôm đầu tiên ở địa phương, tâm sự: Nhà có 4 ha ruộng, trước đây, gia đình làm lúa - cá nhưng càng làm càng thua lỗ và đã nợ quá hạn ngân hàng huyện gần 30 triệu đồng, chưa kể tiền vay bên ngoài. Sau khi “bửa” đập Xẻo Nhào - kênh Chống Mỹ (năm 2003) và được nhà nước múc kênh mới, gia đình tôi chuyển sang làm tôm - lúa. Từ đó đến nay, vụ nào cũng lãi hơn 100 triệu đồng từ tôm, chưa tính tiền bán hơn 400 giạ lúa… Xã Đông Hưng A hiện có 95% số hộ nuôi lúa - tôm có lời. Nông dân trong xã đã cải tạo xong vuông bao để sản xuất đúng mô hình “com tôm ôm cây lúa”…

Theo ngành nông nghiệp các địa phương ở ĐBSCL, từ năm 2000 đến nay, diện tích sản xuất theo mô hình lúa - tôm liên tiếp tăng lên. Kiên Giang từ 20.000ha năm 2003 đến nay tăng lên 60.000 ha; Cà Mau từ 15.000ha, đến nay trên 25.000ha; Bạc Liêu 10.000ha, nay lên đến 21.000ha… Mô hình luân canh lúa - tôm đem đến lợi nhuận cho nông dân 27,5 triệu đồng/ha/năm…

Nông dân huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang thu hoạch tôm trên vùng sản xuất theo mô hình lúa - tôm.

Thích ứng biến đổi khí hậu

Một thông tin rất quan trọng đối với nông dân bấy lâu gắn bó với mô hình lúa - tôm là: Tại hội thảo phát triển hệ thống canh tác lúa - tôm các tỉnh ven biển ĐBSCL diễn ra tại Sóc Trăng cuối tháng 9, các nhà khoa học cho rằng đây là mô hình sản xuất thích ứng với diễn biến bất thường của biến đổi khí hậu và có thể mở rộng diện tích lên 200.000 ha trong vài năm tới.

ĐBSCL chịu tác động của biến đổi khí hậu nặng nhất so với toàn quốc, khả năng xâm nhập mặn sâu vào đất liền là điều khó tránh khỏi. Theo dự báo của Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, khả năng có đến 2,4 triệu ha bị nước biển xâm nhập mặn, nhiều diện tích chuyên trồng lúa 2 vụ/năm sẽ không thể sản xuất được do nước mặn tràn vào. Lúc đó, mô hình canh tác một vụ lúa, một vụ tôm là thích ứng nhất.

TS Trần Thanh Bé, Giám đốc Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, cho rằng: “ĐBSCL có hơn 1,4 triệu ha đất ngập nước do tác động của xâm nhập mặn. Con số này sẽ tăng lên do quá trình biến đổi khí hậu, cụ thể là nước biển dâng, xâm nhập mặn sâu vào đất liền. Khoanh vùng ngọt hóa để trữ ngọt sản xuất lúa là điều không tưởng. Chính những dòng nước mặn xâm nhập vào ruộng lúa đã tạo điều kiện cho người nông dân nuôi tôm và cũng chính họ “phát minh” ra mô hình sản xuất lúa - tôm”.

TS Nguyễn Văn Hảo, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 2, cho rằng: “Con tôm sú sau nhiều năm nuôi tại ĐBSCL cho kết quả cao, nhưng yếu tố môi trường là điều rất quan trọng, vì vậy trồng lúa trên đất nuôi tôm là cách làm cải tạo môi trường rất tốt. Đây là mô hình đã được khuyến cáo nhiều năm vì mức độ bền vững của nó. Con tôm nuôi theo mô hình này hoàn toàn sạch bệnh, kể cả cây lúa cũng vậy, do không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhiều nên chất lượng cao. Tuy nhiên, hiện nay chưa ai khẳng định ĐBSCL phát triển bao nhiêu ha tôm là đủ” .

Vì hiệu quả cao của mô hình lúa - tôm mấy năm qua dẫn đến diện tích tăng đột biến, vượt xa quy hoạch, quản lý và khả năng đáp ứng của hệ thống thủy lợi. Theo Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Bùi Bá Bổng: Nước biển dâng, xâm nhập mặn là điều đáng lo, nhưng nông dân đã chọn được mô hình phù hợp trong bối cảnh khó khăn là điều đáng mừng. Đây là bước khởi đầu cho việc tổng kết, nghiên cứu, trao đổi và định hướng phát triển bền vững sản xuất lúa - tôm nước lợ. Sắp tới, cần phải tập trung quy hoạch, đầu tư phù hợp để nâng cao hơn nữa hiệu quả của mô hình sản xuất này.

TS Phạm Văn Dư, Phó Cục trưởng Cục trồng trọt - Bộ NN-PTNT, cho biết: Chúng tôi đang nghiên cứu nhiều loại giống lúa mới có khả năng chịu mặn cao để thích ứng với môi trường đối với mô hình này. Bên cạnh đó là nghiên cứu một số loại rau, màu thích hợp để nông dân trồng trên các bờ bao vuông tôm nhằm sử dụng tối đa diện tích canh tác, tăng thu nhập, sản xuất đa canh trên cùng một đơn vị diện tích. 

BÌNH ĐẠI

In trang Về đầu trang

CÁC TIN, BÀI KHÁC >>
Tây Nguyên: Cà phê, ca cao tăng giá mạnh  (12/10/2009,02:23)
Xuất khẩu công nghệ chế biến hạt điều, nên hay chưa?  (10/10/2009,10:20)
Hướng đi mới cho vùng chè Lâm Đồng  (10/10/2009,10:12)
TPHCM: 2.500ha trồng rau an toàn  (10/10/2009,10:09)
Vận hành trang web về Festival lúa gạo Việt Nam lần thứ nhất   (10/10/2009,02:18)
Tỷ phú trồng mai  (09/10/2009,09:39)
Quận 2: Hơn 2.300 hộ giảm nghèo  (09/10/2009,09:35)
Cơ cấu cây trồng vật nuôi ở xã Tân Nhựt (Bình Chánh): Giúp dân thoát nghèo  (09/10/2009,09:20)
Hỗ trợ nông dân trồng hoa lan tiêu thụ sản phẩm  (06/10/2009,02:47)
Xuất khẩu gạo vượt ngưỡng 2 tỷ USD  (06/10/2009,02:10)