Ngày 26-1, TPHCM sơ kết 3 năm chuyển dịch cơ cấu sản xuất ngành nông nghiệp (2006 - 2009). Hiện nay, mỗi năm diện tích đất nông nghiệp ở TPHCM giảm bình quân trên 1.100ha nên việc duy trì đà phát triển là điều khó khăn. Do vậy, việc xác định cây con phù hợp với nền kinh tế đô thị và tạo ra giá trị cao trên một đơn vị diện tích rất quan trọng.

Thu hoạch rau an toàn ở huyện Hóc Môn. Ảnh: Đức Thành

Trên 4.000 tỷ đồng xây dựng hạ tầng nông thôn

Nhìn lại 3 năm qua, có thể thấy rằng tốc độ tăng trưởng bình quân 5,7%/năm là một thành tựu khá tốt khi mà điều kiện thực hiện việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp TPHCM gặp nhiều khó khăn như dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi (nhất là trên gia súc, gia cầm, tôm sú…). Đặc biệt là năm 2009, năm cực kỳ khó khăn đối với nền kinh tế đất nước trong bối cảnh khủng hoảng tài chính thế giới, nhưng giá trị sản xuất nông lâm ngư nghiệp TP ước đạt 3.210 tỷ đồng, tăng 3,2% so với năm 2008.

Trong 3 năm này, ngành chăn nuôi có tốc độ phát triển mạnh nhất đạt 10%/năm, trồng trọt 7,7%/năm, dịch vụ nông nghiệp tăng 6%. Việc TPHCM chuyển dần diện tích lúa sang cây trồng khác (hoa, rau an toàn, cỏ làm thức ăn gia súc và cây công nghiệp) để có giá trị hơn là chủ trương hoàn toàn hợp lý khi đất nông nghiệp bị đô thị hóa mạnh, đất trồng trọt còn lại manh mún, không thể có năng suất, chất lượng và sản phẩm hàng hóa bằng những nơi khác.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh, 3 năm qua TP đầu tư trên 4.000 tỷ đồng để xây dựng hạ tầng nông thôn, tạo điều kiện cho việc chuyển đổi sản xuất nông nghiệp TP. Nhờ đó, năng suất, chất lượng và hiệu quả trên một đơn vị sản xuất của nông nghiệp tăng bình quân 2,2 lần, cá biệt có trường hợp tăng cả 10 lần như trồng lan cắt cành, cá cảnh, cá sấu… doanh số có thể đạt 300 - 500 triệu đồng, thậm chí 1 tỷ đồng/ha/năm.

Chậm quy hoạch lâu dài

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Trung Tín, hạn chế của 3 năm chuyển đổi là những kết quả đạt được chưa phải tất cả đều bền vững và vẫn còn hơi chậm. Việc mở rộng diện tích cây trồng, vật nuôi có giá trị và lợi nhuận cao chưa như mong muốn. Với mục tiêu TPHCM là đầu tàu trong việc sản xuất và cung ứng giống cây con cho vùng kinh tế trọng điểm, khu vực phía Nam và cả nước, nếu từng cây con cụ thể thì có (giống heo…), nhưng nhìn chung vẫn chưa thể hiện vai trò một cách rõ nét. Việc liên kết với các tỉnh trong việc chế biến, tiêu thụ nông sản cũng chưa được nhiều doanh nghiệp thực hiện, vẫn dừng lại ở vài đơn vị quen thuộc như Vissan, Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn (SAGRI), Công ty TNHH Ba Huân… Nhưng điều có thể nói làm hạn chế đà chuyển dịch chính là việc chậm quy hoạch lâu dài đất dành cho sản xuất nông nghiệp, ít nhất đến năm 2020. Do vậy, nông dân, nhà đầu tư chưa yên tâm thực hiện chuyển đổi và đầu tư sản xuất căn cơ. Vì vậy, dù giống - cây - con, đồng vốn và kỹ thuật đều sẵn sàng nhưng lại thiếu yếu tố cơ bản là đất đai chưa rõ ràng. Ngay cả việc đầu tư kết cấu hạ tầng, dù TP đầu tư hàng ngàn tỷ đồng, nhưng chưa thể gọi là đủ. Đó là chưa kể trong lúc nhiều địa phương không đủ vốn thi công, lại cũng có không ít địa phương sử dụng không hết nguồn vốn…

Phó Chủ tịch Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh, tính tự chủ của địa phương và nông dân rất quan trọng trong việc thực hiện quá trình chuyển đổi. Vấn đề phòng chống dịch bệnh trên gia súc, gia cầm và thủy sản cần phải quyết liệt hơn nhằm hạn chế rủi ro cho người chăn nuôi. Nhưng quan trọng nhất là các sở, ngành, địa phương sớm công bố quy hoạch về đất nông nghiệp nhằm đảm bảo tính ổn định cho ngành nông nghiệp đô thị, yếu tố quan trọng để nhà đầu tư và nông dân yên tâm chuyển đổi.

- Mục tiêu: tiếp tục giảm diện tích đất trồng lúa năng suất thấp để chuyển sang cây trồng khác. Diện tích rau gieo trồng trên 12.000ha, trong đó rau an toàn trên 98%. Hoa - cây kiểng: 2.000ha. Diện tích trồng cỏ chăn nuôi 3.400ha, duy trì đàn bò sữa 77.000 - 80.000 con. Đàn heo khoảng 300.000 con. Cá kiểng: 60 triệu con, cá sấu 170.000 con... - Các giải pháp chủ yếu: Quy hoạch chi tiết các vùng sản xuất giống cây, con, các loại cây trồng, vật nuôi, vùng sản xuất hàng hóa và công khai các quy hoạch được phê duyệt. Tập trung phát triển mạnh các loại cây con và nông sản chủ lực theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, ổn định…

Công Phiên