NSƯT Viễn Châu và những nỗi nhớ

Trong số 6 NSƯT được TPHCM đề cử đặc cách xét tặng danh hiệu NSND đợt này có NSƯT Viễn Châu. Đây là điều hoàn toàn hợp tình, hợp lý, bởi ông rất xứng đáng với danh hiệu cao quý này, cả về tài năng, đức độ, quá trình cống hiến và tâm huyết với nghề. PV Báo SGGP đã có cuộc trao đổi với ông.

NSƯT Viễn Châu (phải) ngẫu hứng hát bài vọng cổ do chính ông sáng tác.

- PV: Thưa nghệ sĩ, ông có thể chia sẻ một số sáng tác mới những sáng tác này ông viết về đề tài gì?

NSƯT VIỄN CHÂU: Tôi hay viết về những chuyện tình cảm. Bởi vọng cổ đi vào những chuyện tình cảm rất nhẹ nhàng, ru hồn người xem, người nghe. Bài tôi mới viết gần đây là Cung đàn ước lệ, Chị vẫn đợi em về… Trong đó, Chị vẫn đợi em về kể về chuyện tình cảm hai chị em ruột. Lúc chị em còn nhỏ, chị ngồi vá áo dưới trăng, em gái nằm tựa đầu bên cạnh nhưng khi lớn lên, em gái đi lấy chồng ngoại quốc bỏ lại một mình chị ngồi dưới trăng đơn côi…

- Lâu nay, nhiều người muốn biết nghệ danh Viễn Châu của ông bắt nguồn từ đâu?

Quê tôi ở xứ Đôn Châu. Khi anh tôi bị giặc giết chết, mồ mả ông bà bị cày xới, tôi quyết định bỏ đi biệt xứ. Từ đó tôi mới lấy chữ Viễn ghép với chữ Châu của quê hương để đặt nghệ danh của mình.

- Sau lần giã biệt ấy, đến khi nào ông mới tìm về thăm quê?

Khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước được mấy tháng, tôi có về thăm quê, tất cả đều thay đổi. Tôi không còn nhớ rõ, ngày xưa anh mình đã bị giết, chôn ở đâu nên khi đứng cạnh bờ sông, tôi thắp hương lên một mô đất cầu mong may mắn để linh hồn anh cũng được ấm áp… Mấy năm sau, vào khoảng năm 1982, với nỗi nhớ quê hương da diết, tôi đã sáng tác bài thơ Tình quê hương: Lâu lắm rồi bữa trước/ Mới mười chín tuổi đầu/ Mang nỗi buồn tang tóc/ Ngậm ngùi xa Đôn Châu/ Ngày trở về quê mẹ/ Sao từng bước ngập ngừng/ Phải đâu là viễn khách/ Mà lòng nghe bâng khuâng/ Trông lên hàng cổ thụ/ Vi vút lá vàng bay/ Bâng khuâng mình tự hỏi/ Ai già nua hơn ai/ Bỗng dưng mình chợt nhớ/ Vì đây là quê hương!

- Có vẻ như ông chưa bao giờ chuyển những câu thơ, ý thơ của mình thành những lời ca vọng cổ?

Trước giờ tôi chưa làm điều này nhưng với một gợi ý thú vị như vậy, trước mắt, tôi sẽ chuyển bài thơ Tình quê hương thành bài tân cổ giao duyên để các nghệ sĩ hát chia sẻ với rộng rãi công chúng. Tôi nghĩ, trong cuộc sống của mỗi người, quê hương là một chốn đi về rất đỗi thân quen mà bất kỳ ai cũng nhớ mãi.

- Qua các cuộc thi cải lương, ông nhận thấy các nghệ sĩ trẻ hát vọng cổ ra sao?

Hầu hết các cuộc thi tôi đều theo dõi, mừng là cải lương vẫn còn nhiều người trẻ kế tục. Nhưng thú thật, có nhiều nghệ sĩ trẻ hát vọng cổ điệu đà, làm dáng quá không đúng với cái chất của vọng cổ. Theo tôi, hát vọng cổ phải thật giản dị, nhẹ nhàng giống như những lời mẹ ru, ngọt ngào và êm ái đưa con trẻ vào giấc ngủ say.

- Với kho tàng đồ sộ hơn 2.000 bài vọng cổ, ông có đăng ký bản quyền cho những tác phẩm của mình?

Cách nay hơn 2 năm, có đơn vị làm công tác đăng ký tác quyền tìm đến hướng dẫn, tôi đã đăng ký đầy đủ bản quyền. Nhờ vậy mà khoảng 2 năm nay, cứ 3 tháng, đơn vị này mời tôi lên nhận tiền tác quyền (sau khi trừ thuế, trừ phí) ít nhất là mười mấy triệu đồng, có đợt nào nhiều cũng được 40 triệu đồng. Trước đó, tôi đâu có nhận được đồng cắc nào đâu, mặc dù có rất nhiều nghệ sĩ, đơn vị tổ chức sử dụng bài vọng cổ của mình. Thậm chí có lần, tôi thấy một đài truyền hình ở tỉnh phát những bài ca cổ của mình, liền gửi thư đặt vấn đề tác quyền nhưng rồi chẳng hề nhận được một dòng hồi âm nào.

- Là soạn giả viết vọng cổ cho rất nhiều nghệ sĩ thành danh trong làng cổ nhạc, vậy gần đây ông có gặp lại các nghệ sĩ “ngôi sao” ấy không?

…Đâu có gặp lại ai. Thỉnh thoảng có Lệ Thủy (NSƯT Lệ Thủy – PV) đến thăm hỏi, tặng thuốc men. Có lúc nằm nghĩ ngợi, cái nghề này cũng bạc bẽo thật. Thôi kệ! Nếu ai nhớ cái tình, gặp lại cũng vui. Còn không thì cũng chẳng sao, thoáng chút buồn rồi cũng chóng qua. Chắc cuối năm nay, vợ chồng tôi sẽ chuyển về quận 7 sinh sống, dưỡng già…

Năm nay đã gần 90 tuổi, sức khỏe của NSƯT Viễn Châu không còn như xưa. Gần cả năm nay, đôi mắt ông cứ mờ dần, nhìn không thấy rõ khiến cho việc đi đứng, viết lách cũng có nhiều hạn chế hơn trước. Ông bảo: “Lúc trước lâu lâu có mấy người bạn lại nhà chở đi uống cà phê nhìn thấy khung cảnh đẹp, cũng vui. Giờ không đi đâu được, mỗi lần bạn tôi tới hay mua 1 chai cà phê mang lại pha ra mấy ly rồi ngồi nhâm nhi cho đỡ buồn…”. Khi nhắc tới việc sáng tác, nét mặt ông tươi hẳn, ông bảo: “Lâu lâu mới viết bởi lúc này cặp mắt cũng lờ mờ lắm, một tay viết, một tay phải chặn cây bút lại cho chữ viết không bị leo hàng khó đọc…”.

Đỗ Hạnh (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công an TP Cần Thơ lên tiếng việc bắt giữ một đạo diễn liên quan đến vụ án ma túy

Công an TP Cần Thơ lên tiếng việc bắt giữ một đạo diễn liên quan đến vụ án ma túy

Mới đây, mạng xã hội Facebook đang lan truyền nội dung đơn cầu cứu của một đạo diễn, kiêm giảng viên thỉnh giảng tại Đại học Sân khấu – Điện ảnh về việc bị Công an TP Cần Thơ bắt giữ, đánh đập vì liên quan đến một vụ án ma túy. Ngay sau đó, Công an TP Cần Thơ đã lên tiếng trả lời về vụ việc trên.

Điện ảnh

Đảo của dân ngụ cư được vinh danh tại Italia

Ban tổ chức Giải thưởng điện ảnh quốc tế Efebo d’Oro đã trao Giải thưởng Lớn – EFEBO D’ORO Miglior Film Tratto Da Un Libro (Best Film Based On A Book) cho bộ phim đầu tay của nữ đạo diễn Hồng Ánh.


Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”. 

Sân khấu

Bảo tồn di sản diễn xướng trong hát bộ

Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM vừa phối hợp với Ban quản lý Di tích lịch sử văn hóa Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt tổ chức buổi tọa đàm và biểu diễn nghệ thuật chủ đề “Bảo tồn di sản diễn xướng trong hát bội”. 

Sách và cuộc sống

Ra mắt tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường

Mùa xuân vắng lặng của tác giả Rachel Carson được đăng nhiều kỳ trên tạp chí New Yorker trước khi xuất bản thành sách vào tháng 9 năm 1962. Ngay từ lúc ra đời, cuốn sách đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, như một hồi chuông cảnh tỉnh về môi trường. Từ đó đến nay, cuốn sách đã bán hơn hai triệu bản.