Hôm nay 5-5, phiên tòa xét xử vụ án Nguyễn Lâm Thái và đồng bọn bước sang ngày làm việc thứ 13. Sau khi đã nghe xong phần bào chữa của luật sư (LS) và các bị cáo, đại diện VKSND tỉnh Đồng Nai giữ quyền công tố tại phiên tòa đã đưa ra những lập luận của mình để đối đáp với nội dung bào chữa.

Hành vi của Nguyễn Lâm Thái là lừa đảo

Tại phiên tòa, LS bào chữa cho Thái và bản thân bị cáo cho rằng cơ quan điều tra đã hình sự hóa quan hệ dân sự vì bị cáo không có hành vi, thủ đoạn gian dối nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tiền của các bưu điện; các hợp đồng kinh tế được ký trên cơ sở hai bên bàn bạc, thỏa thuận, tự nguyện, việc mua rẻ bán đắt là hoạt động bình thường trong thương mại.

Tuy nhiên, công tố viên bác bỏ lập luận trên, khẳng định hành vi của Nguyễn Lâm Thái là lừa đảo vì bị cáo đã thực hiện một cách có hệ thống các hành vi vi phạm pháp luật và sử dụng những thủ đoạn gian dối trong quan hệ giao dịch, ký hợp đồng với các bưu điện, chẳng hạn: mua hóa đơn GTGT để hợp thức hóa và nâng khống giá đầu vào, chia nhỏ thiết bị, làm giả văn bản 6305 của Tập đoàn Bưu chính - Viễn thông Việt Nam gửi cho nhiều bưu điện…

Những hành vi này của bị cáo khiến các bưu điện phải mua vật tư, thiết bị của Thái với giá rất cao, gây thiệt hại cho nhà nước hàng chục tỷ đồng. Căn cứ điểm c điều 8 Pháp lệnh hợp đồng kinh tế, những hợp đồng mà bị cáo ký với các bưu điện là hợp đồng kinh tế vô hiệu vì một bên ký hợp đồng có hành vi lừa đảo, chứ không phải là hợp đồng được ký đúng pháp luật trên cơ sở tự nguyện, thuận mua vừa bán như các LS nêu ra.

Bị cáo nhóm bưu điện cố ý phạm lỗi

Bào chữa cho các bị cáo nguyên là cán bộ của bưu điện 12 tỉnh, LS cho rằng các bị cáo vô ý phạm lỗi, chỉ sai về thủ tục hành chính. Thế nhưng, công tố viên cho rằng các bị cáo đều là cán bộ chủ chốt (giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng, lãnh đạo các phòng nghiệp vụ) của các bưu điện, có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực thực hiện dự án đầu tư xây dựng cơ bản nên chắc chắn phải nắm rõ các quy định của pháp luật về đầu tư, đấu thầu, thanh quyết toán vốn đầu tư.

Vậy nhưng trong quá trình thực hiện, các bị cáo không chấp hành đúng và đầy đủ các quy định này, nên lỗi của các bị cáo là lỗi cố ý. Nếu các bị cáo làm đúng theo quy định thì Nguyễn Lâm Thái không thể lừa đảo được.

Đối với lời bào chữa rằng sự việc diễn ra trong thời gian dài, các hợp đồng được thanh toán đầy đủ, Tập đoàn Bưu chính – Viễn thông Việt Nam đã chấp nhận quyết toán, các cơ quan tài chính – thuế đều không phát hiện ra sai phạm cho nên sai phạm tại các bưu điện là có mức độ, công tố viên phát biểu: sở dĩ sự việc không được phát hiện là do các bưu điện đã tìm cách hợp thức hóa để che giấu hành vi cố ý làm trái của mình.

Vấn đề này, trong giai đoạn truy tố, VKSND Tối cao đã có kiến nghị bằng văn bản yêu cầu Tập đoàn Bưu chính – Viễn thong Việt Nam khắc phục các sai phạm đã xảy ra.

Không có cơ sở xem xét lại kết luận về giá

Tại phiên tòa, các LS đề nghị HĐXX xem xét lại việc giám định giá các thiết bị, vật tư mà các bưu điện đã mua của Nguyễn Lâm Thái với lý do: các văn bản là căn cứ giám định đã hết hiệu lực, các giám định viên vi phạm pháp luật khi thực hiện việc giám định tại cơ quan điều tra. Tranh luận lại, công tố viên cho rằng đề nghị này không có cơ sở để chấp nhận.

Theo công tố viên, công tác giám định đã được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, kết quả giám định giá là khách quan. Về cách tính thiệt hại, cơ quan tiến hành tố tụng đã áp dụng nguyên tắc có lợi khi trừ đi những chi phí thực tế không giám định được.

Về nơi tiến hành giám định, không chỉ làm việc tại cơ quan điều tra, giám định viên cũng đã đi xuống một số bưu điện tỉnh để trực tiếp kiểm tra, xem xét vật tư, thiết bị mà các bưu điện mua của Nguyễn Lâm Thái. Về bốn văn bản lấy làm căn cứ để giám định mà LS cho rằng đã hết hiệu lực, công tố viên cho rằng hành vi phạm tội của các bị cáo xảy ra từ năm 1999 – thời điểm những văn bản trên vẫn còn hiệu lực, vì vậy việc áp dụng những văn bản này là cần thiết và theo đúng nguyên tắc có lợi cho bị cáo.

Trong quá trình điều tra, cơ quan điều tra thông báo cho các bị can về kết luận giám định giá cũng như cách tính thiệt hại nhưng các bị can không có ý kiến gì, không khiếu nại và đã nộp tiền khắc phục hậu quả thiệt hại trước khi vụ án có kết luận điều tra.

Tại phiên tòa, các bị cáo và LS cũng chỉ đưa ra khiếu nại một cách chung chung là giá vật tư, thiết bị theo kết luận giám định là quá thấp mà không đưa ra được căn cứ xác đáng để xác định giá của các vật tư, thiết bị đã mua của bị cáo Thái!

Không có “khuất tất” khi quyết định xử lý hành chính một số cá nhân sai phạm
 
Trong quá trình bào chữa cho các bị cáo ở 12 bưu điện tỉnh phạm tội “Cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”, một số LS đặt vấn đề rằng còn nhiều cá nhân là cán bộ của 26 bưu điện tỉnh, thành khác cũng có hành vi sai phạm tương tự nhưng không bị xử lý hình sự mà chỉ bị xử lý hành chính.

Về vấn đề này, công tố viên khẳng định: “Dư luận rất quan tâm đến vụ án này, do vậy trong quá trình điều tra, truy tố không có cá nhân, cơ quan nào làm điều gì sai trái vì những động cơ không trong sáng, và nếu có như vậy thì đã bị dư luận phản ánh”.

Theo công tố viên, khi vụ án được phát hiện thì số lượng các cá nhân là cán bộ ngành bưu điện có hành vi sai phạm, cố ý làm trái rất nhiều. Trong quá trình giải quyết vụ án, các cơ quan bảo vệ pháp luật trung ương nhận thấy không thể khởi tố, xử lý hình sự đối với tất cả các cá nhân, cán bộ ngành bưu điện có sai phạm vì thời gian điều tra có hạn.

Bên cạnh đó, việc khởi tố số lượng lớn cán bộ ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước sẽ gây ra tác động, ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành bưu chính viễn thông. Vì vậy các cơ quan bảo vệ pháp luật trung ương đã cân đối giữa tính chất và mức độ sai phạm với thành tích, đóng góp và cống hiến của các cá nhân, cán bộ các bưu điện để thu hẹp diện khởi tố xử lý hình sự.

Đối với việc một số LS cho rằng các cơ quan pháp luật chỉ khởi tố, xử lý hình sự 33 bị cáo của bưu điện 12 tỉnh là đã để lọt người, lọt tội, công tố viên phát biểu: nếu trong khi bào chữa, LS thấy còn có tội phạm nào chưa được điều tra, xét xử thì có thể đề nghị HĐXX  xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

ÁI CHÂN