Lập nhiều phiếu chi khống để “rút” tiền đơn vị, “giếm” bớt tiền đóng mua bảo hiểm y tế tự nguyện của người dân nghèo địa phương… là những “chiêu thức” mà thời gian gần đây, nhiều cán bộ đoàn thể tận dụng để “rút ruột” quỹ công.
“Tranh thủ” cả tiền của người nghèo
Thống kê của Cơ quan Điều tra Công an TP cho biết: Chỉ trong tháng 7-2009 đã khởi tố 3 vụ án với 5 bị can liên quan đến tham nhũng, đáng nói nhất là những bị can này phần lớn không nằm trong diện dễ “tư túi”.
Như trường hợp của Nguyễn Thị Ngọc Hoa, nguyên Phó Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty cổ phần Bưu chính viễn thông Sài Gòn (SPT) thì quỹ Công đoàn đã trở thành “bầu sữa ngọt” cho Hoa. Từ tháng 1-2003 đến tháng 9-2008, Hoa đã lập nhiều phiếu chi khống, trùng lắp để đề nghị công ty thanh toán và Hoa đã chiếm đoạt tổng số tiền lên đến 2,5 tỷ đồng.
Cũng trong tháng 7-2009, quận Phú Nhuận đã đưa ra xét xử lưu động tại Trung tâm văn hóa quận và tuyên phạt nguyên Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ phường 9 Lý Thị Quỳnh Trâm 7 năm tù về tội tham ô tài sản. Từ tháng 1 đến tháng 5-2008, bằng thủ đoạn “giếm” bớt tiền đóng bảo hiểm y tế tự nguyện của người dân trong phường, Quỳnh Trâm đã bỏ túi hơn 160 triệu đồng…
Ông Lê Hữu Đức, Chủ nhiệm UBKT Thành ủy TPHCM cho rằng, hiện nay có không ít những loại quỹ đoàn thể trong các doanh nghiệp cũng như địa phương. Từ quỹ quốc phòng an ninh, phòng chống lụt bão, đền ơn đáp nghĩa, xóa đói giảm nghèo, vì người nghèo, công đoàn, khuyến học đến quỹ xây dựng cơ sở hạ tầng, chữ thập đỏ… Các loại quỹ đó đều có thể trở thành mảnh đất “màu mỡ” cho cán bộ tư túi nếu quản lý lỏng lẻo. Thực tế, các loại quỹ này cũng không có hệ thống thu chi chuyên nghiệp nên khi kiểm tra, giám sát đều lộ rõ sơ hở.
Theo Phó Trưởng ban Chỉ đạo TPHCM về phòng chống tham nhũng Kiều Ngọc Trạc, nguyên nhân do nhận thức của các cấp ủy cơ sở còn hạn chế, nhất là ở các cơ quan hành chính sự nghiệp. Ngoài chủ quan, tin anh em, có nơi còn cho rằng số tiền quỹ (công đoàn, vì người nghèo, chữ thập đỏ…) không nhiều vì vậy mới dẫn đến quản lý lỏng lẻo, tạo điều kiện để cán bộ tham ô.
Vụ tiêu cực do cán bộ công đoàn ở Công ty SPT đã có dấu hiệu tham ô từ năm 2003, mãi đến hết năm 2008 mới kiểm tra, khi số tiền đã lên đến 2,5 tỷ đồng. Thậm chí, nguyên Chủ tịch Chữ Thập đỏ phường 9 quận Phú Nhuận tham ô tiền của hội không phải lần đầu. Năm 2007, người này cũng đã tham ô với thủ đoạn tương tự như vậy (27 triệu đồng) nhưng chỉ bị UBND phường 9 khiển trách!
Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm
Theo bà Ngô Thị Bạch, Chánh Thanh tra quận 8, để phòng ngừa có hiệu quả tiêu cực phải tuyên truyền và tăng cường giám sát. Bà Bạch cho biết: Từ sau vụ cán bộ tham ô tại Bệnh viện quận 8 (thất thoát gần 4 tỷ đồng), quận đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các đơn vị hành chính, nhất là kiểm tra đột xuất dưới phường. Quận kiểm tra từ trường học, bộ phận thụ lý hồ sơ thủ tục hành chính ở UBND các phường, các nguồn quỹ vận động… Ngay cả những đơn vị như ban tôn giáo dân tộc, ban bảo vệ chăm sóc trẻ em… cũng nằm trong diện thanh kiểm tra thường xuyên vì các đơn vị này cũng thường nhận tài trợ từ nhiều tổ chức phi chính phủ.
Những năm trước, các trường học cũng là nơi dễ diễn ra tiêu cực do hệ thống thu chi còn lỏng lẻo, không ai kiểm tra, nay quận bổ sung đại diện lãnh đạo 52 trường trung - tiểu - mẫu giáo vào thành viên ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng của quận để dễ giám sát. Riêng với công tác tuyên truyền thì quận chú trọng nhiều vào tình hình cụ thể của đơn vị.
Nhấn mạnh đến trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, ông Kiều Ngọc Trạc cho rằng: Hễ đơn vị nào có người đứng đầu gương mẫu về đạo đức, tài năng thì nơi đó rất hiếm khi xảy ra tiêu cực, còn không thì rất dễ dẫn đến xào xáo, nội bộ lủng củng, tiêu cực. Thực tế thời gian qua nhiều đơn vị từng xảy ra tiêu cực đã mạnh dạn xử lý trách nhiệm người đứng đầu. Công ty SPT đã bầu lại Chủ tịch Công đoàn; Bí thư Đảng ủy Công ty Cấp nước TP bị cách chức khi công ty xảy ra tiêu cực; nguyên Giám đốc Sở LĐTB-XH TP Võ Thị Bạch Tuyết bị khiển trách sau khi đơn vị xảy ra tiêu cực rút ruột hơn 1 tỷ đồng…
Nhấn mạnh đến trách nhiệm phòng ngừa tham nhũng trong nội bộ các đơn vị, ông Lê Hữu Đức tha thiết: “Nếu chúng ta không phòng ngừa tốt sẽ tạo điều kiện để tham nhũng xảy ra, làm mất cán bộ, mất niềm tin của người dân, đau lòng lắm. Cần phải thanh tra, giám sát thường xuyên các loại quỹ vận động từ nhân dân”.
Hồng Hiệp | 
