Thủ tục đã tiến bộ, nhưng... thời gian còn quá dài
Kết quả điều tra về môi trường kinh doanh do Quỹ Châu Á phối hợp với Phòng Thương mại – Công nghiệp Việt Nam thực hiện gần đây cho thấy: đất đai vẫn đang là bức xúc lớn của doanh nghiệp. Năm 2001, trung bình thời gian để doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 267 ngày. Năm 2002, con số này rút xuống 253 ngày, và còn 213 ngày vào năm 2003.
“Kết quả điều tra cho thấy quy trình, thủ tục đã có sự tiến bộ, nhưng thời gian vẫn còn quá dài, gây tốn kém nhiều cho doanh nghiệp” – ông David Ray, Phó Giám đốc Dự án nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam của Quỹ châu Á nói.
Một ví dụ điển hình là Công ty TNHH Nam Tường ở TP Hồ Chí Minh. Ông Lưu Nam Tường, Giám đốc công ty này cho biết: để giải phóng mặt bằng cho dự án xây dựng khu công nghiệp tập trung ở huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh, công ty cần đến 3 năm kể từ khi nộp hồ sơ xin thuê đất. Trong hồ sơ xin cấp đất, Công ty Nam Tường phải chuẩn bị 11 loại giấy tờ khác nhau, và trong quá trình xin cấp đất, công ty đã phải tiếp xúc, thỏa thuận với 8 cơ quan chính quyền khác nhau, từ UBND xã cho đến các sở chức năng, và UBND TP Hồ Chí Minh.
Để giải quyết vấn đề này, trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đất đai năm 2003 đã quy định: Sở Tài nguyên – Môi trường là cơ quan đầu mối giải quyết hồ sơ xin cấp/thuê đất cho các dự án đầu tư của doanh nghiệp, có thẩm quyền thẩm định dự án đầu tư.
Tuy nhiên, theo ông Hàn Mạnh Tiến, Tổng Giám đốc Công ty Concetti, dự thảo nghị định đã không chỉ rõ cơ quan này sẽ “thẩm định” những vấn đề gì. Dự thảo cũng không đề cập đến sự phối hợp tham gia của các ban ngành khác tại địa phương trong quá trình cấp quyền sử dụng đất cho doanh nghiệp. Ngoài ra, thời hạn thực hiện thủ tục cũng rất ngắn gọn, chỉ trong khoảng 50 - 60 ngày. Nhưng, khâu quan trọng và hay gây ách tắc nhất trong quá trình doanh nghiệp xin thuê đất/cấp đất là giải phóng mặt bằng lại không được quy định thời hạn cụ thể.
Theo Luật Đất đai năm 2003, kỳ quy hoạch sử dụng đất được xác định là 10 năm, có thể điều chỉnh sau mỗi kỳ 5 năm. Trong khi đó, thời hạn giao đất cho các dự án đầu tư của doanh nghiệp là 50 năm. Ngay trước khi Luật Đất đai năm 2003 ra đời, đã có nhiều doanh nghiệp phải di dời và chịu thiệt hại do quy hoạch sử dụng đất thay đổi.
Ví dụ: từ năm 1989 đến nay, Công ty cổ phần Nhựa Sài Gòn đã phải di dời đến 3 lần. Trong đó, có lần công ty phải di dời khi mà nhà xưởng, thiết bị mới lắp đặt được 4 năm, thiệt hại rất lớn vì thời gian khấu hao của nhà xưởng, thiết bị ngành nhựa là 10 năm. Lần cuối cùng, công ty đã đầu tư và vận hành nhà máy của mình tại Khu công nghiệp Tân Tạo (TP Hồ Chí Minh). Tuy vậy, Ban lãnh đạo công ty rất lo lắng vì có nguồn tin rằng Khu công nghiệp Tân Tạo sẽ được thay đổi quy hoạch thành… khu dân cư vào năm 2010 (!?).
“Do phải gánh nhiều rủi ro từ thay đổi, điều chỉnh quy hoạch, các doanh nghiệp thường có tâm lý lựa chọn phương án đầu tư ngắn hạn, không bền vững. Hệ quả tất yếu là hiệu quả khai thác đất không đạt mức tối ưu” – ông Hàn Mạnh Tiến phân tích.
Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp cho rằng, về lâu dài, cần kéo dài kỳ quy hoạch sử dụng đất bằng với thời gian giao đất (50 năm). Trước mắt, dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đất đai cần được bổ sung những điều khoản bảo đảm quyền, lợi ích của doanh nghiệp trong trường hợp phải di dời do thay đổi quy hoạch.
BẢO MINH
| 
