Nhằm tăng cường các biện pháp quản lý đô thị, tháng 6-2003 UBND TPHCM đã ban hành 4 quyết định xử phạt hành chính đối với các hành vi làm mất mỹ quan đô thị… Sau 1 năm thực hiện, đã có gần 1,8 triệu trường hợp vi phạm bị xử phạt với tổng số tiền phạt 78,9 tỷ đồng. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách quá xa giữa những điều khoản được quy định trong các quyết định xử phạt hành chính và thực tế đang diễn ra ngoài xã hội...
 |
|
Kiểm tra, xử lý đậu xe trái quy định tại quận 1. Ảnh: Đ.V.D. |
UBND thành phố ban hành 4 quyết định về xử lý vi phạm hành chính là: Quyết định 104 về quản lý người lang thang, ăn xin, sinh sống nơi công cộng trên địa bàn thành phố;
Quyết định 105 về quy định mức phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh môi trường; Quyết định 106 về áp dụng một số biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ;
Quyết định 107 về quyền hạn, trách nhiệm của Chủ tịch UBND phường, xã, thị trấn trong việc xử phạt vi phạm hành chính về quản lý trật tự xây dựng. 4 quyết định này được xem là cẩm nang cho chính quyền cơ sở trong việc thiết lập lại trật tự đô thị.
Những điều khoản trong các quyết định quy định rất chi tiết việc xử phạt các hành vi làm ảnh hưởng đến trật tự mỹ quan đô thị. Quyết định 107 quy định Chủ tịch UBND phường - xã - thị trấn được áp dụng các biện pháp đình chỉ hành vi vi phạm, tạm giữ phương tiện, công cụ... được quyết định các biện pháp buộc tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần công trình xây dựng vi phạm, tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định đó nếu cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm.
Có thể nói, tất cả đã tạo ra một hành lang pháp lý cho chính quyền cơ sở cũng như cơ quan chức năng thiết lập trật tự văn minh đô thị ở địa phương mình.
Vì nhiều lý do từ chủ quan đến khách quan mà việc triển khai thực hiện các quyết định trên chưa đạt được kết quả như mong muốn. Từ những hạn chế trong bản thân các quyết định, hạn chế trong triển khai đã dẫn đến hiệu quả bị hạn chế. Hạn chế thứ nhất là công tác tuyên truyền.
Theo báo cáo của UBND thành phố, các sở - ban - ngành có liên quan và các quận - huyện đều phát hành các tài liệu tuyên truyền, tài liệu gấp, lẫn tuyên truyền miệng; phối hợp với đài truyền hình, đài phát thanh tổ chức các chuyên mục giải đáp pháp luật, trao đổi…
Nhưng thực tế với thành phố trên 6 triệu dân thì con số vài trăm ngàn tài liệu được phát hành, vài chục ngàn người được tham dự các buổi tuyên truyền và vài chục buổi phát sóng trên tuyền hình là vẫn còn quá ít, vì vậy nên vẫn còn rất nhiều người dân thành phố chưa biết rằng nếu khạc nhổ trên đường hay tiểu tiện nơi công cộng có thể bị phạt từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng… Hạn chế thứ hai nằm trong bản thân các quyết định, nhiều điều khoản trong các quyết định không có sự phân biệt mức độ xử lý giữa các quận trung tâm với các quận vùng ven.
Ví dụ, khoản 2, Điều 2 Quyết định 105 quy định phạt tiền từ 100.000 - 300.000 đồng với hành vi: để gia súc, các loại động vật khác phóng uế gây mất vệ sinh nơi công cộng. Nếu hành vi này xảy ra tại những quận trung tâm như 1, 3, 5… thì việc xử phạt là cần thiết.
Thế nhưng nếu hành vi này xảy ra tại quận ven quận 12, quận 9… liệu việc xử phạt có khả thi… Hạn chế thứ 3 là lực lượng thực thi các quyết định. Cùng một lúc thành phố ban hành 4 quyết định và có hiệu lực trên toàn thành phố, trong đó giao nhiệm vụ cho các quận - huyện, các sở - ban - ngành cùng có trách nhiệm triển khai thực hiện, kiểm tra và xử lý các trường hợp vi phạm.
Thế nhưng, xem ra lực lượng thực hiện các quyết định này vẫn còn khá mỏng. Song song với ban hành 4 quyết định trên, thành phố cũng có quyết định thành lập các đội trật tự đô thị quận huyện với nhân sự khoảng 50 người/quận - huyện; tổ trật tự đô thị phường – xã – thị trấn với khoảng 10 người/phường - xã.
Liệu lực lượng này có đủ sức làm tròn trách nhiệm được giao, đặc biệt tại những khu vực trọng điểm, phức tạp và ở những lĩnh vực có tính chuyên môn cao? Lãnh đạo một phường ở quận 3 đã than phiền: “Điều 3 của Quyết định 105 quy định về những hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm. Phường thì làm gì có cán bộ chuyên về vệ sinh an toàn thực phẩm, khi kiểm tra làm sao biết được đúng sai mà xử phạt.
Còn như ở Điều 4 quy định một số hành vi vi phạm về bảo vệ môi trường, có những điều chúng tôi không thực hiện được. Lực lượng của chúng tôi làm gì có chuyên môn để phát hiện được những trường hợp thải hóa chất độc hại, chất phóng xạ vượt quá giới hạn cho phép, siêu vi trùng độc hại...”.
Ngoài ra ngay trong cả 4 quyết định đều quy định việc xử lý những người vi phạm, tăng thẩm quyền cho chính quyền cấp cơ sở nhưng lại không hề có điều khoản nào ràng buộc trách nhiệm của các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng nếu họ không làm tròn nhiệm vụ.
Sự ra đời của 4 quyết định xử phạt hành chính nói trên là điều tất yếu trong bối cảnh thành phố hiện nay nhằm tạo bộ mặt trật tự văn minh đô thị. Tuy nhiên, nếu thẳng thắn nhìn nhận thì việc xử phạt chỉ là giải quyết phần ngọn, là biện pháp tình thế. Nhưng rồi ngay việc xử lý vi phạm cũng còn nhiều hạn chế nêu trên.
Dĩ nhiên, không thể trong một sớm một chiều có thể giải quyết được. Cần nâng cao hơn nữa vai trò tuyên truyền, giáo dục ý thức công dân từ trong nhà trường đến cộng đồng dân cư, để giải quyết gốc của vấn đề là ý thức của người dân, song song đó, một hạ tầng đô thị tốt là điều kiện để TPHCM trở thành một đô thị văn minh lịch sự.
CHIẾN DŨNG
| 
