Phim Huyền thoại về tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn: “Phần chìm” về cuộc chiến!

Đạo diễn Phong Lan.

Bộ phim tài liệu 12 tập Huyền thoại về tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn (Hãng phim TFS sản xuất) bắt đầu phát sóng từ ngày mai, 9-12, lúc 12g20 trên kênh HTV9. SGGP 12 Giờ vừa có cuộc trò chuyện với nữ đạo diễn Lê Phong Lan...

- Bộ phim được thực hiện trong thời gian... khá lâu, chắc có nhiều nguyên nhân?

Nếu tính cả thời gian làm đề cương đến khi hoàn thành phim là hơn 5 năm. Tôi gặp rất nhiều “áp lực” khi làm bộ phim này, trong đó áp lực lớn nhất là nhận được rất nhiều cú điện thoại “chất vấn”: Tại sao ông Ẩn mất rồi, tại sao cuốn sách Điệp viên hoàn hảo của Larry Berman tận bên Mỹ đã ra rồi... mà phim cũng chưa ra? Thực sự, khi ông Ẩn mất, phim mới xong phần ghi hình. Sở dĩ chậm chạp vì nguồn thông tin về ông, công việc của ông, những người liên quan đến ông được sưu tầm qua nguồn này, nguồn kia cần phải có thời gian thẩm định, do công việc của ông là một công việc đặc biệt. May mắn là cuối cùng tôi khai thác được thông tin chủ yếu do người trong cuộc cung cấp. Chúng tôi đã được Tổng cục 2 tạo điều kiện và giúp đỡ rất lớn. Nếu không có sự giúp đỡ này, bộ phim khó có thể hoàn thành.

- Xuất phát từ đâu chị có ý định làm phim về tướng Phạm Xuân Ẩn?

Đây là nhân vật tôi rất yêu kính. Đầu tiên tôi biết ông do đọc báo chí nước ngoài. Tôi biết nhiều từ cuốn Việt Nam: Một lịch sử (Vietnam: A History) của Stanley Karnow. Thấy nước ngoài nói nhiều về ông với cả sự ngưỡng mộ, kính trọng, khiến mình phải chú ý. Điều đặc biệt gây ấn tượng với tôi đó là ông vừa là nhà tình báo, vừa là nhà báo. Tôi theo dõi, để ý và khi biết đạo diễn Phillip Noyce – đạo diễn phim Người Mỹ trầm lặng – đến Việt Nam làm phim, người đầu tiên ông ấy đến thăm chính là tướng Phạm Xuân Ẩn. Phillip Noyce còn mời ông Ẩn cùng mình đi chọn cảnh cho phim và sau quá trình làm việc cùng ông, Phillip Noyce quyết định thay vai nữ chính là nữ diễn viên người Ấn Độ bằng diễn viên Việt Nam và Hải Yến đã được chọn.

Tôi rất tò mò, muốn tìm hiểu về Phạm Xuân Ẩn, tại sao ông lại được rất nhiều nhà văn, nhà báo, đạo diễn nổi tiếng thế giới kính trọng. Lúc đầu tôi tính làm phim truyện, nhưng thấy phim truyện người ta làm rồi nên quyết định làm phim tài liệu. Nhất là sau khi đọc Phạm Xuân Ẩn, tên người như cuộc đời của chị Nguyễn Thị Ngọc Hải, ý định làm phim tài liệu về ông càng thôi thúc tôi.

- Tướng Phạm Xuân Ẩn vốn không muốn nói nhiều về mình, chắc chị rất khó khăn để tiếp cận ông?

Đúng là tiếp cận được ông rất khó. Khi đọc những tài liệu nước ngoài viết về ông, tôi rất ngưỡng mộ, nhưng khi mới gặp ông lần đầu tôi lại... bực mình. Đến chơi và trò chuyện thì ông rất vui vẻ, nhưng chỉ cần hé ra đến gặp ông để quay phim là bị từ chối liền. Có thể nói chuyện với ông về bất cứ vấn đề gì, từ trong nước đến thế giới. Ông rất uyên thâm, nói cả ngày cũng không hết chuyện, nhưng vừa nói “cho cháu phỏng vấn” là bị... đuổi về ngay. Ông bảo chuyện của ông không có gì để viết cả, chẳng qua ông chỉ là “người may mắn” mà thôi. Và cuối cùng, tôi cũng là “người may mắn” vì tìm được cách tiếp cận ông, lại may mắn hơn khi được ông chấp nhận cho làm phim...

Đạo diễn Phong Lan (bìa phải) cùng đoàn phim trên đường quay.

- Nhưng đó là chuyện về sau, còn lúc đầu, chị có thấy... nản không và làm cách nào để thuyết phục ông đồng ý cho làm phim?

Nhiều lúc cứ đến rồi về không, tôi thấy nản kinh khủng. Một lần tình cờ gặp Larry Berman tại nhà ông, tôi như được tiếp thêm sức mạnh. Tôi nói với ông: “Sao chú cho ông ấy viết sách mà không cho cháu làm phim?”. Sau đó, tôi được ông giúp thật. Chắc tại tôi quấy rầy ông quá, nên ông đành phải giúp (cười nhẹ). Thời gian đoàn phim quay cũng khá vất vả, chúng tôi phải thay tới 5 người quay phim vì đang quay có khi phải nghỉ do sức khỏe của ông Ẩn không cho phép.

Nhiều hôm, cả đoàn phim kéo đến rồi lại về không, đó là những hôm bệnh tình ông đột nhiên trở nặng, ông không thể ngồi tiếp chuyện chúng tôi được. Để hiểu được ông, phải mất rất nhiều thời gian, công sức. Có những lúc, tôi bế tắc thông tin, có thông tin tôi có từ 3-4 năm trước nhưng phải bỏ... Ở Việt Nam chưa có chuyện giải mật thông tin, nên tiếp cận được với thông tin rất khó. Rơi vào trạng thái nản thì có, nhưng tôi chưa hề có ý bỏ cuộc.

- Sau khi bộ phim hoàn thành, chắc chị đã có được “kho tư liệu” không nhỏ. Vậy chị sẽ làm tiếp các phim tài liệu tương tự?

Trong suốt quá trình làm phim về tướng Phạm Xuân Ẩn, tôi học được rất nhiều điều từ ông nhưng trước hết là học cách làm người, cách làm báo. Tôi thường phải bắt mình tự hoàn thiện trước khi đến nói chuyện với ông. Bạn không thể đến nói chuyện với ông về một vấn đề gì đó mà bạn hoàn toàn không biết, không hiểu gì về nó. Bắt tay làm phim mới đầu là vì tò mò về một con người, sau là tò mò về cuộc chiến tranh mà chủ yếu là những “phần chìm” trong cuộc chiến tranh ấy. Ông là một con người thông minh, uyên bác, sâu sắc, một con người chuẩn mực và cũng rất tình cảm.

Tôi đến gặp ông mà cứ có cảm giác như gặp ông ngoại của mình vậy, ông có cách sống thật giản dị, thật chan hòa. Thú thật, chúng ta làm phim này là để cho chúng ta, chứ ông không muốn. Được gặp ông, bỗng nhiên tôi cũng được mở mang kiến thức, tầm hiểu biết hơn. Qua ông, vốn hiểu biết của tôi về chiến tranh cũng nhiều hơn. Bây giờ với số tư liệu ngồn ngộn đó, tôi sẽ tiếp tục làm thêm một số phim tài liệu đề tài lịch sử, chiến tranh, trước mắt là bộ phim Mậu Thân (6 tập) và Nguyễn Chí Thanh (3 tập).

Như Hoa

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công an phong tỏa hiện trường. Ảnh: CHÍ THẠCH

Nam sinh viên rơi lầu tử vong

Nam sinh viên tử vong được phát hiện vào sáng ngày 15-11 ở khu E cao 12 tầng của Trường Đại học Công nghệ Thông tin TPHCM, phường Linh Trung, quận Thủ Đức.