Hàng trăm tỷ đồng đang được các tập đoàn điện ảnh của Mỹ đổ vào Việt Nam để xây dựng rạp. Trong khi đó, từ chỗ có trong tay khoảng 20 rạp chiếu phim (riêng Công ty Điện ảnh TPHCM có 8 rạp), TPHCM đã để hầu hết xuống cấp, kinh doanh không hiệu quả.
Rạp nhà nước bị thu hẹp
Cuối cùng thì 8 rạp chiếu phim của Công ty Điện ảnh TP cũng đã phân tán sau khi công ty chính thức cổ phần hóa. 3 rạp “xịn” nhất là Thăng Long, Đống Đa, Toàn Thắng thuộc về công ty cổ phần - trong số các cổ đông, người ta nhận thấy có 2 chủ hãng phim là BHD và Phước Sang. 5 rạp còn lại gồm Vinh Quang, Cầu Bông, Văn Hoa, Minh Châu, Quốc Thái được trả về cho Tổng công ty Văn hóa Sài Gòn.
Thời điểm hiện tại, trong lúc chờ cấp phép để Công ty cổ phần Điện ảnh TP chính thức hoạt động, Công ty Điện ảnh TP phải thuê lại các rạp của tổng công ty để tiếp tục hoạt động. Trong điều kiện “tranh tối tranh sáng”, hầu hết trưởng rạp đều chán nản buông xuôi để chờ đợi quyết định chính thức của tổng công ty về số phận rạp mình.
Trước mắt, tổng công ty sẽ để các rạp tự hạch toán kinh doanh, nếu không có hiệu quả sẽ quyết định chuyển đổi công năng. Đây quả là một thách thức lớn bởi hầu hết rạp đều đã xuống cấp, nguồn phim chậm và cũ so với nhiều rạp lớn của TP.
Một hy vọng mong manh là Công ty cổ phần Điện ảnh TP sẽ tiếp tục thuê lại những rạp này giống như Công ty Điện ảnh TP đang làm để các rạp còn có thể tiếp tục hoạt động. Một số ít rạp quyết định “còn nước còn tát” như rạp Cầu Bông tổ chức tân trang lại rạp, làm vệ sinh toàn bộ hệ thống rạp, thực hiện các chương trình khuyến mãi… nhưng xem ra tình hình không mấy khả quan.
Cuộc họp đầu tiên sau khi bầu ra Hội đồng quản trị của Công ty cổ phần Điện ảnh TP đã xuất hiện những ý kiến khác nhau về kế hoạch hoạt động tiếp cho 3 rạp Thăng Long, Đống Đa, Toàn Thắng. Việc sửa chữa hoặc xây mới 2 rạp Thăng Long và Toàn Thắng cũng được đề cập, song đó là kế hoạch lâu dài.
Trước mắt, ý kiến của bà Đỗ Thị Phấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty là cải tạo hệ thống mặt bằng phía dưới rạp Đống Đa để làm thêm 5 - 6 phòng chiếu phim. Nhưng theo ban giám đốc cũ của Công ty Điện ảnh TP, đó là điều không thể thực hiện, bởi ngay từ đầu các nhà thiết kế đã thiết kế tầng này dành để cho thuê nên các yếu tố về độ cao không đủ điều kiện cho việc làm rạp.
Là một công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh song dường như dự định đầu tiên của công ty này không phải là làm rạp mà là xây dựng lại trụ sở của Công ty Điện ảnh thành một tòa cao ốc để làm văn phòng và cho thuê. Một thái độ bàng quan đối với sự chuyển động khá nhanh và mạnh của thị trường chung…
Cũng trong tình trạng èo uột của các rạp nhà nước, không thể không nhắc tới một rạp chiếu của Fafilm Việt Nam tại TPHCM. Đã có thời gian rạp này là một trong số ít rạp chiếm vị trí hàng đầu của TP về sự hiện đại cũng như lượng khán giả khá đông. Tuy nhiên, rạp đã không phát huy được ưu thế.
Nhiều năm qua, trong khi các rạp ở TP phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt thì Fafilm Cinema vẫn chỉ có 1 phòng chiếu phim nhựa với 160 chỗ ngồi. Kế hoạch xây dựng rạp của Fafilm được triển khai từ năm 2002 tới nay vẫn còn nằm trên giấy. Đặc biệt nhất là nguồn phim ở rạp từ chỗ phong phú nhất bây giờ cũng nghèo nàn nhất, các chủ phim lần lượt bỏ đi vì nhiều lý do…
Thị trường của các tập đoàn điện ảnh thế giới
Giữa tháng 4 này, cụm rạp hiện đại đầu tiên (gồm có 8 phòng chiếu hiện đại với mỗi phòng có sức chứa 100-250 chỗ ngồi) do Công ty Truyền thông Mega Star xây dựng sẽ chính thức khai trương tại tòa nhà Vincom (Hà Nội). “Phát súng” đầu tiên này do Công ty Envoy Media Partners Limited (Mỹ) liên doanh với Công ty cổ phần Văn hóa Phương Nam thực hiện. Không chỉ có thế, kế hoạch của Mega Star còn là phủ mạng lưới rạp khắp các TP lớn trong cả nước.
Năm 2007, phía Nam sẽ có 3 cụm rạp lớn: một ở Biên Hòa (Đồng Nai), một ở Hùng Vương Plaza (quận 5) và một ở khu Nam Sài Gòn – Saigon Paragon (quận 7). Cách làm của Mega Star là phối hợp với các trung tâm thương mại, giải trí để làm rạp. Nhắm thấy ở đâu chuẩn bị xây dựng trung tâm thương mại hiện đại, có vị trí đẹp, đơn vị này lập tức liên hệ, thuê nguyên 1 tầng để xây dựng rạp. Đại diện của công ty cho biết kinh phí cho một cụm rạp như thế vào khoảng 4 triệu USD.
Trong khi Mega Star khiến cho các nhà kinh doanh rạp ở Việt Nam choáng váng thì mới đây thông tin về tập đoàn điện ảnh quốc tế Warner Bros quyết định nhảy vào Việt Nam lại càng làm cho giới hoạt động điện ảnh liên tưởng tới một cục diện mới của điện ảnh nước nhà trong tương lai gần.
Một vài thông tin về Warner Bros như sau: Là tập đoàn phương Tây đầu tiên xây dựng các cụm rạp hiện đại tại các thị trường tiềm năng trên thế giới. Đã xây và quản lý 170 rạp với hơn 1.600 phòng chiếu tại 11 quốc gia, bao gồm cả hệ thống Mann Theathes ở Mỹ và cũng là tập đoàn phương Tây đầu tiên xây dựng rạp tại Trung Quốc. Ông Paul Miller, Phó Chủ tịch Warner Bros nói: “Việt Nam là một thị trường điện ảnh đầy tiềm năng, hấp dẫn và đang trên đà phát triển…”. Đó là lý do khiến cho các nhà đầu tư nước ngoài nhắm tới.
Đặt chân vào Việt Nam, Warner Bros đã chính thức tiến hành hợp tác đầu tư xây dựng và vận hành cụm rạp cùng với Hãng phim Thiên Ngân. Đại diện của Thiên Ngân cho biết, trong năm nay công ty buộc phải tìm cho ra vị trí để bắt tay làm rạp. Các rạp sẽ tập trung tại các khu liên hợp vui chơi, giải trí, mua sắm lớn trong cả nước.
Ở thời điểm mà nhu cầu giải trí của người dân đang ngày một cao hơn, việc xây dựng những cụm rạp hiện đại, đồng thời phát triển nguồn phim hấp dẫn chắc chắn sẽ phát huy được tiềm năng của hoạt động kinh doanh rạp.
Khó có lối ra cho các rạp nhà nước
Một trong những lối ra cho các rạp chiếu phim cũ của TP là tìm đối tác liên doanh. Tuy nhiên, hầu hết những chủ phim, đơn vị có ý định làm rạp khi được hỏi đều lắc đầu: Đồng ý là những rạp của nhà nước đều nằm ở vị trí thuận lợi, song đụng vô đây là đụng vô những thủ tục rườm rà, rắc rối.
Hơn nữa giờ đây trong xu thế chung, các rạp đều được xây dựng trong một khu liên hợp gồm: mua sắm, vui chơi, giải trí chứ không nằm riêng lẻ. Nếu muốn tiếp tục khai thác rạp phải đập bỏ toàn bộ rạp cũ và xây mới. Tổng Công ty Văn hóa Sài Gòn cũng đang có kế hoạch trong năm nay, biến rạp Vinh Quang (đường Pasteur) thành một khu thương mại trong đó có một cụm rạp.
Trong 3 năm tới, TPHCM sẽ trở thành “kinh đô” điện ảnh với hàng loạt cụm rạp chiếu phim hiện đại mang tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên trong sự đổi thay ấy, nếu các đơn vị nhà nước nắm trong tay các rạp chiếu phim không vận động thì chắc chắn nguy cơ tụt hậu sẽ trở thành hiện thực.
* Năm 2005, doanh thu chiếu bóng của 8 rạp thuộc Công ty Điện ảnh TP hơn 20 tỷ đồng, tăng gấp nhiều lần so với các năm trước. Điều này đạt được do sự khởi sắc chung của điện ảnh trong nước và cũng nhờ nguồn phim nhập khá phong phú. 5/8 rạp mặc dù không đạt tiêu chuẩn hiện đại song cũng là nguồn thu đáng kể của các chủ phim trong việc khai thác vòng 2 và 3 các bộ phim. Sẽ là đáng tiếc nếu phải xóa sổ hàng loạt rạp, song nếu không đầu tư, không có những chiến lược kịp thời thì đây cũng trở thành nguồn lãng phí lớn cho nhà nước.
