Hơn hai tháng trước, khi lên xã miền núi Phú Phong, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, viết về người nông dân vay tiền đi chống tham nhũng, không khí mà tôi ghi nhận được ở nơi này là sự mất niềm tin, bực dọc của người dân.
Bây giờ trở lại, trước sự kiện những quan tham (chủ tịch xã, phó chủ tịch HĐND xã cùng cán bộ kế toán xã) bị bắt, thì niềm tin, sự lạc quan đã trở về với người dân một nắng hai sương ở đây. Nông dân Nguyễn Kim Hợp, nhân vật trong phóng sự: “Vay tiền đi… chống tham nhũng” đã gọi điện kéo tôi ra bằng được để chứng kiến niềm vui sau những ngày chống quan tham vừa qua.
- “Cái đêm hôm ấy đêm gì?
3 nông dân do Nguyễn Kim Hợp dẫn đầu (bìa phải) chống tiêu cực đã phanh phui ra ánh sáng hàng loạt quan tham.
Đón tôi ở đầu xã là bộ ba Nguyễn Kim Hợp, Nguyễn Kim Trung, Nguyễn Chí Sỹ, cả ba người này đã không quản gian nguy lôi ra ánh sáng hàng loạt quan tham xã Phú Phong.
Vào lại nhà Hợp, người trong xóm kéo đến chật nhà, ở gian giữa, cụ Nguyễn Văn Chữ, người ủng hộ Hợp ngay từ những ngày đầu đấu tố, một cán bộ lão thành cách mạng tròn 100 tuổi, lắc lắc chòm râu bảo: “Chú nhà báo thấy dân nhà choa đấu tranh chưa. Không thể sống chung với tham nhũng được. Phải đi đến cùng”.
Hợp góp vào: “Nhưng đi đến cùng mà không có báo chí giúp đỡ thông tin thì cũng khó thành công. Báo Sài Gòn Giải Phóng giúp bà con đất Phú Phong thông tin chuyện nông dân vay tiền chống tham nhũng hiệu quả lắm. Chính vì có bài báo mà cơ quan nhà nước mới vào cuộc sốt sắng anh ạ!”.
Mọi người chuyện trò rôm rả, nhưng rồi cũng kéo về khoảng thời gian chưa xa khi cả 3.000 dân xã Phú Phong sống trong nạn tham nhũng của chính quyền xã. Cụ Chữ bảo, thời gian đó chẳng khác “Cái đêm hôm ấy đêm gì?”.
Do lẽ ngoài việc chiếm đất công để chia, bán, tư lợi riêng, cán bộ xã Phú Phong còn cướp đất của dân. Điển hình là Nguyễn Viết Đạt, trưởng công an xã áp bức gia đình chị Lê Thị Hiền mua lại đất của bản thân chị đang ở với giá 50 triệu đồng. Chị Hiền nghe ông Đạt nói sao làm vậy, nhưng mẹ chị thấy vô lý đã rào lại mảnh đất vườn nên ông Đạt còng tay chị Hiền đưa lên xã.
Cũng chiêu thức đó ông Đạt đã bức ép chị Nguyễn Thị Hương (sinh năm 1958) mua lại mảnh đất chị đang ở gồm 226m2 với 24 triệu đồng; ép ông Nguyễn Văn Nhị mua lại đất ở lâu năm khi ông Nhị là chủ sở hữu hợp pháp lô đất của mình. Nạn nhân của ông Đạt lên đến con số hàng chục người, nếu ai phản đối, ông ta cho người đến còng tay giải lên xã. Với hành vi cướp đất này, ông Đạt đã chiếm không 11 lô đất của công và của dân có diện tích hàng ngàn mét vuông.
Tham nhũng đất đai ở xã Phú Phong diễn ra từ cán bộ văn thư, tư pháp, đến các hội phụ nữ, mặt trận, hội cựu chiến binh… Trong danh sách cán bộ xã “ăn” đất, duy chỉ một người không biết tham nhũng là chủ tịch Hội người cao tuổi. Biện hộ cho hành vi tham nhũng của mình, chủ tịch xã Nguyễn Kim Hưng nói: “Tui không phải tham nhũng vì xã bán rẻ tui thấy tiếc nên bỏ tiền ra mua”. “Xã bán là do anh có chủ trương nhằm chia nhau tiền, chứng cớ có đủ đây?”, khi chúng tôi nói vậy, Nguyễn Kim Hưng đã cúi gằm mặt xuống bàn làm việc như đã thừa nhận tham ô đất đai.
Người dân cho rằng, lực lượng tham ô đất đai của cán bộ xã Phú Phong từ trên xuống dưới nên nhân dân phải kiên trì đấu tranh mới phá vỡ được. Những công bộc cấp cơ sở của dân đã móc nối chặt chẽ, phân chia nhiệm vụ rõ ràng cho việc hợp thức hóa đất tham nhũng, như Chủ tịch xã Nguyễn Kim Hưng tự ý quy hoạch đất rồi cho cấp dưới bán thu tiền chi tiêu riêng… Tuy nhiên những thủ đoạn đó đã không qua được mắt người dân, và kết cục Chủ tịch xã Nguyễn Kim Hưng vào tù là một điều tất yếu.
- Lãnh đạo huyện ... chủ quan!
Khi chúng tôi gặp lãnh đạo huyện Hương Khê, ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch UBND huyện và ông Đinh Hữu Tân, Phó Chủ tịch huyện đều cho rằng: “Nội bộ xã Phú Phong đoàn kết.
Đặc biệt Đảng bộ mấy năm liền trong sạch vững mạnh, đang thi đua xây dựng “anh hùng” trong thời kỳ đổi mới”. “Vì sao tiêu cực đất đai diễn ra ở một xã cách trung tâm huyện chỉ 500m mà lại tồn tại lâu?”. “Huyện biết rõ. Nhưng do chủ quan nên giải quyết chậm” - lãnh đạo huyện trả lời vậy.
Lại hỏi: Những người dân tố cáo tham nhũng, giúp cơ quan chức năng bóc tách tiêu cực có được bảo vệ, khen thưởng? Ông Đinh Hữu Tân nói: “Huyện đã chỉ đạo xã Phú Phong bảo vệ người chống tham nhũng là anh Hợp, anh Trúc, anh Sỹ. Còn chuyện khen thưởng vì chưa có tiền lệ nên chưa có phương án”.
Bây giờ, người dân xã Phú Phong đã có sự lạc quan trên khuôn mặt khi 6 cán bộ xã bị bắt, trong đó mắt xích quan trọng nhất là chủ tịch xã và phó chủ tịch HĐND xã. Người dân Phú Phong khi thấy cảnh các quan xã lần lượt vào vòng lao lý đã bảo đó là định mệnh không thể thay đổi. Còn nông dân Nguyễn Kim Hợp nói: “Đến bây giờ tui mới lấy lại được hai chữ niềm tin.
Trước đây mấy tháng, mỗi lần vác đơn đi kiện rồi chờ đợi trong im lặng đến khó hiểu, anh em, bà con ai cũng dần mệt mỏi, chẳng dám tin vào vị cán bộ nào nữa. Tuy kẻ trọng tội nhất là Nguyễn Viết Đạt chưa bị khởi tố nhưng tui và 3.000 dân ở đây đã quyết tâm viết thỉnh nguyện thư và đồng loạt ký vào đó gửi lên cơ quan cấp trên xem xét. Chắc chắn rồi đây kẻ tự ý còng tay dân, bức ép dân mua lại đất của mình, sẽ phải đền tội. Anh biết vì răng tui dám chắc rứa không? Vì chừ đây ai cũng thấy niềm tin đang ở phía trước”.
Chia tay người dân xã Phú Phong trong cảnh trời quang trời tạnh, tôi nhận rõ người dân ở đây ra đồng đã có lại nụ cười trên bờ xôi ruộng mật, hứa hẹn một mùa thu hoạch mới nữa lại về với Phú Phong.
DƯƠNG MINH PHONG
