Nằm lọt thỏm trong thung lũng hoa màu ngay dưới chân đèo Prenn - Đà Lạt, thôn Trung Hiệp xã Hiệp An huyện Đức Trọng vốn được biết đến như một vùng chuyên canh rau và hoa lý tưởng của tỉnh Lâm Đồng. Tuy nhiên những ngày gần đây, bên cạnh danh thơm này, Trung Hiệp còn được nhiều người nhắc đến với sự e dè, nghi ngại là “làng ung thư” hay “thung lũng tử thần”. Vì sao vùng đất xinh đẹp này lại trở thành vùng đất chết? Đó là câu chuyện dài đáng lưu tâm.
- Danh sách tử thần
Nhà máy thiếc Lâm Đồng (cũ) - một trong những nghi can gây ung thư cho người dân thôn Trung Hiệp đang cần được cơ quan chức năng làm rõ. Ảnh: HOÀNG DUY
Theo lời kể của nhiều người dân nơi đây thì bản danh sách tử thần đã ghi tên 15 người chết do căn bệnh ung thư và chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm, tại một xóm nhỏ của thôn, tử thần đã kéo đi 4 người.
Ông Vũ Đình Cường, Chủ tịch UBMTTQ xã Hiệp An, bệnh nhân duy nhất còn sót lại trong danh sách những người bị ung thư, dường như đã thuộc nằm lòng tên tuổi và thời điểm mất của những người cùng bị căn bệnh như ông, ngậm ngùi kể: Người dân đang thực sự hoang mang khi số người chết vì bệnh ung thư tại thôn đang ngày một nhiều lên. Hai tháng trước Tết Đinh Hợi, thôn Trung Hiệp có 4 người qua đời vì bệnh ung thư. Ở tổ 13 có ông Trần Minh Kính (70 tuổi) chết vì ung thư máu; tổ 11 có ông Đặng Đình Tỷ (58 tuổi) chết vì ung thư tuyến nước bọt; bà Nguyễn Thị Triều (56 tuổi) chết vì ung thư vú. Sau tết, tại tổ 8, có thêm bà Trần Thị Thái (56 tuổi) chết do ung thư tuyến nước bọt.
Trước thời kỳ cao điểm này, thôn cũng đã lần lượt đưa tiễn những người xấu số cùng bị căn bệnh ung thư về nơi an nghỉ cuối cùng gồm: ông Lê Phương Cương (ung thư phổi, mất năm 2003); bà Trần Thị Nhiều (ung thư phổi, mất năm 2003); em Nguyễn Thị Thúy (ung thư máu, mất năm 2001 khi vừa tròn 20 tuổi). Đó là chưa kể một số người trước đây là cư dân trong thôn nhưng năm 2005, sau khi tách thôn đã thành cư dân của thôn Quảng Hiệp, cũng mất vì bệnh ung thư trong thời gian gần đây.
Danh sách những người bị ung thư đang ngày một dài thêm khi theo lời kể của người dân, mới đây, một số người trong thôn đi xét nghiệm, chẩn đoán cũng đã phát hiện mình đã vướng vào căn bệnh quái ác này như: ông S., ông T., ông Th. bị ung thư gan, con gái bà M. bị ung thư máu đã lên Đà Lạt sống, bà L. và Y. bị ung thư vú... Tất cả những trường hợp này sống trong phạm vi đường kính khoảng 200m, thuộc các tổ 8, 9 và 11.
Trước những bất thường này, những ngày cuối tháng 4 – 2007, Sở Y tế Lâm Đồng và UBND huyện Đức Trọng đã họp khẩn cấp, triển khai điều tra, khảo sát để phát hiện tìm nguyên nhân gây ung thư tại địa phương này. Báo cáo nhanh của Phòng Y tế huyện Đức Trọng về vấn đề ung thư tại thôn Trung Hiệp xã Hiệp An được thực hiện và hoàn tất ngay sau cuộc họp đó với khảo sát ban đầu cho thấy: Thôn Trung Hiệp có 480 hộ với 1.750 nhân khẩu, sống chủ yếu bằng nghề sản xuất rau, hoa. Tính từ năm 2001 đến nay, toàn thôn đã có 8 người bị mắc ung thư, trong đó có 7 người đã chết do căn bệnh quái ác này. Tất cả bệnh nhân trong danh sách này đều có thời gian lưu trú tại địa phương rất lâu với thời gian lưu trú ngắn nhất là 17 năm; lâu nhất là 57 năm. Bác sĩ Lê Phước Hiền, Trưởng phòng Y tế huyện, nhận định: tuy chưa phải là quá nhiều nhưng con số này cũng là một sự bất thường đáng lưu tâm.
- Do thuốc BVTV và chất thải?
Theo báo cáo của Phòng Y tế huyện Đức Trọng, nguyên nhân gây bệnh có thể do thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong việc trồng rau, hoa. Theo khảo sát ban đầu, 100% bệnh nhân mắc và tử vong do ung thư đều có tiền sử tiếp xúc với thuốc BVTV. Hoặc có thể do chất thải từ các nhà máy, cơ sở sản xuất đóng trên địa bàn thôn.
Theo TS Đỗ Văn Chính, Giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng, sở đã giao cho Trung tâm Y tế huyện Đức Trọng và tỉnh Lâm Đồng tiếp tục khảo sát tình hình xử lý môi trường chất thải của các cơ sở sản xuất, nhà máy tại thôn Trung Hiệp; kiểm nghiệm phân tích mẫu: đất, nước, khí thải, rau, hoa quả đang trồng; báo cáo trực tiếp với Bộ Y tế và nếu cần sẽ mời Viện Vệ sinh y tế công cộng cùng vào cuộc để kiểm tra, tìm rõ nguyên nhân.
KIM LIÊN
