Kênh Chợ Gạo dài khoảng 28km, nối sông Tiền (Tiền Giang) đến sông Vàm Cỏ Tây (Long An), là một trong những tuyến giao thông thủy huyết mạch của ĐBSCL đi TPHCM và các tỉnh Đông Nam bộ. Tuy nhiên gần đây, tình trạng tai nạn và ùn tắc giao thông liên tiếp xảy ra. Đã đến lúc các ngành hữu quan từ địa phương đến trung ương phải có giải pháp cấp bách để giải quyết những bất cập trên tuyến đường thủy này.
Bị “bỏ quên”…
Với những đặc thù riêng không giống bất kỳ một tuyến đường thủy nào ở Nam bộ, kênh Chợ Gạo dài 28km, trong đó có 15km kênh đào tương đối thẳng dòng, hơn 13km còn lại là kênh tự nhiên quanh co với nhiều voi, vịnh và lòng kênh chỉ rộng trên dưới 100m, rất nhỏ hẹp gây khó khăn cho phương tiện giao thông.
Tình trạng sạt lở trên tuyến kênh này rất nghiêm trọng nhưng hơn 30 năm qua lòng kênh chưa được nạo vét. Đoạn Quản lý đường sông số 11 (Cục Đường sông Việt Nam) cho biết: Hiện nhiều nơi trên kênh Chợ Gạo chỉ có chiều sâu từ 4 - 5m, nơi sâu nhất cũng chỉ hơn 10m. Do vậy vào mùa khô, nơi đây thường xuyên nảy sinh tình trạng phương tiện bị mắc cạn, gây ùn tắc và tai nạn giao thông.
Kẹt cứng trên kênh Chợ Gạo, tuyến lưu thông từ TP HCM về các tỉnh ĐBSCL.
Một điểm “quái” khác: Nước triều ở kênh Chợ Gạo trong một thời điểm chảy theo 2 hướng khác nhau. Tại khu vực xã Bình Phan và Tân Thuận Bình (huyện Chợ Gạo) có điểm gọi là “Ngã ba giáp nước”, nơi đây khi nước triều dâng và rút đều có hai hướng nước chảy khác nhau.
Một hướng chảy về sông Tiền, một hướng đổ ra sông Vàm Cỏ Tây, sông Sài Gòn rồi ra biển. Các tàu, thuyền vào kênh Chợ Gạo thường chọn đi theo dòng chảy để tiết kiệm nhiên liệu. Do vậy, khi các tàu, thuyền trọng tải lớn gặp ở “giao điểm” thường gây ùn tắc giao thông.
Mặt khác, cầu Chợ Gạo xây từ trước năm 1975, khoang thông thuyền giữa 2 trụ chính là 26m, có vỉ sắt bao bọc nên thực tế chỉ còn 20m. Hai phương tiện trọng tải lớn đến đây thường không ai nhường ai nên “kẹt” là điều khó tránh khỏi.
Phương tiện giao thông “bùng nổ”
Hơn 10 năm về trước, phương tiện thủy qua lại kênh Chợ Gạo mỗi ngày chỉ “lẻ tẻ” khoảng 100 chiếc. Đến nay, nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng cao, số phương tiện thủy “bùng nổ”, kênh Chợ Gạo luôn phải trong tư thế “gồng mình”.
Theo ước tính của ngành chức năng, mỗi ngày đêm có gần 2.000 phương tiện đi qua trên tuyến kênh này. Đặc biệt có rất nhiều phương tiện lớn như các loại tàu cuốc chở gạo xuất khẩu, sà lan chở vật liệu xây dựng có trọng tải từ vài trăm đến hơn 1.000 tấn, sà lan lai dắt kéo theo 2-3 chiếc tàu khác, rất cồng kềnh, chiếm nhiều diện tích lòng sông gây cản trở giao thông.
Ý thức của người điều khiển các phương tiện còn kém, thường xuyên xảy ra tình trạng “mạnh ai nấy chạy”, kèn cựa “giành” luồng, tránh sai, vượt ẩu…
Trạm quản lý đường sông Chợ Gạo (Đoạn Quản lý đường sông số 11) là đơn vị trực tiếp quản lý luồng, điều tiết giao thông trên kênh Chợ Gạo nhưng do khó khăn về kinh phí, chưa làm hết trách nhiệm của mình trong việc chống tai nạn, ùn tắc giao thông.
“Chúng tôi có 7 người, một chiếc tàu, những lúc cao điểm ùn tắc, không có phương tiện cơ động ra điều tiết. Kinh phí cấp trên chỉ cho 3 tháng nước lũ, thời điểm khác thì bó tay…”, ông Nguyễn Trọng Thọ, Trưởng trạm, phân trần.
Lo làm chuồng…
Có rất nhiều nguyên nhân gây ra tai nạn và ùn tắc giao thông trên kênh Chợ Gạo. Vấn đề này các ngành hữu quan từ địa phương đến Trung ương đều biết và đã nhiều lần bàn bạc lập kế hoạch, giải pháp… Thế nhưng, trong lúc các giải pháp “giậm chân tại chỗ” thì tai nạn, ùn tắc vẫn xảy ra như “cơm bữa”.
Sự cố ùn tắc nghiêm trọng nhiều ngày qua ở kênh Chợ Gạo như “giọt nước tràn ly”, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng quá tải của kênh Chợ Gạo. Vụ ùn tắc này đã gây ra thiệt hại về kinh tế không nhỏ.
Theo Hợp tác xã Rạch Gầm (tỉnh Tiền Giang), đơn vị này có ít nhất 100 sà lan “kẹt” trên kênh Chợ Gạo, qua hơn hai ngày ùn tắc, HTX thiệt hại gần 1 tỷ đồng. Nếu tính hơn 1.000 phương tiện khác bị “kẹt” tại kênh Chợ Gạo thì số tiền thiệt hại không dưới 10 tỷ đồng. Đó là chưa kể đến những thiệt hại khác như trễ hàng theo hợp đồng bị trả về, nhiều sà lan chở gạo xuất khẩu còn phải bồi thường hợp đồng kinh tế…
Sau khi sự việc xảy ra, các ngành chức năng tiếp tục họp bàn, đưa ra nhiều giải pháp. Nhưng trong thời gian thực hiện những giải pháp ấy, người dân vẫn không khỏi “hồi hộp”. Nhiều người cho rằng: Các ngành chức năng không những phải giải quyết những tồn tại trên kênh Chợ Gạo mà còn phải có trách nhiệm trong việc để xảy ra sự cố vừa qua.
Ông Trần Đỗ Liêm - Chủ nhiệm Hợp tác xã Vận tải Rạch Gầm (Tiền Giang) - bức xúc cho biết: “Mỗi lần dự họp khu vực và Trung ương, tôi đều có kiến nghị về thực trạng quá tải của kênh Chợ Gạo nhưng đâu cũng lại vào đó… Tôi nghĩ các ngành, Bộ Giao thông Vận tải phải có trách nhiệm vì tuyến kênh này là tuyến quốc gia, do bộ quản lý...”
Đến nay, tình hình ùn tắc giao thông trên kênh Chợ Gạo cơ bản được giải quyết. Song để đảm bảo tốt cho việc lưu thông vận tải trên tuyến kênh này, ngành chức năng cần phải có dự án mở rộng, nạo vét, thông luồng kênh Chợ Gạo, dù đã chậm trễ nhưng đây là việc rất cần thiết... .
Chu Trinh - Đình Tuyển
