Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tình trạng lạm dụng thuốc lá trong lứa tuổi thanh thiếu niên ở nhiều nước châu Á, nhất là Việt Nam đã tới mức báo động. Trong khi đó, những chính sách giảm bớt tác hại của thuốc lá đối với người dân, nhất là giới trẻ, vẫn dừng lại ở mức rất hạn chế và chung chung.
Thoi thóp vì thuốc lá
Khu điều trị tại cơ sở 2 của Bệnh viện K Trung ương nhiều năm nay luôn rơi vào tình trạng quá tải bệnh nhân ung thư. Dẫn chúng tôi xuống phòng bệnh, chỉ vào một bệnh nhân còn khá trẻ đang nằm bệt trên giường bệnh, tóc đã rụng gần hết do xạ trị, bác sĩ Phạm Duy Hiển, Phó Giám đốc bệnh viện ngao ngán nói: “Khổ cho anh chàng kỹ sư, chưa đầy 30 tuổi mà đã mắc căn bệnh quái ác”.
Hỏa thiêu lá phổi
Bác sĩ Hiển cho biết, người kỹ sư đó tên Linh, vào đây đã hơn 3 tháng vì ung thư phổi. Linh hút thuốc lá từ khi mới 17 tuổi. Hiện giờ, hai lá phổi của Linh đã trắng xóa do khói thuốc, cùng với rất nhiều khối u li ti. Nằm cùng phòng điều trị với Linh còn có bệnh nhân Hòa (42 tuổi) cũng đang trong tình trạng rất nguy kịch, phải điều trị bằng hóa chất do ung thư vòm họng vì hơn 20 năm hút thuốc lá và thuốc lào.
Theo bác sĩ Hiển, trong tổng số các trường hợp bị ung thư phổi và ung thư vòm họng tới viện khám và điều trị có đến 80% liên quan tới việc hút lá quá nhiều và khá sớm. Đối với những trường hợp này, việc điều trị là rất khó khăn, tốn kém, khả năng kéo dài sự sống rất thấp vì đều mắc trọng bệnh.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Nghiêm, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Trung ương cho biết những thông tin giật mình: Số người bị lao phổi, tắc nghẽn mạch phổi, hen và viêm phế quản mãn tới viện điều trị đang có chiều hướng gia tăng khoảng 15% mỗi năm, trong đó nguyên nhân gây bệnh từ thuốc lá rất lớn.
Việt Nam đứng đầu khu vực về... hút thuốc!
Mặc dù tác hại về sức khỏe do hút thuốc lá và khói thuốc lá gây ra đã được cảnh báo liên tục nhưng tình trạng hút thuốc, nhất là đối với tuổi trẻ lại đang có chiều hướng gia tăng cao.
Hút thuốc lá sẽ gây nên những hậu quả nặng nề
“Nghiên cứu tình trạng hút thuốc thanh thiếu niên toàn cầu” cho thấy, tỷ lệ nam 13-15 tuổi hút thuốc tại Malaysia là 39%, Indonesia là 24,5%, Philippines là 21,8%, Việt Nam là 14%. Tuy nhiên điều đáng lo ngại là ở Việt Nam, số nam thanh niên ở lứa tuổi từ 15-24 hút thuốc lá lại chiếm tới 31,6% - nhiều nhất tại khu vực Đông Nam Á.
Tiến sĩ Lý Ngọc Kính, Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh, phụ trách Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá cho biết, hiện nay có trên 50% nam giới Việt Nam trưởng thành đang hút thuốc (chỉ đứng sau Trung Quốc). Hơn nữa, phần lớn họ bắt đầu hút thuốc từ khi còn rất trẻ, khoảng 10% là ở độ tuổi từ 13-15. Không chỉ có vậy, tỷ lệ nữ học sinh, sinh viên ở Việt Nam hút thuốc lá cũng khá cao, ở lứa tuổi 18-21 có tới 2% nữ thanh niên hút thuốc.
Tiến sĩ Kính nhấn mạnh, mỗi năm Việt Nam có tới 40.000 người chết vì các bệnh liên quan tới thuốc và với tình trạng lạm dụng thuốc ở giới trẻ như hiện nay thì còn số này sẽ tăng cao hơn nữa trong vài năm tới.
Trong khi đó, Tiến sĩ Jean-Marrc Olivés, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, hiện trên thế giới có khoảng 1 tỷ thanh niên hút thuốc lá và 85% trong số họ sống ở các quốc gia đang phát triển. Với tình trạng hút thuốc như hiện nay, mỗi năm thế giới sẽ có khoảng 5,4 triệu người chết do thuốc lá.
Chính sách yếu, hút thuốc tăng
Việt Nam hiện đã có nhiều chính sách nhằm giảm thiểu tác hại của thuốc lá như cấm việc quảng cáo thuốc lá trên các phương tiện thông tin đại chúng, tăng lượng thông tin cảnh báo về tác hại trên vỏ bao thuốc. Nhưng theo đánh giá của WHO và Bộ Y tế, các biện pháp này vẫn chưa đủ mạnh, chung chung và nửa vời nên số người hút thuốc không ngừng tăng.
Chỉ tính riêng chi phí điều trị nội trú 3 bệnh do thuốc lá gây ra là ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và thiếu máu cơ tim, mỗi năm người dân Việt Nam phải chi khoảng 77,5 triệu USD, tương đương khoảng 0,22% GDP và hơn 4,3% tổng chỉ tiêu cho y tế của toàn xã hội. |
Tiến sĩ Lý Ngọc Kính cho rằng, hiện nay nhiều nhãn hiệu thuốc lá đang tìm mọi hình thức quảng cáo, tiếp thị tinh vi nhất để làm cho sản phẩm của mình hấp dẫn hơn, dễ tiếp cận hơn với giới trẻ như: cho nhân viên mời chào trực tiếp tại các quán bar, nhà hàng, quán cà phê hay các hình thức mua thuốc trúng thưởng.
Còn tiến sĩ Olivés thì nhấn mạnh: “Khi tôi đi qua nhiều cửa hàng trên các đường phố của Hà Nội, tôi dễ dàng bắt gặp rất nhiều quầy hàng, kệ hàng được sơn với màu sắc và logo quảng cáo các nhãn hiệu thuốc lá khác nhau. Rõ ràng loại hình quảng cáo này tại các điểm bán hàng đang là một thực trạng đáng báo động và thách thức không nhỏ đối với giới trẻ”.
Trong khi đó, hiện nay, mức tiêu thụ thuốc lá của Thái Lan khoảng 2 tỷ bao/năm, chỉ bằng một nửa so với Việt Nam khoảng 4 tỷ bao/năm. Nhưng tổng thuế thuốc lá thu được của Thái Lan là hơn 1 tỷ USD/năm, lại cao gấp 2,5 lần của Việt Nam khoảng 400 triệu USD/năm. Điều này cho thấy chính sách thuế của VN đối với thuốc lá còn quá thấp.
Quốc Lập
