Đó là làng Chiêm Sơn nằm trên địa bàn xã Duy Trung, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Chiêm Sơn hiện nay có 4 cụ ông, cụ bà thọ trên trăm tuổi, chưa kể mấy chục cụ ông, cụ bà khác thọ trên 85 tuổi.

Thọ và minh mẫn

Cụ bà Nguyễn Thị Quay.

Đến Chiêm Sơn, hỏi thăm đường về nhà cụ Đoàn Chí, tên thường gọi là Đoàn Niên, không khó. “Từ chợ Võ, đi vào trong một chút là tới”, một chị phụ nữ cho biết. Chợ Võ, tên nghe là lạ. Hóa ra, danh xưng ấy bắt nguồn từ chỗ chợ được lập mới đây, ngay địa điểm cái võ - tức điếm canh thời trước, thành ra chợ mang tên ngồ ngộ nói trên.

Cụ Đoàn Chí hiện sống với con gái, bà Đoàn Thị Niên, năm nay cũng đã 76 tuổi. Khi tôi đến, cụ đã nằm một chỗ. Người cụ nhỏ, gần như chỉ còn da bọc xương. “Mấy tháng trước, cụ còn chống gậy đi chơi. Rồi bỗng nhiên cụ mệt, không đi được nữa, cứ nằm một chỗ”, bà Đoàn Thị Niên cho biết.

Cũng theo bà, từ xưa đến nay, cụ Chí chỉ đau khớp chứ không mắc bệnh nào khác. Khi đau, cụ nhức mỏi đôi ngày rồi thôi. Nhìn chung, bệnh khớp của cụ không nặng lắm, chưa bao giờ đến mức phải nằm bệnh viện. Thời trẻ, cụ hành nghề thợ mộc. Sau giải phóng, trở lại với nghề nông. Toàn lao động chân tay, khá vất vả. Cụ ăn uống rất đơn giản, có gì ăn nấy. Cụ không nghiện rượu. Ngày tết, giỗ chạp, cụ cũng uống chút ít cho vui. Trong sinh hoạt, ăn uống, cụ không có gì đặc biệt. “Cụ than mệt nhưng trí óc còn minh mẫn lắm. Ai nói chi cũng biết. Không tin, chú hỏi thử xem”. Tôi kề tai cụ, hỏi “Cụ tuổi chi?”. Không ngờ, cụ trả lời ngay: “Tuổi Mùi”. Tôi nhẩm tính, tuổi Mùi tức sinh năm 1906. Năm nay, cụ đã 103 tuổi.

Trong số 4 người thọ trên trăm tuổi của làng Chiêm Sơn, cụ ông Đoàn Chí là một trong hai người cao tuổi nhất. Cùng tuổi với cụ là cụ bà Nguyễn Thị Quay. Khác với cụ ông Đoàn Chí, cụ bà Nguyễn Thị Quay khỏe hơn nhiều.

Khi tôi đến, cụ đang ngồi trên chiếc giường bỏm bẻm nhai trầu. Tôi chào, cụ cười. Qua trao đổi, tôi được biết hàng ngày cụ vẫn đi ra, đi vào. Thỉnh thoảng, cụ có thể chống gậy đi thăm bà con chòm xóm. Dĩ nhiên, chuyện vệ sinh cá nhân cụ không nhờ ai giúp cả. “Cụ khỏe, nhưng điếc đặc, ai nói chi cũng không nghe. Phải nói từng chữ… Nhưng cái chi cụ cũng biết. Mắt vẫn còn rõ lắm”, con rể cụ Quay - ông Nguyễn Công Bảy, một lão nông tuổi đã 63, dáng người nhỏ nhắn nhưng rắn chắc - cho biết.

Cũng theo ông, cụ bà có 6 người con nhưng mất hết 4, chỉ còn hai người con và đều là gái. Người con gái đầu năm nay đã 80 tuổi. Vợ ông là con gái thứ. “Cha vợ tui mất hồi năm 1946, lúc bà khoảng 40 tuổi. Hơn 60 năm rồi còn gì”, ông Nguyễn Công Bảy nói tiếp. Hồi còn khỏe, cụ bà làm nông rồi đi buôn bán lặt vặt. Nhìn chung, cuộc đời cụ không có gì đặc biệt. Chỉ khác ở chỗ, xưa nay, cụ hiếm khi đau ốm nên cả đời, chưa bao giờ phải vào bệnh viện chữa bệnh. Hiện nay, hàng ngày cụ vẫn ăn cơm bình thường.

Vì sao... đại thọ - chưa có câu trả lời!

Thấp hơn cụ ông Đoàn Chí và cụ bà Nguyễn Thị Quay là cụ ông Lưu Thông và cụ bà Nguyễn Thị Thám. Cụ ông Lưu Thông năm nay đã 100 tuổi, còn cụ bà Nguyễn Thị Thám đã 101 tuổi. Đặc biệt, cụ bà Nguyễn Thị Thám còn là Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Trong lúc cụ ông Lưu Thông còn khỏe thì cụ bà Nguyễn Thị Thám chỉ luẩn quẩn trong nhà.

“Ngoài  4 cụ ông, cụ bà thọ trăm và trên trăm tuổi, Chiêm Sơn còn có đến 30 cụ thọ từ 85 đến dưới trăm tuổi. Trong đó, có nhiều cụ còn rất khỏe. Cái làng ni, coi rứa mà lắm người thọ phát khiếp, hơn hẳn nhiều nơi khác”, ông Lưu Cẩm, năm nay đã 76 tuổi, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Duy Trung, phấn khởi “khoe” với chúng tôi. Đáng chú ý là có nhiều cụ trên 90 tuổi nhưng còn khỏe như cụ ông Nguyễn Tao và cụ bà Nguyễn Thị Lộc đều sinh năm 1910, tức đã 98 tuổi, rồi cụ bà Lê Thị Trú, sinh năm 1911, tức đã 97 tuổi… Một số cụ còn đi chơi, thậm chí làm những việc lặt vặt, làm để không phải ở không, ngứa chân ngứa tay.

Một làng nhỏ mà có đến 4 cụ thọ trăm và trên trăm tuổi còn sống, rồi có đến 30 cụ từ 85 đến dưới trăm tuổi, nhiều cụ còn khỏe mạnh quả là chuyện hi hữu. “Trước đây cũng có người đến hỏi, răng ở đây bà con sống thọ? Họ hỏi chỉ để hỏi thôi, mình biết giải thích răng. Nhưng, không phải bây giờ đâu, theo tôi biết, ở làng ni trước đây cũng có nhiều cụ thọ trăm và trên trăm tuổi đã mất. Còn số thọ đến 90, 95 mới qua đời cũng nhiều…”, ông Lưu Cẩm cho biết thêm.

Ngôi làng nhỏ nằm cạnh sông Thu Bồn này từ xưa đã nổi tiếng với lễ hội Dinh Bà Chiêm Sơn. Đây cũng là nơi sinh ra một người con gái họ Đoàn xinh đẹp, sau này trở thành vợ của chúa Nguyễn. Đó là bà Đoàn Quý Phi…

Phạm Hữu Đăng Đạt