Gà bệnh, gà làm sẵn, gà sống, trứng gia cầm các loại đang được bày bán tràn lan tại các chợ và tại các hang cùng ngõ hẻm của TPHCM. Nạn giết mổ gia cầm bất hợp pháp cũng đang trong tình trạng báo động.

• Gà vào thành phố... quá dễ!

Thịt gà không rõ nguồn gốc, không bao bì bán ở chợ An Đông

N. là một tay kinh doanh các loại gà thịt từ Gò Công (Tiền Giang) về TPHCM cho các chủ lò mổ tại quận 8. Trước khi có nạn dịch cúm gia cầm, mỗi ngày N. chở 2 chuyến gà từ Gò Công lên TPHCM.

Lúc dịch bùng phát, các con đường đều bị lực lượng kiểm dịch kiểm soát gắt gao nên N. tạm thời nghỉ. Đến nay, khi nạn dịch tạm im ắng và các chốt kiểm dịch cũng không còn hoạt động nữa, N. bắt đầu lại “sự nghiệp” của mình.

Mỗi đêm N. chở được trên 100 con lên giao cho các chủ lò. Theo tiết lộ của N. thì tại quận 8 có khoảng 15 điểm giết mổ gia cầm trái phép.

Qua ngã tư đường Nguyễn Văn Linh - quốc lộ 50 một đoạn chừng 50m, N. dẫn chúng tôi rẽ vào một con hẻm nhỏ, tối om và ngoằn ngoèo. Sau hơn 15 phút chạy lòng vòng, “lò” đã hiện ra. Trước mắt tôi là một căn nhà lá xập xệ, tối om và nồng nặc mùi... gà.

Hàng trăm con gà sống có, chết có nằm la liệt trên sàn nhà. Phía sau nhà, 1 phụ nữ và 2 người đàn ông đang vặt lông từng con. Một phụ nữ khác đang làm công đoạn cuối là mổ ruột trong một thau nước đen ngòm, lòng gà nổi lềnh bềnh. Một đống gà đã được mổ, lẫn vào đó là những con gà vừa cắt tiết.

N. bắt đầu cân và giao gà, giá 16.000 đồng/kg gà sống, chết 12.000 đồng/kg. “Đây là gà sống nhưng trong lúc vận chuyển bị chết nên mới được giá đó, chứ gà chết vì bệnh chỉ 7.000-8.000đồng/kg thôi” – N. cho biết. Tôi giúp N. và người đàn ông chủ lò mổ mang gà ra sau nhà, những con chết được “ưu tiên” làm thịt trước, những con còn sống làm sau. Sau khi nhận tiền, tôi và N. ra ngoài, vài chiếc xe gắn máy đã đợi sẵn để mang gà đi giao cho các mối.

• Gà ra chợ

Tại chợ Trần Chánh Chiếu, quận 5, nhiều người vẫn tiếp tục bán gà, vịt sống.

Chúng tôi tiếp tục bám theo một thanh niên vừa nhận gà từ lò mổ. Nơi giao gà là một điểm bán tại chợ Văn Thánh. Lúc này đồng hồ trên tay tôi đã chỉ vào con số 5 giờ sáng. Ra nhận hàng là một cô gái còn khá trẻ.

Họ vừa đếm vừa giao, tổng cộng có khoảng 30 con. Giá bán lúc này được tính lên 22.000 đồng/kg. Xong xuôi, cô gái xếp gà vào giỏ và bắt đầu đưa từng con lên bàn chặt. Chỉ một lát sau, những miếng ức gà, đùi tỏi, đầu, cánh… đã được xếp chật trên bàn, nhìn khá… ngon mắt!?.

Cô gái bán gà bảo: “Mỗi ngày tui lấy khoảng 30 con gà và khoảng 10 con vịt làm sẵn. Bán ở chợ không hết thì đem bỏ cho các quán ăn”. Khi tôi ngỏ ý muốn mua một con gà trống sống, cô nhanh nhảu: “Ra đầu chợ, thiếu gì, giá 45.000 đồng/kg. Có cần cắt tiết, vặt lông không?”.

Tôi làm bộ không tin, nhưng chỉ chờ sau 5 phút, người bán chạy xe đi lấy gà (họ cất trong nhà) và tôi đã có một con gà như ý. Tôi quay trở lại và nhẩm đếm, chỉ trong một đoạn đường rất ngắn chạy cặp hông chợ Văn Thánh đã có khoảng gần chục điểm bán gà và trứng gia cầm các loại. Người bán, kẻ mua thoải mái mà chẳng có một nhân viên chức năng nào đi kiểm tra.

Tại khu vực chợ Trần Chánh Chiếu, những điểm bán lại tỏ ra thận trọng, gà được giấu trong nhà dân hoặc để trên xe gắn máy để có thể nhanh chóng tẩu thoát khi có đoàn kiểm tra. Chúng tôi tiếp cận vào một chiếc xe vẫn còn vương đầy lông gà, nhìn tới nhìn lui vẫn không thấy chủ của nó đâu. Một gã dẫn mối đi đến gạ: “Từ sáng đến giờ, họ đã bán hết rồi, toàn gà mái dầu, với giá bán 45.000 đồng/kg. Gà đưa từ miền Tây lên, đảm bảo gà ta. Nếu muốn mua thì sáng sớm mai quay trở lại sẽ có hàng”.

Một người dân cư ngụ tại khu vực này cho hay: “Gà ta được bán hà rầm ở con đường này, nếu không tin thì 5 giờ sáng đến chợ, mua bao nhiêu mà chẳng có”. Dọc theo đường Bình Long giáp ranh giữa hai quận Tân Phú và Bình Tân dài chưa đầy 1km có gần 8 điểm bán gia cầm. Hàng ngày vào khoảng 3 giờ chiều con đường này tấp nập người mua kẻ bán. Gà chưa vặt lông chỉ bán giá 8.000 đồng/kg, làm sẵn 10.000 đồng/kg.

Trong lúc lân la tại các chợ, chúng tôi đã rút ra được một điều: Gà có giấy thông hành, có bao bì thì người mua rất èo uột, còn gà không có kiểm dịch thì người mua lại đông nườm nượp. Bằng chứng là tại chợ Hiệp Tân (phường Hiệp Tân quận Tân Phú), quầy gà làm sẵn của Công ty cổ phần Gia Long Hưng có chứng nhận, có bao bì đàng hoàng lại bán rất chậm. Hỏi ra mới vỡ lẽ, gà có kiểm dịch, được đóng trong bao đắt hơn 10.000 đồng/kg!

• Lực lượng chức năng bất lực!?

Trao đổi với chúng tôi về những vấn đề trên, ông Hoàng Văn Nam, Chánh thanh tra Chi cục Thú y TPHCM thừa nhận, con số 170 vụ giết mổ, vận chuyển, kinh doanh gia cầm trái phép bị phát hiện trong tháng 6-2005 hiện chưa phản ánh đúng thực tế. Bởi lẽ tình trạng buôn bán gia cầm không qua kiểm dịch đang diễn ra trên diện rộng. Những điểm giết mổ trái phép, cũng giống như bọn buôn lậu, hiện có rất nhiều “chiêu” để đối phó. Chúng thay đổi địa điểm giết mổ liên tục và khi bị lực lượng chức năng phát hiện là “bỏ của chạy lấy người”.

Trong quá trình kiểm tra còn gặp một số khó khăn như không có đủ thẩm quyền để tự đi kiểm tra mà phải có sự phối hợp của rất nhiều sở, ngành khác và phải có sự đồng ý của chính quyền địa phương. Do lực lượng mỏng nên không thể tổ chức kiểm tra thường xuyên được.

Ông Huỳnh Tấn Phong, Chi cục Trưởng Chi cục QLTT TPHCM cũng cho biết: QLTT hiện còn rất nhiều việc phải làm, do vậy chúng tôi chỉ phối hợp với các đơn vị chức năng để cùng đi kiểm tra, kiểm soát. Kết quả kiểm tra trong thời gian qua vẫn chưa nói hết được diễn biến của tình hình.

Để ngăn chặn nạn dịch cúm gia cầm đang có nguy cơ tái phát, TPHCM đã ban hành rất nhiều văn bản liên quan đến việc mua bán, vận chuyển gia cầm, nhưng mặt hàng này vẫn được bày bán tràn lan trên thị trường. Đây thuộc trách nhiệm của những sở, ngành chức năng. Riêng đối với người tiêu dùng, để bảo vệ sức khỏe cho mình và cho gia đình, hãy chọn mua những sản phẩm gia cầm có thương hiệu và có giấy thông hành. 

THÚY HẢI - QUỐC HÙNG