Sau khi Báo SGGP (số ra ngày 4-9) đăng bài “Bảo tàng ở TP Hồ Chí Minh: Biến dạng vì kinh doanh”, đã có nhiều ý kiến bạn đọc đề nghị trả lại khuôn viên các bảo tàng và có những loại hình dịch vụ phục vụ khách tham quan có ý nghĩa hơn. Xung quanh vấn đề này, ông Lê Tôn Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin TPHCM, cho biết:

Thời gian qua, Thành ủy, HĐND, UBND TPHCM đã có nhiều sự quan tâm đầu tư, xây dựng phát triển hệ thống bảo tàng. So với các tỉnh thành khác, TPHCM có 10 bảo tàng, trong đó Sở VH-TT trực tiếp quản lý 7 bảo tàng. Bình quân mỗi năm, hệ thống bảo tàng thu hút gần 1,5 triệu lượt người và góp phần đáng kể vào việc nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho người dân TP. Dù là con số khá khiêm tốn, nhưng trong tình hình hiện nay, đó cũng là nỗ lực lớn của ngành VH-TT và các bảo tàng.

Nhà hàng Miss Sài Gòn ở góc Lê Thánh Tôn - Pasteur (Q1) nằm trong khuôn viên Bảo tàng TPHCM.

- PV: Qua phản ánh của Báo SGGP, hầu hết các bảo tàng hiện nay ở TPHCM đều cắt một phần mặt bằng cho thuê kinh doanh hoặc chuyển đổi công năng hội trường, khuôn viên để làm dịch vụ đám cưới, cho thuê đậu xe. Đây là chủ trương của Sở VH-TT hay của các bảo tàng, thưa ông?

- Ông Lê Tôn Thanh: Chẳng có chủ trương nào của Sở VH-TT cho phép lãnh đạo các bảo tàng tận dụng khuôn viên, hội trường làm kinh doanh. Nhưng các bảo tàng làm thế nào để khai thác một cách hiệu quả nhất trong điều kiện hiện có để phục vụ cho nhiệm vụ chính trị thì cũng không cấm được. Việc cho thuê mặt bằng có lý do vì thu nhập của CB-CNV các bảo tàng còn khiêm tốn. Từ đó các bảo tàng tận dụng khai thác thêm khuôn viên, hội trường, nhưng có cái cũng chưa hợp lý.

- Theo ông nhận định thì việc các bảo tàng khai thác khuôn viên, hội trường làm kinh doanh, dịch vụ là chưa hợp lý. Vậy sẽ giải quyết sự bất hợp lý này như thế nào, thưa ông?

- Theo tôi, về lâu dài những kiểu kinh doanh, dịch vụ hiện nay trong các bảo tàng là không được tồn tại. Còn nếu tồn tại thì điều chỉnh thành các loại hình khác hợp lý hơn không trái với hoạt động chuyên môn của bảo tàng như mở dịch vụ bán quà lưu niệm, nghỉ ngơi... Bảo tàng khô khan quá cũng không được.

Hiện nay, hệ thống bảo tàng của thành phố đã có hướng điều chỉnh, nâng cấp, mở rộng... Chẳng hạn như Bảo tàng Chứng tích chiến tranh đã được đầu tư 43 tỷ đồng, Bảo tàng Lịch sử cũng đang có dự án đầu tư, Bảo tàng TPHCM đang có quy hoạch tổng thể lại, Bảo tàng Hồ Chí Minh (chi nhánh TPHCM), Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ cũng đang trình dự án đầu tư nâng cấp, mở rộng... Mặt khác, Sở VH-TT đang tiến hành quy hoạch tổng thể hệ thống bảo tàngï, trong đó có khuôn viên các bảo tàng. Dự kiến khoảng 5 năm nữa thì công tác nâng cấp, mở rộng, hiện đại hóa hệ thống bảo tàng sẽ hoàn thiện.

- Theo lãnh đạo một số bảo tàng nếu như dẹp bỏ việc cho thuê mặt bằng thì có bảo tàng sẽ gặp ít nhiều khó khăn. Vậy giải quyết thế nào cho phù hợp, thưa ông?

- Nguồn thu của bảo tàng không phải là nộp vào ngân sách mà là thu để cân đối. Hàng năm bảo tàng phải có kế hoạch thu chi cho hoạt động theo nguyên tắc tài chính. Sau khi cân đối thu chi, nếu thu không đủ chi thì sẽ được nhà nước hỗ trợ cho đủ.

Nguồn thu chủ lực của các bảo tàng hiện nay là từ phí vé vào cổng. Tôi nghĩ về lâu dài, khi đã được hiện đại hóa thì bảo tàng trở thành nơi thu hút đông đảo người dân có nhu cầu đến hưởng dịch vụ đời sống tinh thần. Khi đó bảo tàng sẽ có nguồn thu đáng kể. Bây giờ chưa được thì tính toán cho được. Chẳng hạn như Bảo tàng Chứng tích chiến tranh có thể phấn đấu được vì có tới 75% khách tham quan là người nước ngoài. Như vậy, sau khi quy hoạch tổng thể được thực hiện, bảo tàng được hiện đại hóa thì nguồn thu từ bán vé là chính. Điều này sẽ bù đắp lại những khoản thu từ cho thuê mặt bằng kinh doanh, làm dịch vụ...

- Vậy, nguồn thu hiện nay từ cho thuê mặt bằng kinh doanh, dịch vụ cho thuê chỗ đậu ô tô, làm đám cưới... có đảm bảo nguyên tắc thu chi tài chính?

- Bảo tàng là cơ quan sự nghiệp của nhà nước, các nguồn thu tích cực hay không tích cực gì cũng phải đưa vào ngân sách, rồi nhà nước sẽ chi trở ra theo nguyên tắc tài chính. Nếu các khoản thu từ cho thuê mặt bằng, làm dịch vụ nói trên của bảo tàng không đưa vào sổ sách mà thanh tra tài chính phát hiện được thì đó là quỹ đen. 

TƯỜNG LÂM (thực hiện)