Văn hóa đọc thời @

Ngày nay, các loại hình giải trí văn hóa khá đa dạng và phong phú. Điều này đồng nghĩa với việc công chúng bị thu hẹp thời gian cho một số loại hình giải trí kinh điển, trong đó có sách. Trước xu hướng ấy, nhiều NXB trên thế giới cũng như trong nước đã tìm một giải pháp mới để góp phần đưa sách đến với bạn đọc. Đó là việc tạo ra những phiên bản rút gọn của các tác phẩm kinh điển…

• Từ phiên bản các tác phẩm kinh điển

Một trong những xu hướng chung của văn hóa đọc trên thế giới hiện nay là sự tinh gọn các tác phẩm kinh điển và nổi tiếng. Mới đây, trên tờ Telegraph của Anh đã công bố số liệu về những cuốn sách đáng “chán” nhất đối với bạn đọc.

Và thật bất ngờ, trong đó có cả những tác phẩm đã từng gây sốt đối với độc giả toàn cầu. Bao gồm những tác giả tên tuổi như: J K Rowling, Salman Rushdie, Louis de Bernières, David Blunkett…Bởi theo số liệu thống kê, nhiều người chỉ mua sách như một vật trang trí.

Trước tình hình đó, một số NXB trên thế giới đã đưa ra ý tưởng mới. Đó là rút gọn, cắt cúp các tác phẩm kinh điển tạo thành những phiên bản mới với dung lượng chỉ còn khoảng 40% so với nguyên tác như: NXB Orion, NXB Compact Editions... với các tác phẩm: Anna Karenina, David Copperfield, Vanity Fair… Điều này đã tạo những luồng phản ứng khác nhau trong giới độc giả.

Nhiều người cho rằng việc tạo ra những phiên bản rút gọn sẽ là nền tảng cho bạn đọc tiếp xúc với kho tàng văn học giá trị trên thế giới trong môi trường văn hóa đọc ngày càng thu hẹp dần. Nhưng cũng có nhiều ý kiến cho rằng việc cắt cúp các tác phẩm kinh điển như thế sẽ gây ra những hiệu ứng không tốt, làm giảm giá trị nguyên bản của tác phẩm.

• Đến những hình thức khác của các phiên bản

Nếu như những nhà làm sách trên thế giới đã đưa ra và thực hiện ý tưởng cắt gọn tác phẩm văn học để phục vụ thị hiếu của bạn đọc thời hiện đại, thì ở nước ta điều này lại xuất hiện dưới những hình thức khác. Bởi thị trường sách ở ta vẫn còn chưa nhanh nhạy trước nhu cầu của đọc giả. Việc tạo ra những phiên bản có thể gây ra nhiều hiệu ứng trái ngược. Vì còn e dè trước thị trường như vậy, các NXB Việt Nam đã tự tìm tòi cho mình hướng đi phù hợp.

Vừa qua, NXB Văn Nghệ đã tái bản bộ “Tủ sách văn học Nga- Xô Viết” với các tác phẩm nổi tiếng như: Vĩnh biệt Gunxarư, Pie Đệ nhất, Con đường đau khổ, Chiến tranh và hòa bình… Điều đặc biệt là các tác phẩm được thiết kế, in ấn dưới dạng khổ sách nhỏ vừa tay và có thể mang theo mọi nơi. Có thể nói đây là một trong những dạng thức khác của việc rút gọn tác phẩm như các NXB trên thế giới đã làm. Điều này góp phần giảm cảm giác “ngán” khi đọc những tiểu thuyết dài vốn không có nhiều thời gian trong xã hội hiện đại mà vẫn giữ đúng nguyên tác.

Không riêng gì các tác phẩm văn học, NXB Trẻ đã phát hành bộ truyện tranh Triết học nhập môn tạo thành cơn gió lạ trong làng xuất bản. Những tác phẩm về tư tưởng của các tác giả cổ đại như Aristote, Platon… ngỡ sẽ khó tiếp cận được với bạn đọc hiện đại nhưng cũng đã tạo được bước đi mới. Việc “làm mềm sách triết” như vậy góp phần phổ cập hóa kiến thức triết học đến với bạn đọc.

Bên cạnh đó, NXB Hà Nội đã ra mắt cuốn 60 cuốn sách nên đọc được viết theo lối tóm tắt tác phẩm kinh điển thế giới từ 1-2 trang. Tuy không chặt chẽ và chuyển tải hết nội dung của các tác phẩm lớn nhưng cũng được xem là tiền đề manh nha cho việc nhìn nhận văn hóa đọc thời @. Bởi các NXB đã thấy được nhu cầu của độc giả thời hiện đại có phần khác trước rất nhiều.

Phần lớn những xu hướng xuất bản trên là để đáp ứng nhu cầu có thực của một bộ phận độc giả hiện đại - ngắn gọn và chuyển tải đầy đủ nội dung cần thiết. Nó như một sự gợi mở, một đường dẫn để bạn đọc trẻ tìm đến với những tác phẩm nguyên bản.

Bạn Trần Duy, người đam mê tác phẩm cổ điển, tâm sự: “Tôi đã đọc rất nhiều lần Tiếng chim hót trong bụi mận gai không chỉ vì giá trị nội dung cuốn sách mà ngay cả lời bạt cũng rất ấn tượng”. Nói như thế để thấy rằng dù bất cứ thời đại nào, sách vẫn là cái thú tao nhã cuốn hút mọi người đến với nó.

Trong bảng “Top ten sách bán chạy trong tháng” do Công ty Fahasa thống kê thì những cuốn sách dày khoảng 500-1.000 trang, nếu nội dung hay vẫn đứng đầu bảng. Đó là những cuốn sách như: Thế giới phẳng, Rừng Na Uy, Cô đơn trên mạng…

Có thể nói việc đưa ra những xu hướng mới trong xuất bản là điều cần thiết để đáp ứng nhu cầu của người đọc. Điều này chứng tỏ quá trình phát triển, nắm bắt thị trường một cách nhanh nhạy của nhiều nhà làm sách. Thế nhưng dù thế nào chăng nữa, dù những phiên bản hay hình thức khác của việc rút gọn có ra đời cũng không thể thay thế được giá trị tác phẩm đã được bạn đọc đón nhận từ nhiều thế kỷ qua.

Nguyễn Thùy Dung