Bộ Tài chính vừa có tờ trình Thủ tướng xin phép đưa nội dung thảo luận Dự thảo luật thuế thu nhập cá nhân vào chương trình làm việc của phiên họp Chính phủ thường kỳ vào tháng 7-2006 để sau đó có cơ sở bổ sung, hoàn chỉnh trước khi trình Quốc hội xin ý kiến. Nhưng do đây là vấn đề nhạy cảm, tác động đến cuộc sống nhiều tầng lớp dân cư nên Tuần san SGGP Thứ Bảy xin trích đăng một số ý kiến khác nhau để rộng đường dư luận.
- Chưa tính yếu tố lạm phát
T.S UNG THỊ MINH LỆ (Trưởng khoa Tài chính Nhà nước, Trường ĐH Kinh tế TPHCM)
Người dân đến khai thuế ở Phòng Thuế thu nhập cá nhân, Cục Thuế TPHCM. Ảnh: THÀNH TÂM
Xét về lý thuyết, việc thay đổi thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo hướng giảm khởi điểm tính thuế, mở rộng đối tượng nộp thuế và có khấu trừ thu nhập tính thuế theo gia cảnh… là điều hợp lý.
Hầu hết mọi cá nhân đang làm việc có thu nhập đều phải nộp thuế TNCN. Với thuế suất lũy tiến từng phần, thuế TNCN đảm bảo thực hiện công bằng xã hội. Tuy nhiên, mở rộng đối tượng nộp thuế theo dự thảo lần này gây nên tâm lý bất an trong đại bộ phận dân cư.
Điều này có cơ sở thực tiễn: Dự thảo được đưa ra trong bối cảnh giá cả hàng hóa đang có xu hướng tăng, thu nhập thực tế của dân cư đang có xu hướng giảm nên người dân gánh thêm nghĩa vụ thuế TNCN là điều khó chấp nhận. Các khoản khấu trừ không có cơ sở đáng tin cậy. Các nhà soạn thảo chính sách đã có điều tra thực tế chưa hay tham khảo ở đâu? Mức thuế suất đầu tiên 5% là thuế suất tương đối cao (nên bắt đầu với thuế suất 1%).
Dự thảo Luật thuế thu nhập cá nhân chưa kể đến yếu tố lạm phát tác động vào thu nhập chịu thuế và các khoản khấu trừ (thu nhập tính thuế và các khoản khấu trừ có loại trừ yếu tố lạm phát?). Hiện nay, chính sách an sinh - phúc lợi xã hội chưa tốt nên tự mỗi cá nhân và mỗi gia đình đều phải dành dụm tiền để phòng thân. Các vụ tham nhũng quá lớn gần đây được phanh phui, làm cho người dân ngán ngẩm việc nộp thuế.
Ngoài ra, theo dự thảo, tôi không thể hình dung được bằng cách nào cơ quan thuế quản lý được một khối lượng khổng lồ đối tượng nộp thuế với cách thanh toán hầu hết bằng tiền mặt trong dân cư hiện nay. Và ít nhất, trong 5-10 năm sắp tới, chừng nào các đối tượng nộp thuế chưa được quản lý để phải nộp thuế đúng và đủ (ai “bị quản lý” thì phải nộp thuế, ai “không bị quản lý” thì khỏi!) thì trong chừng mực nào đó vẫn còn nhiều bất công.
- Phải soạn thảo lại dự luật này
Bà NGUYỄN THỊ THANH PHƯỢNG (Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động Q. Tân Phú)
Trong tuần qua, tôi nhận được rất nhiều phản ứng của người lao động, không chỉ công nhân mà cả cán bộ công nhân viên chức. Dự luật đưa ra trong thời điểm này là không hợp lý bởi đời sống người lao động còn khó khăn. Điều khó hiểu là khi đưa ra dự luật, Bộ Tài chính phải nghiên cứu kỹ đời sống của người dân trước khi trình Chính phủ, Quốc hội, đằng này dự luật lại hoàn toàn không sát với thực tế, thậm chí phi lý.
Những người làm dự luật đâu biết rằng có rất nhiều công nhân phải nhịn ăn sáng nhưng rồi sẽ phải đóng thuế (nếu thành luật) khi thu nhập hơn 1 triệu đồng. Nhà nước và những người có trách nhiệm với dân, hãy tìm cách nâng cao thu nhập cho người lao động đủ sống trước khi nghĩ đến việc thu thuế trên đồng lương ít ỏi của họ.
- Phải để người lao động tự kê khai phần chi tiêu hợp lý
Bà HẠNH MỸ (Trưởng phòng nhân sự Công ty Cổ phần taxi T.D)
Công ty có khoảng 500 tài xế taxi thu nhập bình quân mỗi tháng khoảng 1,5 triệu, như vậy một năm thu nhập 18 triệu đồng, trừ 12 triệu (khoảng chiết giảm cho bản thân cá nhân người nộp thuế) còn lại 6 triệu, như vậy phải đóng thuế 5%/6 triệu = 300.000đ. Trong khi đó nhiều người còn phải thuê nhà, ăn uống, chi xài cho cá nhân (nếu sống độc thân)… không đủ thì lấy gì đóng thuế.
Được biết, dự luật “khống chế” chiết giảm cho một người mỗi tháng 1 triệu đồng không khả thi, nhất là người dân đang sống ở các thành phố lớn, họ phải hết sức dè xẻn, nếu bệnh tật thì chắc chắn không đủ. Theo tôi, đóng thuế là nghĩa vụ công dân đối với Nhà nước là hợp lý, nhưng sẽ hợp lý hơn nếu trước khi đưa ra dự luật thuế thu nhập cá nhân cần phải biết rõ mức chi tiêu của người dân, phải cho họ kê khai những chi tiêu hợp lý rồi hãy đánh thuế.
- Không thể cào bằng
Ông CHU QUANG TIẾNG (Giám đốc Công ty Tin học Viễn thông Tuấn Đạt)
Theo tôi, nếu dự luật Thu nhập cá nhân được thông qua thì mọi người thu nhập từ 1.001.000 đến 5 triệu phải đóng thuế (5%) mà lẽ ra trước kia áp dụng Pháp lệnh Thuế thu nhập cao không phải đóng. Điều này có sự cào bằng không chỉ người thu nhập thấp mà luôn cả người khuyết tật, người già! Được biết, ở nước ngoài, cụ thể như ở Mỹ, Pháp, gần nhất là Singapore... ai có thu nhập đều phải đóng thuế, tuy nhiên nhà nước quy định một cách rõ ràng như người khuyết tật, người già, người neo đơn, người làm công tác từ thiện…, đóng thuế khác nhau chứ không cào bằng.
Trong khi đó ở Việt Nam, rất nhiều người thu nhập khá cao như bác sĩ có phòng mạch tư, ca sĩ (chỉ thu được số ít), những người “áp phe” làm ăn tự do, cò… thì ngoài vùng kiểm soát, không thu thuế được. Một công nhân bình thường phải mất 4 - 5 năm mới có được mức thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng/tháng, trong khi đó phải tăng ca, làm ngoài giờ rất nhiều. Đối với một công nhân may 100.000 đồng đã là lớn, có thể trả tiền nhà (tập thể) được một tháng.
- 300.000 đồng dành cho nuôi dạy con là phi thực tế
NGUYỄN KIM XUÂN (Chung cư Phạm Viết Chánh- Bình Thạnh)
Tôi có hai con, cháu lớn học lớp 4 Trường Nguyễn Bỉnh Khiêm, chỉ nội tiền học phí bán trú (22 ngày) đã phải nộp cho nhà trường là 320.000 đồng. Cháu nhỏ học lớp chồi ở trường mầm non tại phường cũng đã là 330.000 đồng (chưa tính tiền ăn sáng, ăn chiều ở nhà, tiền cơ sở vật chất, sách vở, học thêm, quần áo và các khoản phát sinh khác...).
Các cháu còn nhỏ, học ít , ăn ít mà còn vậy thì đối với các cháu lớn học cấp 2, cấp 3 thì mức chi phí phải cao hơn. Cho phép tôi thắc mắc, không rõ những người soạn thảo dự luật thuế thu nhập cá nhân có phải nuôi con bằng đồng lương nhà nước hay không mà đặt ra khoản khấu trừ không nộp thuế cho việc nuôi con dưới 18 tuổi là 300.000 đồng/tháng?
- Dự thảo Luật thuế thu nhập cá nhân sẽ có tính khả thi
Ông TRẦN ĐÌNH CỬ (Cục phó Cục Thuế TPHCM)
Khi dự thảo Luật thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính có xem xét để giảm thu nhập chịu thuế đối với gia cảnh của người chịu thuế: nuôi cha mẹ, vợ, chồng, con dưới 18 tuổi và trừ một số chi phí hợp lý như tiền học hành, tiền thuê nhà… sao cho mọi người dân đều có khả năng đóng thuế. Tuy nhiên, Ban soạn thảo cũng có dự kiến nếu sau khi giảm trừ chi phí mà mức thuế nộp quá ít thì được miễn thuế.
Trên cơ sở dự thảo nếu được Quốc hội thông qua, Bộ Tài chính sẽ đưa ra dân để lấy ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo trước khi đưa ra Quốc hội xem xét góp ý thông qua. Hiện nay, tình hình thu nhập của người dân còn thấp nên Bộ Tài chính chờ một thời gian nữa khi mức thu nhập người dân cao thì ngành thuế mới thu được thuế này (dự kiến đến 2009 mới thực hiện Luật này). Khi thực hiện Luật thuế thu nhập cá nhân, ngành thuế sẽ phải tăng cường bộ máy thu thuế mới đáp ứng được việc phục vụ cho số đông người dân làm nghĩa vụ đóng thuế.
TRƯỜNG KHÁNH - TẤN NGUYỄN
