Sau khi thành công trong việc đẩy lùi các bệnh tim mạch, các nhà khoa học đang phải đối mặt với một tai họa thầm lặng mới của nền văn minh: các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể dẫn đến hội chứng biến dưỡng hoặc hội chứng X kết hợp với các đột biến về huyết áp, đường và chất béo, làm tăng thêm tai biến nhồi máu cơ tim và bệnh tiểu đường.

Nguy cơ nào dẫn đến hội chứng biến dưỡng (HCBD)?

Chế độ ăn uống mất cân bằng là một trong những nguyên nhân của HCBD.

Định nghĩa HCBD do hiệp hội tiểu đường quốc tế đưa ra, dựa vào sự kết hợp các yếu tố nguy cơ đã được biết đến như tiểu đường, tiền tiểu đường, béo phì, lượng cholesterol tăng cao và việc gia tăng tình trạng cao huyết áp. Bên cạnh việc gia tăng các yếu tố nguy cơ, khái niệm lâm sàng trong việc xác định các bệnh nhân nguy cơ dựa vào các điểm:

- Mập phì vòng eo: Xác định chiều đo vòng 2 trên 93cm với đàn ông và 79cm với phụ nữ  châu Âu.

Hoặc có sự hiện diện của hai trong các yếu tố nguy cơ tiếp theo:

- Hàm lượng triglycerid > 150mg/dl (1,7mmol/L) hoặc đang theo một liệu trình đặc biệt chống lại các rối loạn do lipid gây ra.

- Hàm lượng cholesterol tốt (HDL) <40mg/dL (1,03mmol/L) trên đàn ông và < 50mg/dL (1,29mmol/L) trên phụ nữ hoặc đang theo một liệu trình đặc biệt chống lại các bất thường về lipid.

- Cao huyết áp: HA>130-85 hoặc đang theo một liệu trình chống cao HA.

- Đường huyết > 100m/dL (5,6mmol/L) hoặc bị tiểu đường typ 2

Những ai dễ bị HCBD?

Tùy theo từng quốc gia, tỷ lệ người bị HCBD chiếm từ 20-25%, trong đó người bị tiểu đường chiếm đến ¾.

HCBD thường gặp ở phụ nữ sau tuổi 60 và đàn ông sau 50, nhất là với những người có tiền căn gia đình bị tiểu đường typ 2 và những phụ nữ đã từng bị hội chứng u nang buồng trứng. Ngay cả yếu tố di truyền dường như cũng liên quan đến HCBD và lối sống quá tĩnh tại và một thực đơn ăn uống mất cân bằng cũng đều có thể là những nguyên nhân.

HCBD tiến triển như thế nào?

HCBD có đặc điểm là tạo nên ngững yếu tố nguy cơ thầm lặng. Cao huyết áp, cao cholesterol, rối loạn triglycerid, tăng đường máu thường ít được quan tâm vì diễn tiến thầm lặng và không gây nên những triệu chứng nhưng HCBD làm gia tăng các tai biến tim mạch và tiểu đường typ 2. Hiện nay, người ta chưa biết được u nang buồng trứng là nguyên nhân hay hậu quả của HCBD. Mặt khác, nhiều nghiên cứu khác cũng cho thấy HCBD liên quan đến nhiều bệnh, trong đó có cả một vài bệnh ung thư nhưng mối liên hệ hiện cũng còn đang được bàn cãi.

Đâu là những nguy hiểm chính?

Nguy hiểm chính của HCBD là các tai biến tim mạch. Sự tích tụ cholesterol lâu dài trên thành mạch làm hình thành các mảng xơ vữa. Hiện tượng này sẽ gia tăng ở những người bị cao huyết áp, béo phì, tích tụ đường và mỡ trong máu. Trong trường hợp nặng, động mạch bị bít lại dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não.

Có thể phòng ngừa được không?

Thay đổi lối sống có thể làm giảm các yếu tố nguy cơ HCBD. Bên cạnh đó, việc tập luyện đều đặn thể dục thể thao (ít nhất 30 phút mỗi ngày) và một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu chất sợi, ít chất béo là cần thiết. Một vài nghiên cứu cho thấy, việc hút thuốc và tình trạng stress có thể làm phát triển HCBD.

Như vậy, bên cạnh hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) thì HCBD (HCBD) hiện nay cũng đang là mối quan tâm của xã hội văn minh.

DS. TRƯƠNG TẤT THỌ
(Theo Doctissimo)