Ba hồn bảy vía
SGGP:: Cập nhật ngày 25/09/2007 lúc 09:41'(GMT+7)

Hỏi: Xin cho biết nguồn gốc và ý nghĩa của cụm: “Ba hồn bảy vía”. Tại sao nam chỉ có bảy vía, nữ lại có chín vía?

Bông Vạn Thọ (Cao Lãnh, Đồng Tháp)

LÊ ANH MINH:

Hồn và phách là khái niệm của Trung Quốc, đặc biệt là của Đạo giáo. Trung Quốc gọi là hồn và phách thì Việt Nam gọi là hồn và vía. Giao Chỉ vào thuở Sĩ Vương (137?-266) cai trị (187-266), Trung Quốc loạn lạc, các Nho gia và danh sĩ đời Hán chạy sang Giao Chỉ lánh nạn rất nhiều. Trong số đó ắt cũng có nhiều đạo sĩ bởi Đại Việt sử ký toàn thư do các sử thần Lê Văn Hưu, Phan Phú Tiên, Ngô Sĩ Liên... soạn thảo (1272-1697) chép rằng khi Sĩ Vương bệnh nặng hôn mê ba ngày thì có một người tiên tên là Đổng Phụng cho thuốc cứu sống (xem bản dịch Ngô Đức Thọ, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1983, tập I, tr. 155). Do đó, khái niệm hồn-phách có lẽ đã du nhập vào nước ta từ thuở ấy.

Đạo giáo quan niệm có tam hồn và thất phách. Tam hồn (ba hồn) là: Sảng Linh, Thai Quang, và U Tinh. Thất phách (bảy vía) là: Thi Cẩu, Phục Thỉ, Tước Âm, Thôn Tặc, Phi Độc, Trừ Uế, và Xú Phế .

Tuy nhiên, khái niệm hồn - phách không có ý nghĩa xác định chung chung mà khái niệm này phải được xác định trong một ngữ cảnh cụ thể. Trần Anh Ninh (hiệu Viên Đốn Tử, 1880-1969) trong quyển Đạo giáo và dưỡng sinh (nguyên tựa: Đạo giáo dữ dưỡng sinh, Hoa Văn xuất bản xã tái bản, Bắc Kinh, 2000, trang 249-266) đã tổng kết mười thuyết về hồn-phách trong kinh điển Trung Quốc.

Trên quan điểm y học Trung Quốc, Trần Anh Ninh tổng luận: “Các thuyết trên đây bất đồng, xét chung thì có thể chọn được một trong các thuyết có vẻ xác đáng. Nội kinh nói: ‘Hồn phách đầy đủ mới thành hình người’.

Tiết Sinh Bạch chú: ‘Khí và hình thịnh thì hồn phách thịnh; Khí và hình suy thì hồn phách suy. Hồn là sự rạng rỡ của phách, phách là gốc gác của hồn. Phách thì âm, chủ về tiếp nhận và cất trữ nên phách có thể ghi nhớ sự việc. Hồn thì dương, chủ về sử dụng nên hồn có động tác và phát huy. Hồn và phách không thể xa lìa nhau. Tinh tụ thì phách tụ, khí tụ thì hồn tụ, tạo thành thân thể con người. Đến khi tinh kiệt thì phách giáng, khí tán thì hồn rong chơi [bên ngoài thân thể] mà không biết nơi nào’.

Chu Tử lại nói: ‘Không có hồn thì phách không thể tự tại, khiến người ta đa tư lự, hồn và phách đã rời nhau’.

Lão Tử chỉ muốn giữ cho chúng hợp nhau, nói: ‘Quản lấy phách thì hồn giữ phách. Hồn nóng phách lạnh, hồn động phách tĩnh, có thể lấy hồn giữ phách thì phách nhờ được giữ nên tĩnh. Phách lấy hồn mà có công việc. Cái nóng của hồn sinh ra sảng khoái, cái lạnh của phách sinh ra ấm áp. Hai thứ không rời nhau nên cái dương đó không nóng, cái âm đó không trệ thì đạt được hòa. Nếu không vậy, hồn ngày càng động, phách ngày càng tĩnh. Hồn ngày càng nóng, phách ngày càng lạnh. Hồn phách xa nhau vì không được hòa nên chết’. Nước là 1, lửa là 2. Lấy phách chở hồn, là lấy 2 giữ 1, ắt nước lửa giúp nhau mà không lìa, do đó sống lâu”.

Người Việt Nam có lẽ cho rằng thân thể người nam có bảy lỗ (thất khiếu), thân thể người nữ có chín lỗ (cửu khiếu) nên đã phát triển quan niệm rằng nam có ba hồn bảy vía, nữ có ba hồn chín vía (tương ứng với bảy lỗ và chín lỗ). Tuy nhiên, theo Trung Quốc thì nam cũng như nữ, chỉ có ba hồn và bảy phách (vía) mà thôi.

 

Lê Anh Minh
In trang Gửi phản hồi Về đầu trang

CÁC TIN KHÁC >>
Đi Vĩnh Hảo mua hải quỳ  (25/09/2007,09:36)
Lo ngại  (25/09/2007,09:34)
Bình Sơn - Ninh Chữ: Thu hút mạnh đầu tư trong nước  (25/09/2007,09:33)
Ồ ạt làn sóng lập trung tâm bóng đá trẻ  (25/09/2007,09:31)
Quận 8: Phát huy ưu thế cửa ngõ thành phố  (25/09/2007,09:30)
Cơn ác mộng Ơû Old Trafford  (25/09/2007,09:27)
Thành phố bao giờ cũng thế!  (25/09/2007,09:24)
Yêu Sài Gòn từ hồi ức của bố   (25/09/2007,09:23)
Cá sốt cơm rượu  (25/09/2007,09:22)
Đà Lạt thứ hai của Tây Nguyên  (25/09/2007,09:21)