Sau lũ nhỏ, ĐBSCL đối diện hạn mặn lịch sử?

SGGP
Trong vài năm trở lại đây, những cư dân vùng đầu nguồn lũ An Giang - Đồng Tháp trăn trở khi nước lũ quá nhỏ, khó tìm được kế mưu sinh. Liệu sau “lũ nhỏ”, ĐBSCL phải gánh chịu tiếp hạn - mặn khốc liệt như năm 2016?

Trong 30 năm qua, châu thổ miền Tây nằm ở hạ lưu sông Mê Công đã trải qua nhiều “cung bậc” của mùa lũ. Những năm 90 của thế kỷ trước, cư dân ở châu thổ phải đối phó với lũ dữ. Có những mùa lũ lớn, nước ngập mái nhà, người dân phải rời bỏ làng quê chạy lũ. Chính phủ phải tìm cách giúp người dân “sống chung với lũ”, đầu tư các chương trình: tôn cao nền nhà, xây dựng nhà trên cọc để vượt lũ. Rồi đến các cụm, tuyến dân cư vượt lũ và hệ thống kinh thoát lũ, đê bao… đã giúp người dân an cư. Đây cũng là thời điểm mà các phương tiện truyền thông hay dùng cụm từ “lũ đẹp” để nói về việc người dân chung sống với lũ, tìm được sinh kế ổn định trong mùa lũ.

Theo quy luật, từ tháng 5 trở đi, mực nước ở khu vực trung và hạ lưu sông Mê Công bắt đầu gia tăng và đạt đỉnh lũ đầu vụ vào khoảng giữa tháng 8, sau đó lũ xuống chậm (do trên toàn lưu vực sông Mê Công xuất hiện một thời kỳ ít mưa). Tuy nhiên, quy luật nước lũ này đã hoàn toàn thay đổi với sự xuất hiện của các đập thủy điện trên dòng Mê Công. Từ năm 2010 đến nay, số trận lũ lớn giảm so với trước kia, chủ yếu xuất hiện các lũ vừa và nhỏ (chiếm đến khoảng 90%), lũ đầu vụ (tháng 8) cũng suy giảm nghiêm trọng. Số liệu thống kê từ Bộ NN-PTNT cho thấy, từ năm 2000 đến nay có 4 năm lũ lớn, trong đó có 3 năm lũ lớn liên tiếp là các năm 2000, năm 2001, năm 2002 và năm 2011, còn lại là lũ vừa và lũ nhỏ.

Người dân ở Bến Tre, Trà Vinh, Cà Mau mong lũ lớn về hơn cả những người ở đầu nguồn. Bởi năm nào có lũ lớn, năm đó hạn mặn sẽ ít và ngược lại. Như năm 2015 là năm lũ quá nhỏ (tại Tân Châu: 2,55m, Châu Đốc: 2,35m; thấp hơn trung bình hàng năm lần lượt là 1,45m và 1,22m). Hệ lụy là ĐBSCL phải gánh chịu trận hạn mặn lịch sử năm 2016, làm hàng trăm ngàn ha lúa, hoa màu, thủy sản bị thiệt hại, hàng triệu người dân thiếu nước ngọt sinh hoạt; gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng. 

Theo Bộ NN-PTNT, giai đoạn trước năm 2012, ranh mặn 4‰ chỉ vào từ 35 - 45km, năm sâu nhất đến 60km. Từ năm 2012 đến nay do chỉ xuất hiện lũ nhỏ, xâm nhập mặn với ranh mặn 4‰ thường xuyên vào sâu hơn, ở mức 50 - 60km. Điển hình là đợt xâm nhập mặn kỷ lục năm 2016, chiều sâu xâm nhập mặn cao nhất lên tới 90km tại ĐBSCL. Việc này dẫn đến hàng loạt cửa lấy nước được xây dựng trước đây ở khoảng cách cách cửa sông 35-50km không thể lấy nước ngọt (trước đây có thể chủ động lấy nước ngọt); ngoài ra, các cửa cống này thường có cửa van tự động đóng mở theo chênh lệnh mực nước thượng/hạ lưu, nên đã gây tác động không nhỏ đến việc chủ động vận hành.

Theo PGS-TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu BĐKH (Trường Đại học Cần Thơ), việc cần thiết hiện nay là cơ quan chức năng phải có những dự báo sớm dựa vào các mô hình phỏng đoán trên thế giới và khu vực để có những chỉ đạo và khuyến cáo cho người dân. Trước mắt, giảm diện tích canh tác lúa ở những vùng gò cao, các vùng ven biển, chuyển một phần diện tích trồng lúa sang cây trồng cạn ít tiêu thụ nước hoặc chuyển sang nuôi trồng thủy sản. Khuyến khích và hỗ trợ nông dân tìm mọi cách trữ nước ở các vùng trũng như lung đìa, ao hồ, các kênh mương,… và các lu chứa, bể chứa nước mưa. Người dân cần sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả.

CAO PHONG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhiều vướng mắc trong quản lý cây xanh đô thị

Nhiều vướng mắc trong quản lý cây xanh đô thị

Trong 2 năm qua, tình hình thời tiết tại TPHCM diễn biến bất thường cùng với các điều kiện bất lợi khác mà hệ thống cây xanh đường phố đang đối mặt nên sự cố cây xanh (ngã đổ, rơi gãy nhánh) cũng diễn biến rất phức tạp, gây thiệt hại về người và tài sản. 

Thích ứng với biến đổi khí hậu

Nâng cao tỷ lệ phát triển năng lượng tái tạo

Trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) ở Việt Nam, Chính phủ đã đặt ra các chỉ tiêu cụ thể như tăng tỷ lệ NLTT trong tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp lên 32,3% vào năm 2030 và khoảng 44% vào năm 2050; tỷ lệ điện năng sản xuất từ NLTT tăng 32% vào năm 2030 và lên 42% vào năm 2050. 

Phát triển bền vững

Cải thiện dinh dưỡng cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia

Trong những ngày qua, niềm vui của người hâm mộ bóng đá Việt Nam trước chiến thắng của Đội tuyển nữ quốc gia Việt Nam dường như chưa có dấu hiệu lắng xuống. Một câu hỏi được đặt ra là bí quyết nào để đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam duy trì sức khoẻ trong suống 120 phút để vượt lên “cựu vương” Thái Lan và đạt chức vô địch bóng đá Đông Nam Á? 

Phòng cháy chữa cháy

Cháy lớn do đốt vàng mã

Theo thói quen khó bỏ, cứ dịp lễ, tết, giỗ, rằm... người dân hay cúng và đốt nhiều vàng mã. Do nhiều người không cẩn trọng đã gây ra những vụ cháy gây thiệt hại vô cùng lớn. Có thể kể ra một số vụ hỏa hoạn nghiêm trọng có nguyên nhân gây cháy từ việc đốt vàng mã.

Hợp tác kinh tế và đầu tư

Vi phạm sử dụng đất sau cổ phần hóa: Xử lý thế nào?

Vấn đề xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa, như quy hoạch xây dựng, phê duyệt phương án sử dụng đất khi cổ phần hóa, thực hiện phương án sử dụng đất khi cổ phần hóa là những vấn đề nóng, dễ gây thất thoát hiện nay. Đây là những vấn đề mà Kiểm toán Nhà nước đặt ra khi kiểm toán các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa.