Theo Ban chỉ đạo quốc gia về công nghệ thông tin, năm 2005 là năm chính phủ điện tử (CPĐT). Liệu ý định này có khả thi khi sau gần 4 năm xây dựng, CPĐT vẫn chỉ mới bước được những bước đi đầu tiên? Nói theo kiểu của người dân, CPĐT như con đò còn chờ đủ chuyến…
 |
|
Lấy số tự động tại UBND quận 1, kết quả từ thực hiện Đề án 112 tin học hóa hành chính, một bước cho xây dựng CPĐT. Ảnh: T.B. |
Trước khi có khái niệm CPĐT và xây dựng CPĐT, ngày 17-10-2000, Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 58/CT/TƯ về đẩy mạnh và ứng dựng công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (Chỉ thị 58). Theo chỉ thị này, Bộ Chính trị chủ trương: “… Mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng đều phải ứng dụng công nghệ thông tin để phát triển…”.
Cho nên, trong thời gian qua, có rất nhiều chương trình, đề án thực hiện chỉ thị trên, song chuyển động mạnh nhất là sự ra đời của đề án tin học hóa quản lý hành chính Nhà nước (Đề án 112) giai đoạn 2001-2005 ra đời vào năm 2001.
Trong hai năm đầu, trên nền đề án này, các địa phương, các bộ, các cơ quan thuộc chính phủ đã xây dựng đề án riêng với tổng số vốn đầu tư cho 2.500 dự án khoảng 7.000 tỷ đồng. Theo thông tin từ ban điều hành Đề án 112, hiện có 115 cơ quan bao gồm cơ quan bộ, ngang bộ, các đoàn thể nhân dân và 64 tỉnh thành tham gia đề án này.
Ngoài ra. Đề án 112 cũng đào tạo được hơn 2.000 kỹ sư tin học làm việc ở các cơ quan hành chính nhà nước và đội ngũ nhân viên hành chính ứng dụng công nghệ thông tin. Thế nhưng sự nỗ lực trên nằm ở phía cơ quan nhà nước, trong khi đó, tỷ lệ người sử dụng Internet ở nước ta chỉ là 6,67/100 người dân. Còn kế hoạch để nâng cao sự tiếp nhận của doanh nghiệp, người dân với công nghệ thông tin, Internet mang tầm quốc gia vẫn chưa có. Cho nên ai muốn tìm hiểu để mai sau trở thành một “công dân điện tử” thì cứ… mày mò.
Vào giữa tháng 12-2004, một cuộc hội thảo quy mô, thu hút gần 600 đại biểu, gồm lãnh đạo các ban Đề án 112 của 28 tỉnh thành, các nhà quản lý cùng nhiều công ty công nghệ thông tin đã diễn ra tại TPHCM. Hội thảo đề ra mục tiêu đến cuối năm 2010, 100% cơ quan chính phủ có website, hơn 50% doanh nghiệp tại TPHCM và Hà Nội tiếp nhận dịch vụ công trực tuyến, trên 25% người dân tại đô thị cấp 1 sử dụng chứng minh nhân dân điện tử… Thế nhưng CPĐT không phải là “chính phủ Net”.
|
Theo tổ chức “Mạng trực tuyến và Liên hợp quốc về tài chính và hành chính công (UNPAN)”, CPĐT Việt Nam hiện đứng thứ 97 trong 173 nước được xếp hạng và đứng thứ 7 trong 10 nước thuộc khu vực ASEAN (chỉ hơn được Lào, Camphuchia và Myanmar). Trong khi đó, Singapore đã đưa được gần 2.000 dịch vụ hành chính lên mạng, trong đó có việc giải quyết hồ sơ hoàn thuế, xin cấp hộ chiếu, khoảng 75% dân Singapore đã sử dụng các công cụ điện tử trong giao dịch với chính quyền. |
Theo Bộ Bưu chính-Viễn thông, để triển khai có hiệu quả, CPĐT phải thực sự là mạng hành chính tới các cấp địa phương nhằm cung cấp dịch vụ, thông tin cho dân. Ngay cả website của các bộ, ngành, đoàn thể cũng được xây dựng với mục đích vì dân, làm cho dân hiểu chứ không phải phục vụ cán bộ, nhân viên bộ, ngành đó.
Điều này được thể hiện rất rõ ở 50% bộ, ngành và hơn 80% tỉnh, thành phố trực thuộc đã có website cung cấp thông tin về các quy định, thủ tục hành chính, chính sách… nhưng, các dịch vụ trực tuyến phục vụ người dân và doanh nghiệp – vốn là nội dung cơ bản của CPĐT lại đang ở trong giai đoạn khởi động, chưa có dịch vụ trực tuyến hoàn toàn.
Theo ý kiến ông Lâm Văn Ba, Phó ban Điều hành Đề án 112 TPHCM phát biểu tại hội thảo, từ năm 1997, TPHCM đã chủ động ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hành chính nhà nước. Tuy nhiên thực tế của quá trình này vẫn còn nhiều thách thức và tồn tại: Thiếu chính sách ở tầm vĩ mô định hình cụ thể việc triển khai CPĐT; thiếu kinh nghiệm để triển khai một hệ thống thông tin tổng thể cấp thành phố, trong đó từng sở, ngành, quận, huyện chưa đóng vai trò là một “tế bào” năng động tham gia quản lý và xử lý thông tin của bộ máy công quyền; thiếu lực lượng chuyên gia, cán bộ chuyên môn làm hạt nhân triển khai các dự án trong các cơ quan nhà nước.
Bên cạnh đó, nhiều vấn đề về công nghệ như bảo mật và bảo vệ dữ liệu, phòng chống hacker và chống virus lây lan trên mạng… còn là những nội dung rất mới và làm cho cấp lãnh đạo luôn lo lắng khi triển khai các ứng dụng tin học để xây dựng CPĐT.
Hiện nay, TPHCM được xem là đầu tàu trong thực hiện Đề án 112, tiến đến xây dựng CPĐT cho nên mạng thông tin diện rộng của Văn phòng Chính phủ, Văn phòng HĐND và UBND TP đã được kết nối đến các đơn vị cơ sở. Đã có 22 sở, ngành, 2 quận (quận 1 và Bình Thạnh) tham gia City web…, qua đó cung cấp thông tin pháp luật và thông tin của ngành, địa phương và có 14 dịch vụ trên mạng. Ngoài ra, một số đơn vị thực hiện cấp phép qua mạng như Sở Kế hoạch Đầu tư cấp phép thành lập doanh nghiệp, UBND quận 1 cấp phép kinh doanh cho hộ kinh doanh cá thể...
Nhìn chung, CPĐT chưa phát triển vì 3 lý do: hệ thống hạ tầng còn yếu; trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan nhà nước còn rất sơ khai và hạn hẹp; hệ thống văn bản trong lĩnh vực công nghệ thông tin và ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan nhà nước còn rất thiếu.
Bức xúc trước tình trạng trì trệ hiện nay, Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã khẳng định tại phiên họp Ban chỉ đạo quốc gia về công nghệ thông tin phiên toàn thể lần thứ 8: “Năm 2005 là năm Chính phủ đẩy mạnh triển khai xây dựng CPĐT. Đây là một việc khó nhưng chúng ta phải thực hiện”.
Hy vọng mọi việc đều tiến triển thuận lợi. Khi đó, đến năm 2010, không cần đến UBND phường cũng có thể đăng ký giấy kết hôn; ngồi trong quán cà phê cũng làm được hồ sơ xin cho con nhập học; xin giấy tạm trú tạm vắng không nhất thiết phải đến công an…, tất cả đều được đăng ký qua mạng Internet nhờ có chính phủ điện tử. Còn hiện giờ, mới chỉ có vài dịch vụ trực tuyến, nên “con đò… còn phải chờ đủ chuyến” mới có thể sang sông.
BÁ TÂN
| 
