Tham nhũng tiếp tục là thách thức lớn

(SGGPO).- Đó là nhận định thẳng thắn được nêu trong Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng chống tham nhũng năm 2012 do Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh trình bày tại phiên họp UBTVQH chiều 19-9.

Bản Báo cáo có đoạn: “Công tác phòng chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu và mục tiêu là ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng. Tham nhũng vẫn còn nghiêm trọng, với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, diễn ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành, gây bức xúc, bất bình trong xã hội; là thách thức lớn đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý Nhà nước”. 

  • Không phát hiện được tham nhũng

Thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nhận định, việc phát hiện tham nhũng và kiến nghị xử lý về hình sự thông qua công tác thanh tra tuy có tăng về số vụ nhưng lại giảm về số đối tượng. “Công tác kiểm toán trong năm qua không chuyển vụ việc nào có dấu hiệu tội phạm về tham nhũng sang cơ quan điều tra xử lý hình sự. Hầu như không có cơ quan, tổ chức, đơn vị nào phát hiện được vụ việc tham nhũng thông qua công tác tự kiểm tra của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình. Nhưng điều đáng nói hơn là trong quá trình thanh tra, kiểm toán không phát hiện hành vi tham nhũng, nhưng sau đó các cơ quan khác lại phát hiện và xử lý được nhiều hành vi tham nhũng”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện cho biết. 

Vẫn theo Ủy ban Tư pháp, số vụ án tham nhũng được phát hiện và xử lý trong năm 2012 tuy có tăng, nhưng vẫn chưa tương xứng với tình hình tham nhũng đang diễn ra; số tài sản, đất đai sai phạm rất lớn nhưng thu hồi được còn rất ít. Nổi lên là tình hình tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính và lạm quyền trong khi thi hành công vụ tại địa phương trong năm qua tăng cao, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nhưng vẫn chưa có biện pháp khắc phục. Đơn cử: vụ tham ô tài sản tại công ty TNHH sửa chữa tàu biển Vinalines thiệt hại hàng trăm tỷ đồng; vụ tham nhũng và lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra tại phòng giao dịch Điện Biên Phủ và Ngân hàng Công thương chi nhánh Nhà Bè, TPHCM thiệt hại trên 2.000 tỷ đồng; vụ lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco); vụ 3 lãnh đạo chi nhánh Hồng Hà của ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn lạm quyền trong thi hành công vụ gây thiệt hại 487 tỷ đồng…

  • Nương nhẹ khi xử lý

Trong khi khả năng phát hiện tham nhũng còn yếu thì những vụ tham nhũng đã được đưa ra ánh sáng lại chưa được xử lý nghiêm. Qua khảo sát của Ủy ban Tư pháp, đa số vụ việc có dấu hiệu tội phạm tham nhũng được phát hiện nhưng chỉ bị xử lý kỷ luật; án tham nhũng được đình chỉ ở một số địa phương còn cao. Nhiều vụ án, bị can trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đã được thay đổi sang tội danh nhẹ khác hơn.

Thực tế cho thấy, một số vụ án lớn, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng đối với tài sản của Nhà nước nhưng lại không phát hiện được hành vi tham nhũng hoặc ban đầu khởi tố, điều tra về hành vi tham nhũng nhưng sau đó lại chuyển sang các tội danh khác nhẹ hơn như tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gậy hậu quả nghiêm trọng, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng… Nhiều vụ án tham nhũng được xét xử dưới khung hình phạt, cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ, phạt tiền, phạt cảnh cáo chiếm tỉ lệ cao; có nơi việc áp dụng điều 47 của Bộ luật hình sự để xử dưới khung hình phạt chiếm tới trên 80% và cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ chiếm trên 50%.

Đặc biệt, Báo cáo của Chính phủ chưa đánh giá tình hình phát hiện và xử lý tham nhũng trong các cơ quan chuyên trách về chống tham nhũng, các cơ quan có thẩm quyền trong phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng.

  • Cứ chung chung thì dân không quan tâm nữa!

Phát biểu tại phiên họp, nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa hài lòng với những nhận định chung chung, không khác nhau từ năm này sang năm khác. Chủ nhiệm UB Quốc phòng – An ninh cho rằng, ông không thấy được so với năm 2011 thì tình hình năm nay có gì khác! Có điển hình tốt, cách làm hay nào trong phòng chống tham nhũng không? Báo cáo của Ủy ban Tư pháp có lưu ý loại tội phạm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, tín dụng, nhưng cũng chưa phân tích kỹ. Ông Khoa còn cảnh báo: Nếu cứ báo cáo chung chung như thế này thì đến một lúc nào đó, người dân sẽ không quan tâm nữa.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ Môi trường Phan Xuân Dũng, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cùng có câu hỏi: Báo cáo của Chính phủ cũng đã nêu ra tình trạng vụ việc tham nhũng phát hiện nhiều, xử lý ít, lớn chuyển thành bé, tội nặng thành tội nhẹ, vì sao? Tại sao có chuyện thiệt hại về tài sản lớn, thu hồi lại thấp?

Phó Tổng Thanh tra Nhà nước Nguyễn Đức Lượng giải trình: Trong nhiều trường hợp sai phạm được kết luận rất lớn, nhưng việc thu hồi không khả thi; khả năng hoàn trả cho chủ sở hữu, chủ quản lý cũng rất khó khăn. Có doanh nghiệp Nhà nước đã dùng tiền mua cổ phiếu, đầu tư vào bất động sản, dẫn đến mất vốn. Theo ông Lượng, số vụ chuyển xử lý hình sự ít vì còn một số khác đã xử lý hành chính theo quy định của pháp luật... Ngoài ra, việc chứng minh được yếu tố vụ lợi, tham nhũng trong các vụ án kinh tế là rất khó khăn. Ông còn cho biết, ai cũng biết mua sắm đồ đã qua sử dụng thì khó định giá, rất dễ “gửi giá”, nhưng chứng minh được không phải dễ, nhất là trong mua sắm có yếu tố nước ngoài; bởi cái lý đưa ra là mua đồ cũ thì rẻ, phù hợp với ngân sách hạn chế.

Phó Tổng Thanh tra Nhà nước Nguyễn Đức Lượng trong cuộc họp chiều 19-9. Ảnh: ANH THƯ

Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu phản biện: Khó khăn ấy trong nhiều kỳ họp Quốc hội đã nói rồi. Lẽ ra cần phải “khoanh vùng” ra, cái nào là tội phạm kinh tế (cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng...), cái nào thực sự là tham nhũng; từ đó mới đánh giá đúng, có giải pháp đúng được.  

* Trước đó, tại phiên họp sáng nay, 19-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét các Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội về tình hình triển khai thực hiện Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2012.

Báo cáo thẩm tra sơ bộ ghi nhận, trong năm 2012, cùng với quá trình thực hiện Nghị quyết TW4 khóa XI, tình hình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, phần lớn dung lượng của bản Báo cáo được dành để phân tích 4 mặt tồn tại cơ bản trong công tác này, thể hiện qua các lĩnh vực: quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước; đầu tư công; quản lý, sử dụng đất đai; tình trạng sử dụng vốn và tài sản tại các doanh nghiệp nhà nước.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển, công tác quản lý thu ngân sách nhà nước vừa qua còn hạn chế, vấn đề nổi lên là tình trạng trốn lậu, nợ đọng thuế còn lớn và tiếp tục gia tăng. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng tình hình khó khăn chung cố tình chây ỳ không nộp đầy đủ tiền thuế vào ngân sách nhà nước. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, số nợ đọng tiền thuế đến cuối tháng 7-2012 tăng 939 tỷ đồng so với năm 2011.  

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển. Ảnh: TTX

Trong khi đó, việc chi ngân sách nhà nước còn biểu hiện chấp hành kỷ luật tài chính không nghiêm, sai phạm vẫn còn nhiều. Việc phân bổ, giao dự toán ngân sách nhà nước nhất là Chương trình mục tiêu Quốc gia, Chương trình trái phiếu Chính phủ rất chậm so với quy định và so với năm 2011 ở các cấp ngân sách. Tổng số vốn trái phiếu Chính phủ bố trí của 5 năm chỉ đáp ứng được khoảng dưới 36% số công trình, dự án đã và đang dở dang. Nhu cầu vốn để hoàn thành 20.921 dự án đang triển khai theo tổng mức đầu tư  là 512.230 tỷ đồng. Ngoài ra còn 7.335 dự án đã có quyết định đầu tư, với tổng mức đầu tư là 273.469 tỷ đồng nhưng hết năm 2011 chưa được bố trí vốn…

Đặc biệt, lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai còn lãng phí, nhiều hạn chế, bất cập chưa được xử lý kịp thời làm phát sinh những vấn đề phức tạp trong xã hội. Cụ thể, trong 2 năm 2011, 2012 đã thu hồi đất của 792 tổ chức với diện tích 12.550,4 ha; đang lập hồ sơ thu hồi đất của 163 tổ chức với diện tích 1.502 ha; chưa xử lý 3.738 tổ chức với diện tích 60.073 ha. Riêng 6 tháng đầu năm 2012, hệ thống thanh tra nhà nước đã phát hiện và kiến nghị xử lý thu hồi 1.610 ha đất do quản lý, sử dụng không đúng quy định.

Về sử dụng vốn và tài sản tại các doanh nghiệp nhà nước, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý hiệu quả kinh doanh của khối doanh nghiệp nhà nước thấp, chưa tương xứng với lợi thế của loại hình doanh nghiệp này, chưa đảm bảo vị trí, vai trò trong nền kinh tế. Nhiều tập đoàn, tổng công ty sản xuất kinh doanh thua lỗ (như Tập đoàn Xăng dầu, Tập đoàn Điện lực, Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam...).

Mặt khác, các doanh nghiệp nhà nước chủ yếu sử dụng vốn tín dụng, kết quả kinh doanh phụ thuộc chủ yếu vào lãi suất ngân hàng. Từ năm 2009 đến cuối năm 2011, cung cầu mất cân đối, hàng hoá tồn kho lớn, chậm luân chuyển, gây áp lực lớn làm tăng nợ xấu của hệ thống ngân hàng (doanh nghiệp nhà nước sử dụng vốn tín dụng chiếm tới khoảng 70% tổng số nợ xấu, trong đó các Tập đoàn kinh tế, tổng công ty chiếm 53% số nợ xấu)...

Sớm sửa đổi, bổ sung Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là một trong những kiến nghị quan trọng được nêu nhằm chấn chỉnh tình hình. Thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách cho rằng, tới đây cần quy định rõ những nội dung về Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, tổ chức để xảy ra lãng phí, có chế tài xử lý cụ thể, phù hợp, vừa mang tính răn đe, vừa mang tính giáo dục, thuyết phục. Đồng thời cần rà soát về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan Nhà nước, xác định rõ thẩm quyền, hạn chế tối đa những lỗ hổng trong thực thi pháp luật.

Về phía Chính phủ, công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán cần tập trung vào một số lĩnh vực trọng tâm, trọng điểm; hệ thống định mức, chế độ, tiêu chuẩn, hoặc mục tiêu theo quy định cần được hoàn thiện và minh bạch hóa...

 

 

Một số kết quả về phòng, chống tham nhũng

- Tổng giá trị các vi phạm về chế độ, định mức, tiêu chuẩn được kiến nghị thu hồi và bồi thường hơn 5,96 tỷ đồng, đã được thu hồi 2,04 tỷ đồng.

- Đã xử lý 02 cán bộ, công chức vi phạm quy định tại Quyết định số 64/2007/QĐ-TTg ngày 10 tháng 5 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng, thu hồi 12 triệu đồng nộp ngân sách; có 18 cá nhân và tập thể đã nộp lại quà tặng với số tiền 362 triệu đồng theo đúng quy định.

- Trong năm 2012, đã có 44 trường hợp người đứng đầu bị xử lý do thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng (giảm 34% so với cùng kỳ năm trước). Trong đó, 09 người đã xử lý hình sự, 31 người đã xử lý kỷ luật.

- Số vụ tham nhũng được khởi tố, điều tra, truy tố năm 2012 đều tăng hơn so với cùng kỳ năm trước: lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm của Công an đã thụ lý 551 vụ án, 1.277 bị can; Viện Kiểm sát nhân dân đã thụ lý kiểm sát điều tra 225 vụ, 450 bị can; Tòa án các cấp đã xét xử sơ thẩm 167 vụ, 338 bị cáo về các tội danh tham nhũng, trong đó tỷ lệ tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chiếm 44,1%.

(Trích Báo cáo của Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh tại phiên họp)

ANH PHƯƠNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Vị linh mục của người nghèo

Hình ảnh về linh mục Phạm Bá Lãm rong ruổi khắp các con hẻm, ngõ xóm trong Giáo xứ Hòa Hưng được người dân thường thấy, bất kể trời nắng hay mưa. Dù đã ở tuổi thất thập, nhưng ở vị linh mục ấy, tinh thần dấn thân, phục vụ người nghèo vẫn căng tràn như ngày nào ở tuổi thanh xuân. 

Xây dựng Đảng

Cán bộ, đảng viên với việc gương mẫu

Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành quy định trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, với yêu cầu “Cán bộ, đảng viên giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu nêu gương”.

Việt Nam và Thế giới

Phát huy tinh thần tự cường và sáng tạo ASEAN

Chiều 13-11, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 33 đã khai mạc tại Singapore. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự và phát biểu tại hội nghị.


 

Vững lòng biển đảo

Hơn 17 tỷ đồng hỗ trợ quân dân Trường Sa 

Tối 12-4, đoàn công tác TPHCM đã về đến cầu cảng Lữ đoàn 125 Hải quân, kết thúc 9 ngày thăm quân và dân quần đảo Trường Sa. Đón đoàn có các đồng chí: Tất Thành Cang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM; Võ Thị Dung, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM cùng các đồng chí lãnh đạo TP. 

 

Nhân sự mới

Cải cách hành chính

Bộ NN-PTNT đã cắt bỏ 69% “giấy phép con”

Tại hội nghị về xây dựng Chính phủ điện tử gắn với cải cách hành chính và đổi mới công tác kiểm tra chuyên ngành tổ chức sáng nay 14-11, Bộ NN-PTNT khẳng định đã cắt bỏ tới 69% điều kiện liên quan thủ tục hành chính, tức “giấy phép con”.