Thời hạn cuối cùng mà Tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon đề ra để các bên thống nhất các giải pháp về quy chế của tỉnh Kosovo, Serbia hết hạn ngày 10-12 mà không có một bước khai thông nào sau 120 ngày đàm phán căng thẳng.
Giờ đây, các nước châu Âu và Mỹ đang tính đến một kế hoạch để Kosovo độc lập mà không phải thông qua LHQ. Điều này nhằm tránh sự phủ quyết của Nga tại HĐBA LHQ. Anh, Pháp, Đức và Italia tỏ ra sốt sắng với kế hoạch cho tương lai Kosovo do cựu phái viên LHQ Martti Ahtisaari đưa ra, theo đó tương lai Kosovo sẽ là “độc lập được (EU) giám sát”.
Ngoại trưởng Anh David Miliband cho rằng: “Các nước châu Âu và EU cần chứng tỏ vai trò lãnh đạo trong vấn đề Kosovo”. Các cường quốc của EU hẳn không muốn lặp lại một kịch bản tương tự những năm 1990 khi mà EU bất lực nhìn các nước cựu thành viên Liên bang Nam Tư đẫm máu trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn và rồi Mỹ và NATO (thực chất phần chủ đạo vẫn là Mỹ) nắm vai trò chủ đạo để sắp đặt lại bản đồ Nam Tư.
Cũng chính vì lý do đó mà EU đã chuẩn bị một lực lượng lên đến 1.800 cảnh sát và nhân viên dân sự sẵn sàng tới Kosovo thay thế nhiệm vụ của lực lượng LHQ tại đây (UNMIK) nếu kế hoạch của EU thành công. Để kế hoạch của EU thành công, điều kiện cần là nó phải được tất cả các nước thành viên đồng thuận.
Thế nhưng, không phải tất cả các thành viên EU đều có đủ quyết tâm như các nước đầu tàu. Nhiều nước vẫn đang phân vân không muốn ủng hộ Kosovo độc lập. Các nước Síp, Hy Lạp, Slovakia và Tây Ban Nha lo ngại Kosovo độc lập sẽ là một tiền lệ nguy hiểm khi mà bản thân đất nước của họ cũng có nhiều vùng đang muốn tuyên bố ly khai, độc lập. Kế hoạch của EU về Kosovo có thể được quyết định trong cuộc họp của Ngoại trưởng EU ngày 10-12 và cuộc họp thượng đỉnh của khối vào tuần tới.
Nhưng mọi chuyện cũng chưa dừng lại ở đó. Nga cực lực phản đối mọi kế hoạch về tương lai Kosovo mà không có sự tham gia của LHQ. Cả Nga và Serbia cũng cho thấy quyết tâm đàm phán thông qua LHQ khi trình ra hàng loạt những đề nghị cụ thể mang tính thỏa hiệp về quy chế của Kosovo.
Có thể nói Serbia chấp nhận trao cho Kosovo nhiều thứ như quyền tự quyết, tự chủ, tự trị… ngoại trừ hai chữ “độc lập”. Dĩ nhiên là Serbia và Nga không chấp nhận kế hoạch của EU vì e ngại sau khi Kosovo độc lập, người Serbia tại đây sẽ bị tấn công, điều này từng xảy ra năm 2004 ngay cả khi có mặt lực lượng NATO tại đây.
Về phía Kosovo, các nhà phân tích cho rằng họ chưa dám đơn phương tuyên bố độc lập sau khi hết thời hạn đàm phán do LHQ đưa ra. Ít nhất họ phải đợi sau cuộc bầu cử tổng thống Serbia (diễn ra ngày 20-1) và phải chờ một kế hoạch thống nhất từ EU.
Theo các nhà ngoại giao Nga, việc EU và Mỹ luôn ưu ái cho kế hoạch độc lập của Kosovo làm cho tỉnh này luôn đe dọa đơn phương tuyên bố độc lập vào bất cứ lúc nào và chính điều đó đã khiến các cuộc đàm phán trong khuôn khổ của LHQ gặp thất bại.
VŨ MINH
