Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB), Robert Zoellick, vừa báo động 33 quốc gia có thể đối mặt bất ổn chính trị và xã hội vì giá lương thực và năng lượng tăng vọt.
Ủy viên phụ trách phát triển của Liên minh châu Âu (EU), Louis Michel, đánh giá tình trạng lương thực đang tăng giá ồ ạt khắp nơi đã đe dọa trực tiếp các nước nghèo, đặc biệt ở châu Phi. Ông Michel nhận định, lương thực tăng giá là “sóng thần” tàn phá các nỗ lực hỗ trợ nhân đạo ở châu Phi.
“Sóng thần” vào châu Phi
Ủy ban châu Âu (EC) cho biết, trong ngắn hạn sẽ tăng cường viện trợ lương thực khẩn cấp cho các nước nghèo châu Phi và thúc đẩy cộng đồng quốc tế giúp giải quyết vấn đề an ninh lương thực ở châu lục này.
Ông Michel cho biết, tiền hỗ trợ từ Quỹ Phát triển châu Âu dành cho nông nghiệp và phát triển nông thôn ở các nước nghèo châu Phi sẽ tăng từ 650 triệu euro (1 tỷ USD) hiện nay lên 1,2 tỷ euro trong nay mai. Do các hộ gia đình châu Phi dành phần lớn thu nhập để mua lương thực, giá lương thực cao hơn đã khiến cuộc sống của họ ngày càng khó khăn.
Sự tăng giá các loại lương thực chủ chốt như bắp, gạo và bột mì cũng đang buộc các chính phủ châu Phi phải có các giải pháp khẩn cấp, ảnh hưởng xấu đến ngân sách của họ. Tại cuộc họp bàn về khủng hoảng lương thực tổ chức ở Ethiopia tuần trước, các bộ trưởng tài chính châu Phi lo ngại giá lương thực ngày càng tăng trên thị trường quốc tế tạo ra những mối đe dọa đáng kể với tăng trưởng kinh tế, hòa bình và an ninh của châu Phi. Nhiều nước châu Phi nhập khẩu gạo phải ráo riết tìm kiếm lương thực để đảm bảo cho dân đủ ăn.
Nhu cầu vượt sản lượng
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, dự trữ lương thực trên toàn cầu đang ở mức thấp nhất kể từ năm 1960, nhu cầu tiêu thụ lương thực của thế giới sẽ vượt sản lượng thực tế khoảng 29 triệu tấn. Viện Nghiên cứu quốc tế về chính sách thực phẩm (IFPRI) cho rằng, tình trạng ngũ cốc lên giá sẽ còn kéo dài.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, lương thực tăng là một vấn đề lâu dài, có thể gây bạo loạn và làm thay đổi bộ mặt thế giới. Lương thực thường tăng giá đột ngột vì thiên tai hay dịch bệnh, nhưng lần này giá cả ở trên đỉnh cao và còn kéo dài nhiều năm nữa.
Vấn đề lương thực tăng giá không chỉ do chênh lệch cung cầu nhất thời mà còn do hậu quả tổng hợp của nhiều yếu tố bất ngờ khác. Một số nước chuyển dịch theo kinh tế thị trường như Trung Quốc, Ấn Độ nên mức sống của người dân được cải thiện, tăng nhu cầu và thay đổi khẩu vị.
Ngành trồng trọt đang đối mặt sự cạnh tranh gay gắt từ phía ngành chăn nuôi về cả diện tích lẫn phương tiện canh tác, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đã thu hẹp diện tích canh tác...
Một nguyên nhân nữa là giá dầu tăng trong lúc với hoạt động canh tác hiện đại, dầu là nhiên liệu thiết yếu khi cày bừa, tưới tiêu, vận chuyển, phân phối... đều bằng cơ giới, dầu còn là nguyên liệu sản xuất phân bón... Ngoài ra, còn phải kể đến sai lầm về chính sách như việc trợ giá nông phẩm để sản xuất nhiên liệu sinh học tại Mỹ, hoặc về quản lý phân phối ở các nước có khả năng xuất khẩu lương thực...
Từ đầu năm nay, giá lúa mì tăng gấp đôi so với tháng 2-2007, giá bắp, gạo và đậu nành cũng lên đến mức kỷ lục. Thực tế, tình trạng tăng giá lương thực đã “lấy đà” từ năm 2007 và trở nên nguy kịch từ đầu năm nay. Trước năm 2006, giá ngũ cốc thế giới tăng trung bình dưới 10%/năm. Năm 2006 tăng 16% và đến năm 2007 tăng đến... 40%. |
VIỆT LÊ (theo RFA, Time, THX)
