Trong thời gian qua, tình trạng giá lương thực tăng phi mã có thể dẫn đến khủng hoảng xã hội cho nhiều quốc gia trên thế giới, luôn là đề tài nóng được nhiều chuyên gia, hội nghị đề cập.
Tại Hội nghị lãnh đạo tài chính và thương mại thế giới, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã đưa ra cảnh báo cuộc khủng hoảng lương thực đang leo thang nhanh chóng, lên tới mức khẩn cấp, đe dọa sẽ xóa sổ hoàn toàn những tiến bộ đạt được trong cuộc chiến xóa đói giảm nghèo trên thế giới suốt 7 năm qua. Tuy nhiên, giá lương thực trên thế giới tăng chóng mặt cũng là chìa khóa giúp cho thế giới mở một cánh cửa đã bị khóa chặt trong 7 năm qua: Hạ thấp thuế nhập khẩu đánh vào lương thực.
Từ năm 2001, vòng đàm phán Doha về tự do hóa thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp đã không đạt được bất cứ một tiến bộ nào do các nước đang phát triển không muốn hạ thấp thuế nhập khẩu lương thực để bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước, trong khi các nước công nghiệp phát triển cũng từ chối từ bỏ chính sách trợ cấp nông nghiệp. Nhưng giờ đây, từ Brazil cho tới Burkina Faso, đều có phản ứng trước tình trạng giá lương thực tăng phi mã, trong đó thuế nhập khẩu đang dần được hạ xuống, thậm chí có thể loại bỏ.
Arvind Subramanian, chuyên gia thương mại tại Viện Nghiên cứu kinh tế toàn cầu Peterson ở Washington (Mỹ), cho biết: "Giá lương thực đã làm được điều kỳ diệu mà vòng đàm phán Doha đã phải bó tay trong nhiều năm qua". Kể từ khi giá gạo tăng mạnh cuối năm ngoái, rất nhiều quốc gia phát triển đã phải dùng nhiều biện pháp để tăng lượng nhập khẩu. Ấn Độ đã phải giảm 36% thuế đánh vào bột mì, Indonesia cũng áp dụng biện pháp tương tự với lúa mì và đậu nành. Peru xóa bỏ thuế nhập khẩu với lúa mì và bắp trong khi Thổ Nhĩ Kỳ giảm mạnh mức thuế lúa mì và lúa mạch.
Burkina Faso không áp dụng thuế đánh vào 4 mặt hàng lương thực thiết yếu từ tháng 2-2008 sau khi các cuộc bạo loạn vì giá lương thực tăng xảy ra, còn Brazil đã giảm 10% thuế nhập khẩu với lúa mì. Theo thông báo của Ngân hàng Thế giới (WB) cuối tuần qua, có ít nhất 24 nước đã phải giảm thuế đối với hàng lương thực. Việc trợ cấp nông nghiệp ở Mỹ và EU cũng có chiều hướng giảm do ảnh hưởng của cơn bão giá. Theo David Orden, chuyên viên cao cấp của Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế, trợ cấp nông nghiệp của Mỹ dự kiến sẽ giảm từ 13 tỷ USD trong năm 2005 còn 8 tỷ USD trong năm nay, còn trợ cấp nông nghiệp của EU cũng giảm xuống 10 tỷ euro trong năm 2006.
Vòng đàm phán Doha được khởi xướng từ 2001 tại Doha, Qatar với sự tham gia của 151 nước thành viên. Vòng đàm phán đã sụp đổ 2 lần trong quá trình 7 năm đàm phán chỉ vì không đạt được thỏa hiệp về các vấn đề thuế nhập khẩu và trợ giá. Giờ đây, các nhà đàm phán lại đang tích cực chuẩn bị cho cuộc đàm phán tiếp theo diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) từ 1 đến 2 tháng tới. WB cho biết thỏa thuận đạt được tới đây cho phép bổ sung thêm 100 tỷ USD/năm để thúc đẩy thương mại và phát triển của các quốc gia có nền kinh tế yếu kém. Nhà nghiên cứu Gawain Kripke thuộc Viện Oxfam America cho rằng giá lương thực cao có thể là nhân tố quyết định thúc đẩy sự tiến bộ trong đàm phán. Còn nhà nghiên cứu Song Seng-Wun của Viện Nghiên cứu CIMB-GK tại Singapore thì đưa ra kết luận dí dỏm rằng "dạ dày làm thay đổi mọi thứ nhanh hơn nhiều so với các vòng đàm phán"
ANH VĂN (Theo Business Report)
