Tình hình tại Ukraine tiếp tục diễn biến phức tạp với việc phe đối lập công bố kế hoạch giành chính quyền và các tỉnh miền Đông đề xuất việc thành lập Cộng hòa liên bang. Đêm 28-11, phe đối lập ra tối hậu thư yêu cầu trong vòng 24 giờ Tổng thống L.Kuchma phải cách chức Thủ tướng Yanukovich, bổ nhiệm thành phần Ủy ban Bầu cử mới, cách chức các tỉnh trưởng ở miền Đông và cách chức Viện trưởng Viện kiểm sát. Phe đối lập đe dọa sẽ phong tỏa hoạt động của các cơ quan nhà nước và sự đi lại của Tổng thống Kuchma, nếu những yêu sách của họ không được thực hiện. Mời click vào để xem video

Tổng thống Kuchma (T) và Thủ tướng Yanukovich

Ngoài ra, phe đối lập cũng công bố kế hoạch giành chính quyền. Nữ nghị sĩ đối lập Y.Timoshenko tuyên bố phe đối lập sẽ gây sức ép để Quốc hội thông qua nghị quyết bất tín nhiệm Thủ tướng Yanukovich và đề nghị thành lập Chính phủ “được nhân dân tín nhiệm” trong phiên họp đặc biệt 29-11. Bà Timoshenko kêu gọi những người ủng hộ phe đối lập tiếp tục biểu tình, đồng thời tuyên bố nếu ông Yushchenko không được công nhận làm tổng thống, thì phe đối lập sẽ phong tỏa toàn bộ các tuyến đường bộ và đường sắt của nước này vào ngày 30-11.

Cùng ngày, ông Viktor Yushchenko  đã kêu gọi 500.000 người mít tinh ở quảng trường Độc lập ủng hộ ông hành động phản kháng "cho tới khi giành thắng lợi hoàn toàn". Trong khi đó, hàng chục nghìn người mít tinh thuộc phe đối lập được chỉ thị đẩy mạnh cuộc phong toả các toà nhà Tổng thống và Chính phủ và các nghị sĩ đối lập đã được chỉ định cụ thể điều hành việc phong toả từng toà nhà này. Nhóm đại biểu "Ukraine của chúng ta" ủng hộ ông Viktor Yushchenko  trong Quốc hội đã đề nghị triệu tập phiên họp khẩn cấp của Ủy ban liên nghị viện phụ trách các vấn đề hợp tác giữa Quốc hội Nga và Quốc hội Ukraine để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị quy mô lớn ở Ukraine.

Trong lúc đó, Thủ tướng V. Yanukovich tham dự Đại hội đại biểu nhân dân các cấp của 17 tỉnh miền Đông và miền Nam (chiếm 2/3 trong số 48 triệu dân Ukraine) tại Severodonetsk, tỉnh Lugansk nhằm thảo luận về cuộc khủng hoảng và đề ra các biện pháp bảo vệ thể chế hợp hiến. Hội nghị cảnh báo rằng các tỉnh miền Đông và miền Nam sẽ thực hiện những biện pháp thích hợp, trong đó có khả năng thành lập khu vực tự trị tại vùng Đông-Nam nếu ông Yushchenko lên nắm quyền.

Đại hội kiến nghị tiến hành cuộc trưng cầu ý dân vào tháng 12 tới về vấn đề tín nhiệm chính quyền và thành lập nhà nước Ukraine mới dưới hình thức Cộng hòa Liên bang, với thủ đô mới là Kharkiv. Ngày 28-11, Hội đồng nhân dân tỉnh Donetsk (một trong những tỉnh lớn nhất ở Ukraine) thông qua nghị quyết tổ chức cuộc trưng cầu dân ý trong phạm vi tỉnh này vào ngày 5-12 tới về vấn để trao cho tỉnh Donetsk quy chế nước cộng hòa tự trị trong thành phần Cộng hòa liên bang Ukraine.

ƯCV Yushchenko (P) và những người  ủng hộ thân tín

Trước tình hình trên, Tổng thống L. Kuchma đã triệu tập phiên họp khẩn cấp Hội đồng an ninh và quốc phòng. Tại cuộc họp, Hội đồng an ninh và quốc phòng Ukraine phản đối việc sử dụng vũ lực để trấn áp phe đối lập, và yêu cầu phe đối lập chấm dứt hoạt động phong tỏa các cơ quan nhà nước, đề nghị các cơ quan chính quyền địa phương nhanh chóng hủy bỏ các quyết định không hợp hiến, kêu gọi hai ứng cử viên tổng thống tăng cường đối thoại nhằm tìm ra giải pháp cho cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay.

Ngày 28 -11, trả lời câu hỏi về khả năng giải tán Chính phủ của Thủ tướng Yanukovich, Chủ tịch Quốc hội Ukraine Volodymyr Lytvyn  nhấn mạnh theo hiến pháp hiện hành, chỉ có Tổng thống mới có quyền giải tán Chính phủ. Quốc hội chỉ có thể bó phiếu bất tín nhiệm chính phủ và điều này chỉ có thể diễn ra sau ngày 16-3, tức là một năm sau khi Quốc hội thông qua Chương trình hoạt động của Chính phủ do ông Yanukovich đứng đầu. Theo ông Lytvyn , nếu Tòa án tối cao thừa nhận cuộc bầu cử Tổng thống Ukraine vừa qua là hợp hiến, tại nước này sẽ xảy ra xung đột pháp lý và chính trị.

Trong cuộc phỏng vấn trên đài truyền hình TVP1 sau khi từ Kiev trở về, Tổng thống Ba Lan Aleksander Kwasniewski, người đang làm trung gian đối thoại giữa phe đối lập và Thủ tướng Yanukovich nêu rõ Ukraine đang có nguy cơ phân hóa thực sự, đặc biệt, nếu nó được các lực lượng bên ngoài ủng hộ. Ông khẳng định ngay cả khi cuộc khủng hoảng hiện nay kết thúc bằng việc ông Yushchenko  trở thành tổng thống, thì cũng khó có thể tin rằng miền Đông Ukraine sẽ yêu thích ông ta.

Tối 27-11, phát biểu trên kênh Truyền hình "Nước Nga", Trợ lý tổng thống Nga phụ trách quan hệ với Liên minh châu Âu (EU) Sergei Yastrzhemsky cho rằng có những lực lượng nhất định ở phương Tây muốn thử nghiệm ''độ bền'' của không gian hậu Xô-viết thông qua sử dụng cái gọi là "chiến thuật hỗn loạn đường phố hay dân chủ đường phố". Ông nhấn mạnh loại chiến thuật như vậy đã được sử dụng tại Ba Lan trước đây cũng như ở Nam Tư cũ và Gruzia cách đây không lâu. Điều hết sức nguy hiểm là người ta đang muốn chứng tỏ cho dân chúng các nước thuộc Liên Xô cũ rằng có thể giải quyết rất nhiều vấn đề, kể cả những vấn đề liên quan đến Hiến pháp, bằng sức ép của đám đông và bằng các cuộc xuống đường.  

T.X. (Theo Interfax, AFP, ABC News, TTXVN)

 

Ukraine là nước lớn thứ hai ở châu Âu (sau Nga) với 48,4 triệu dân và diện tích 603.700 km vuông, nằm ở phần phía Đông của châu Âu, giáp Biển Đen ở phía Bắc, giáp giới các nước Belarust, Hunggary, Moldova, Ba Lan, Rumani, Nga và Slovakia. Ngôn ngữ chính là tiếng Ukraine và tiếng Nga.   Trong số dân Ukraine, 73% là người Ukraine, 22 % là người Nga và số còn lại thuộc các sắc tộc khác. Phần lớn người Ukraine theo đạo Cơ-đốc chính thống. Thủ đô của Ukraine là Kiev, với dân số gần 3 triệu. Các thành phố chính là Kharkiv, Dnepropetrovsk, Donetsk và Odessa   Nhóm biểu tình ủng hộ Yushchenko Về kinh tế, nằm ở một trong những vị trí thuận lợi của châu Âu, Ukraineđược coi là "vựa lúa" của Liên Xô cũ, là nước sản xuất vũ khí lớn thứ ba trong số các nước thuộc Liên Xô cũ. Năm 2004, kinh tế đạt mức tăng trưởng cao sau nhiều năm suy giảm. Ukraine đã tiến hành cuộc cải cách kinh tế thị trường, song nạn tham nhũng và tình trạng quan liêu vẫn phổ biến. Xuất khẩu chủ yếu của Ukraine là kim loại, nhiên liệu và các sản phẩm xăng dầu, hoá chất, các thiết bị máy móc và giao thông vận tải cũng như thực phẩm. Hiện Ukraine vẫn phụ thuộc năng lượng vào Nga và coi Nga là đối tác thương mại chủ chốt. GDP của Ukraine ở mức 970 USD/người; Hiện nước này còn nợ nước ngoài 11,4 tỷ USD.   Về quốc phòng, sau khi Liên Xô cũ tan rã, Ukraine trở thành nước có tiềm lực hạt nhân lớn thứ ba thế giới và đã ký hiệp định tay ba với Nga và Mỹ vào năm 1994 về chuyển giao các đầu đạn hạt nhân của mình cho Nga, một phần của chương trình giải trừ quân bị Nga-Mỹ. Ukraine có kế hoạch cải cách quân đội , cắt giảm lực lượng vũ trang nước này từ mức 350.000 quân (lực lượng quân đội lớn nhất ở châu Âu) xuống còn 100.000 người vào năm 2015. Trong quan hệ ngoại giao, Ukraine đã ký thoả thuận đối tác với NATO vào năm 1997 và hy vọng trở thành thành viên Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2011. Ukraine tham gia Chương trình đối tác vì hòa bình của NATO và cố gắng khôi phục quan hệ với Mỹ trong khi vẫn muốn duy trì mối quan hệ nồng ấm với Nga và các nước khác thuộc Liên Xô cũ.    Trong cuộc bầu cử Tổng thống vừa qua, các tỉnh thuộc khu vực phía Đông Ukraine ủng hộ ứng cử viên Yanukovich, thể hiện quan điểm thân Nga, trong khi các tỉnh miền Tây lại ủng hộ ông Viktor Yushchenko  ngả theo Mỹ và phương Tây. Tổng thống Ukraine hiện nay là ông Leonid Kuchma, được bầu năm 1994 và 1999, với nhiệm kỳ 5 năm. Mặc dù Toà án Hiến pháp có thể xem xét việc ông tiếp tục tranh cử Tổng thống nhiệm kỳ thứ ba, song ông Kuchma, đã từ chối và ủng hộ ứng cử viên Yanukovich làm Tổng thống mới